รูปแบบการดำเนินชีวิตตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการในจังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการดำเนินชีวิตของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการในจังหวัดร้อยเอ็ด 2) ศึกษาหลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่เหมาะสมต่อการดำเนินชีวิตของผู้เกษียณอายุราชการ 3) พัฒนารูปแบบการดำเนินชีวิตอย่างมีคุณภาพตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท และ 4) สังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับการดำเนินชีวิตของผู้เกษียณอายุราชการ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกร่วมกับการวิเคราะห์เอกสาร กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 20 คน คัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญและผู้เกษียณอายุราชการ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์เชิงพรรณนา และตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพการดำเนินชีวิตของผู้เกษียณมีลักษณะเรียบง่ายและสมถะ ดำรงชีวิตร่วมกับครอบครัว มีบทบาทในการดูแลบุตรหลาน และมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางศาสนาและสังคม
2. หลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่เหมาะสม ได้แก่ ไตรลักษณ์ อริยสัจ 4 อายุวัฒนธรรม 5 และทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ ซึ่งช่วยให้ผู้เกษียณสามารถปรับตัว ยอมรับความเปลี่ยนแปลง และดำเนินชีวิตอย่างสมดุล
3. รูปแบบการดำเนินชีวิตอย่างมีคุณภาพเกิดจากการบูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาทอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้เกิดความสมดุลในมิติด้านจิตใจ สังคม และเศรษฐกิจ
4. องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยสามารถสังเคราะห์เป็น “LIFE Model” ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดที่อธิบายการดำเนินชีวิตของผู้เกษียณในมิติด้านปัญญา จิตใจ สังคม และเศรษฐกิจ อันนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่มั่นคงและยั่งยืน