การพัฒนาความสามารถทางภูมิศาสตร์ โดยใช้ปรากฎการณ์เป็นฐานของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้, ปรากฏการณ์เป็นฐาน, ความสามารถทางภูมิศาสตร์บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบความสามารถทางภูมิศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 หลังเรียนระหว่างกลุ่มที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานกับกลุ่มที่ได้รับการจัดการเรียนรูปแบบปกติ และ 2) เปรียบเทียบความสามารถทางภูมิศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ก่อนเรียนและหลังเรียน ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 จากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า ปทุมธานี จำนวน 2 ห้องเรียนรวมทั้งหมด 70 คน โดยผู้วิจัยใช้วิธีการสุ่มแบบกลุ่มกำหนดให้ห้องเรียนเป็นหน่วยในการสุ่มตัวอย่าง ผลจากการสุ่มได้ห้องเรียนที่ 1 เป็นกลุ่มควบคุม จำนวน 35 คน ได้รับการจัดการเรียนรู้แบบปกติ และห้องเรียนที่ 2 เป็นกลุ่มทดลอง จำนวน 35 คน ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน แผนการจัดการเรียนรู้รูปแบบปกติ และแบบวัดความสามารถทางภูมิศาสตร์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าร้อยละ และการวิเคราะห์ความแตกต่างโดยใช้การทดสอบค่าที
ผลการวิจัยพบว่า 1) คะแนนความสามารถทางภูมิศาสตร์หลังเรียนของกลุ่มที่ได้รับการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานกับกลุ่มที่ได้รับการจัดการเรียนรู้รูปแบบปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยมีขนาดอิทธิพลในระดับใหญ่มาก (Cohen's = 6.49) และ 2) คะแนนความสามารถทางภูมิศาสตร์หลังเรียนของการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยมีขนาดอิทธิพลในระดับใหญ่มาก (Cohen's
= 12.34) ผลการวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่าการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน เป็นแนวทางการสอนที่มีประสิทธิภาพสูงในการส่งเสริมความสามารถทางภูมิศาสตร์และมีข้อได้เปรียบอย่างมีนัยสำคัญเหนือกว่าการจัดการเรียนรู้รูปแบบปกติ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
นันธิชา เรือนนา, อธิราชย์ นันขันตี, และพิจิตรา ธงพานิช. (2567). การพัฒนาความสามารถทางภูมิศาสตร์ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยการใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ร่วมกับการเรียนรู้แบบร่วมมือ. วารสารปัญญาปณิธาน, 9(2), 127–140. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/PPJ/article/view/276373
นรา บูรณรัช. (2543). สถิติเพื่อการวิจัย. ศุภกาญจน์พริ้นติ้งแอนด์เซอร์วิส.
บุญชม ศรีสะอาด. (2554). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 7). สุวีริยาสาส์น.
พิพัฒน์พงษ์ ดำมาก, ศุภณัฐ พานา, และวุฒิชัย บุญพุก. (2565). การศึกษาผลการจัดการเรียนรู้รายวิชาสังคมศึกษาโดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 5(15), 36–48. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/etcedumsujournal/about
ศิริชัย พงษ์วิชัย. (2547). การวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วยคอมพิวเตอร์ (พิมพ์ครั้งที่ 14). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2553). แนวทางการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้สาระภูมิศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
Ahmad, N., Alias, F. A., & Mohamed, S. A. (2025). Cluster sampling in educational research: A practical approach. SIG : e-Learning@CS, 9, 76–81. https://appspenang.uitm.edu./my/sigcs/2025-1/Articles/2025V1_PAPER12.pdf
Batdi, V. (2023). Effectiveness of the constructivist approach to learning: A mixed-meta method study. Education and Science, 48(213), 85-112. https://doi.org/10.15390/EB.2023.11774
Cuconits, D., & White, R. (n.d.). About. Teaching Geo literacy. https://teachgeoliteracy.weebly.com/about.html
Edelson, D. C. (2011). The challenge of defining geo-literacy. ArcNews. https://www.esri.com/news/arcnews/summer11articles/the-challenge-of-defining-geo-literacy.html
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175-191. https://doi.org/10.3758/bf03193146
Frost, J. (2023). Cohen's d: Definition, using & examples. Statistics By Jim. https://statisticsbyjim.com/basics/cohens-d/
George, A. C. (2021). A brief guide to sampling in educational settings. The Quantitative Methods for Psychology, 17(3), 286-298. https://crossmark.crossref.org/dialog/?doi=10.20982/tqmp. 17.3.p286
Jongyung, T. (2025). Approaches and techniques of Phenomenon-Based Learning: PheBL. Journal of Education and Learning Reviews, 2(1), 39-50. https://doi.org/10.60027/jelr.2025.790
Kerski, J. (2019). Six ways to increase geoliteracy. Esri, https://www.esri.com/about/newsroom/arcuser/geoliteracy
Khrongchuen, P., & Buaraphan, K. (2023). Developing geo-literacy situation-based learning in social studies for promoting geo-literacy in grade 11 students. Journal of Physics: Conference Series, 2582(1), Article 012060. https://mahidol.elsevierpure.com/en/publications/developing-geo-literacy-situation-based-learning-in-social-studie/
Meechandee, S., & Meekaew, N. (2025). Integrating phenomenon-based learning and GIS to improve geo-literacy and student engagement: An action research approach. Discover Education, 4(1). https://doi.org/10.1007/s44217-025-00468-9
Mohd Caesar, M. I., Jawawi, R., Matzin, R., Shahrill, M., Jaidin, J. H., & Mundia, L. (2016). The benefits of adopting a Problem-Based Learning approach on students’ learning developments in secondary geography lessons. International Education Studies, 9(2), 51-51. https://doi.org/10. 5539/ies.v9n2p51
Mulyadi, M. A. Y., Maryani, E., Ruhimat, M., & Setiawan, I. (2025). Framework, development, and evaluation of geography literacy-based learning model for enhancing students' life skills in Indonesian Senior High School. JAMBURA GEO EDUCATION JOURNAL, 6(2), 206-221. https://doi.org/10.37905/jgej.v6i2.33416
Ofsted. (2021, June 17). Research review series: Geography. GOV.UK. https://www.gov.uk/government/publications/research-review-series-geography/research-review-series-geography
Silander, P. (2015). Rubric for phenomenon based learning. Phenomenal Education. http://www.phenomenaleducation.info/phenomenon-based-learning.html
Semerci, Ç., & Batdi, V. (2015). A meta-analysis of constructivist learning approach on learners’ academic achievements, retention and attitudes. Journal of Education and Training Studies, 3(2), 459-467. https://doi.org/10.11114/jets.v3i2.644
Symeonidis, V., & Schwarz, J. F. (2016). Phenomenon-based teaching and learning through the pedagogical lenses of phenomenology: The recent curriculum reform in Finland. Forum Oeconomicum, 28(2), 31-47. http://forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/view/458
Thomas, L. (2023, June 22). Cluster sampling: A simple step-by-step guide with examples. Scribbr. https://www.scribbr.com/methodology/cluster-sampling/
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อความ ภาพประกอบ และตารางประกอบที่ลงพิมพ์ในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นตามเสมอไป และไม่มีส่วนรับผิดชอบใดๆ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์เพียงผู้เดียว
