การพัฒนาศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ต่อการปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่อำเภอบึงนาราง จังหวัดพิจิตร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ต่อการปฏิบัติหน้าที่ 2) เปรียบเทียบศักยภาพในการปฏิบัติหน้าที่จำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล และ 3) ศึกษาแนวทางในการเพิ่มศักยภาพของ อสม. ในพื้นที่อำเภอบึงนาราง จังหวัดพิจิตร เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจาก อสม. จำนวน 601 คน และสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. อสม. มีศักยภาพในการปฏิบัติหน้าที่โดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านบทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบมีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือด้านทักษะการปฏิบัติงาน ส่วนด้านความรู้ พฤติกรรมสุขภาพ และการสื่อสารสุขภาพมีค่าเฉลี่ยเท่ากัน ทั้งนี้ การใช้ช่องทางออนไลน์เพื่อสื่อสารสุขภาพและการปฐมพยาบาลเบื้องต้นเป็นประเด็นที่มีค่าเฉลี่ยต่ำกว่ารายการอื่น
2. อสม. ที่มีระดับการศึกษาแตกต่างกันมีศักยภาพในการปฏิบัติหน้าที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (F = 3.42, p = .009) ส่วนเพศ อายุ สถานภาพสมรส รายได้ต่อเดือน และประสบการณ์การเป็น อสม. ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
3. แนวทางเพิ่มศักยภาพประกอบด้วย 4 ประเด็น ได้แก่ การพัฒนาทักษะดิจิทัลและการบันทึกข้อมูลสุขภาพ การเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ การจัดอบรมเชิงปฏิบัติการแบบกลุ่มย่อยอย่างต่อเนื่อง และการสนับสนุนอุปกรณ์ งบประมาณ ระบบพี่เลี้ยง และแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน