การพัฒนาศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ต่อการปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่อำเภอบึงนาราง จังหวัดพิจิตร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) 2) เปรียบเทียบปัจจัยส่วนบุคคลกับระดับศักยภาพ และ 3) ศึกษาแนวทางในการเพิ่มศักยภาพของ อสม. การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสาน (Mixed Methods Research) โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจาก อสม. ในพื้นที่อำเภอบึงนาราง จังหวัดพิจิตร จำนวน 601 คน ด้วยแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 10 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที และการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. อสม. มีศักยภาพในการปฏิบัติหน้าที่โดยรวมอยู่ในระดับมาก (μ = 4.01, σ = 0.74) ทุกด้านอยู่ในระดับมาก โดยด้านบทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมาคือด้านทักษะการปฏิบัติงาน ขณะที่ด้านความรู้ พฤติกรรมสุขภาพ และการสื่อสารสุขภาพมีค่าเฉลี่ยใกล้เคียงกัน ทั้งนี้ รายการที่มีค่าเฉลี่ยต่ำกว่าด้านอื่นคือการใช้ช่องทางออนไลน์เพื่อสื่อสารสุขภาพและการปฐมพยาบาลเบื้องต้น
2. การเปรียบเทียบตามปัจจัยส่วนบุคคลพบว่า ระดับการศึกษาแตกต่างกันส่งผลให้ศักยภาพแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ .05 ส่วนเพศ อายุ สถานภาพสมรส รายได้ และประสบการณ์ ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ
3. แนวทางการเพิ่มศักยภาพควรมุ่งพัฒนาทักษะดิจิทัลและการบันทึกข้อมูลสุขภาพ เพิ่มความรอบรู้ด้านสุขภาพสมัยใหม่ จัดอบรมเชิงปฏิบัติในกลุ่มย่อยและทบทวนอย่างต่อเนื่อง รวมถึงเสริมระบบสนับสนุนด้านทรัพยากร พี่เลี้ยง และแรงจูงใจ เพื่อส่งเสริมการปฏิบัติหน้าที่ของ อสม. ให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืน