การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันทางธุรกิจโดยการบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญา กลุ่มธุรกิจการท่องเที่ยวและบริการในเขตพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก

บทคัดย่อ

อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเป็นภาคเศรษฐกิจสำคัญของประเทศไทย แต่ยังประสบปัญหาการใช้ประโยชน์จากทรัพย์สินทางปัญญาอย่างไม่เต็มศักยภาพ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพแวดล้อม ความต้องการ และข้อจำกัดเกี่ยวกับการบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญาในธุรกิจการท่องเที่ยวและบริการในพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก โดยเฉพาะจังหวัดชลบุรี รวมถึงการพัฒนาแนวทางการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันผ่านการประยุกต์ใช้ทรัพย์สินทางปัญญา

การวิจัยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพแบบบูรณาการระหว่างองค์ความรู้ด้านนิติศาสตร์และการบริหารธุรกิจ เก็บข้อมูลจากแบบสอบถาม 100 ราย การสัมภาษณ์เชิงลึก 30 ราย ประกอบด้วยนักวิชาการ ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ และผู้ประกอบการ รวมถึงการศึกษาเอกสารและกฎหมายเปรียบเทียบ

ผลการวิจัยพบว่าผู้ประกอบการมีความรู้เกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาในระดับจำกัด โดยเครื่องหมายการค้าและลิขสิทธิ์เป็นที่รู้จักมากที่สุด ขณะที่สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์มีความรู้จักน้อยที่สุด มีช่องว่างระหว่างการตระหนักรู้และการปฏิบัติจริง โดยร้อยละ 35 ของผู้ประกอบการไม่เคยดำเนินการใด ๆ เกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญา อุปสรรคหลัก ได้แก่ ขาดความรู้ความเข้าใจ ปัญหาด้านต้นทุนในการจดทะเบียน และขั้นตอนยุ่งยาก การใช้ประโยชน์ยังคงอยู่ในระดับพื้นฐานเพื่อการตลาดมากกว่าเชิงกลยุทธ์ การศึกษากรณีศึกษาระดับสากลแสดงให้เห็นแนวทางการบริหารจัดการสิทธิ 6 รูปแบบ ได้แก่ การขยายแบรนด์ การอนุญาตให้ใช้สิทธิแบบมีเงื่อนไข การอนุญาตแบบไม่เสียค่าตอบแทน การสร้างมาตรฐานและระบบรับรอง การสร้างประสบการณ์ผ่านประสาทสัมผัส และการสร้างพันธมิตรทางธุรกิจ

การวิจัยสรุปว่าการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันต้องอาศัยการดำเนินการแบบบูรณาการที่ผสานการแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง การพัฒนาความสามารถเชิงปฏิบัติการ และการสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการใช้ประโยชน์จากทรัพย์สินทางปัญญา ข้อเสนอแนะรวมถึงการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเฉพาะด้าน การปรับปรุงกฎหมายเพื่อรองรับเครื่องหมายการค้ารูปแบบใหม่ และการสร้างกลไกสนับสนุนที่ครอบคลุมเพื่อแปลงศักยภาพของพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจตะวันออกให้เป็นความได้เปรียบในการแข่งขันอย่างยั่งยืน