บูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาทในการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาในจังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา 2) ศึกษาหลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่เหมาะสมต่อการบริหารสถานศึกษา 3) บูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาทในการบริหารโรงเรียน และ 4) สังเคราะห์องค์ความรู้จากการบูรณาการดังกล่าว การวิจัยเป็นเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิเคราะห์เอกสารร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 20 คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แนวคำถามสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการตีความเชิงปรากฏการณ์ พร้อมตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยวิธีการตรวจสอบสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า
1. การบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษามีจุดเด่นในการส่งเสริมคุณธรรมตามแนวพุทธศาสนา โดยผู้บริหารและครูให้ความสำคัญกับการปลูกฝังจริยธรรมควบคู่กับการจัดการเรียนรู้ อย่างไรก็ตาม ยังมีประเด็นที่ควรพัฒนา ได้แก่ การวางแผนเชิงกลยุทธ์ การใช้ข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ และการเชื่อมโยงหลักสูตรกับการปฏิบัติจริง รวมทั้งการบริหารทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ
2. หลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่เหมาะสม ได้แก่ พรหมวิหาร 4 กัลยาณมิตร 7 และอิทธิบาท 4 ซึ่งทำหน้าที่เป็นฐานคุณธรรมในการบริหารบุคคล การพัฒนาครู และการเสริมสร้างศักยภาพผู้เรียน โดยสามารถประยุกต์ใช้ร่วมกันเพื่อสร้างความสมดุลระหว่างมิติทางวิชาการและคุณธรรม
3. การบูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาทสามารถดำเนินการได้อย่างเป็นระบบ โดยเชื่อมโยงหลักธรรมกับบทบาทของผู้บริหาร ครู และผู้เรียน ส่งผลให้การบริหารสถานศึกษามีความสมดุลระหว่างประสิทธิภาพเชิงระบบและการพัฒนาคุณธรรม
4. องค์ความรู้จากการวิจัยสามารถพัฒนาเป็นแนวทางการบริหารสถานศึกษาเชิงองค์รวมใน 3 มิติ ได้แก่ การบริหารตน การบริหารคน และการบริหารงาน ซึ่งเน้นคุณธรรมควบคู่กับประสิทธิภาพ และสามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับคุณภาพการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาได้อย่างยั่งยืน ภายใต้กรอบแนวคิด ABTKSI Model