การวิเคราะห์กลไกสร้างความหมายเชิงปริชานของสิบอันดับถ้อยคำออนไลน์แห่งปี จากโครงการ Chinese Language Stocktaking (Hanyu Pandian) ระหว่างปีพ.ศ. 2565 - 2567
คำสำคัญ:
ถ้อยคำออนไลน์แห่งปี, อรรถศาสตร์ปริชาน, อุปลักษณ์มโนทัศน์, นามนัย, วาทกรรมจีนยุคใหม่บทคัดย่อ
บทความวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์กลไกการสร้างความหมายเชิงปริชานของสิบอันดับถ้อยคำออนไลน์แห่งปีจากโครงการ Chinese Language Stocktaking (汉语盘点) ระหว่างปีพ.ศ.2565 - 2567 2) ศึกษาปัจจัยทางสังคม วัฒนธรรม เศรษฐกิจ เทคโนโลยีที่มีอิทธิพลต่อการสร้างและขยายความหมายของสิบอันดับถ้อยคำออนไลน์แห่งปี และ 3) วิเคราะห์วาทกรรมและการเปลี่ยนแปลงทางสังคม วัฒนธรรม เศรษฐกิจและเทคโนโลยีของจีนร่วมสมัยที่สะท้อนผ่านการใช้ถ้อยคำออนไลน์แห่งปี การศึกษานี้บูรณาการกรอบแนวคิดอรรถศาสตร์ปริชานร่วมกับการวิเคราะห์วาทกรรม โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ วิเคราะห์ตัวอย่างประโยคการใช้ถ้อยคำจากข่าวในสื่อของภาครัฐและสื่อสังคมออนไลน์ จำนวนทั้งสิ้น 300 ประโยค
ผลการวิจัยพบว่า กลไกการสร้างความหมายเชิงปริชานที่ปรากฏมากที่สุด คือ กลไกอุปลักษณ์มโนทัศน์ จำนวน 10 ถ้อยคำ รองลงมา คือ กลไกนามนัยจำนวน 9 ถ้อยคำ การผสานกลไกระหว่างนามนัยกับอุปลักษณ์ มโนทัศน์ จำนวน 5 ถ้อยคำ ถ้อยคำที่มีบทบาทวาทกรรมเด่นชัดโดยไม่สะท้อนกลไกเชิงปริชานอย่างชัดเจน จำนวน 6 ถ้อยคำ ทั้งนี้ ถ้อยคำบางคำสามารถอธิบายความหมายได้โดยอาศัยผังภาพความคิดหลัก 5 รูปแบบ
เมื่อพิจารณาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการสร้างและขยายความหมายพบว่า สิบอันดับถ้อยคำออนไลน์แห่งปีได้รับอิทธิพลจากเหตุการณ์ทางสังคม การอนุรักษ์วัฒนธรรมจีนดั้งเดิม การเปลี่ยนแปลงเศรษฐกิจ การพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลในศตวรรษที่ 21 ภายใต้กรอบระบบวาทกรรมจีนยุคใหม่และการเล่าเรื่องแบบจีน
ผลการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการปรับตัวเชิงนโยบายทำให้เกิดกระแสการสร้างถ้อยคำออนไลน์แห่งปีเพื่อใช้บันทึกเหตุการณ์สำคัญ แสดงความคิดเห็น สะท้อนอารมณ์ความรู้สึกผ่านรูปภาษาในช่วงเวลานั้น
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กฤษฎี สงไข่. (2018). วลีภาษาจีนที่นิยมใช้บนอินเทอร์เน็ตในปี ค.ศ. 2017 กับการสะท้อนสังคม. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 10 (ฉบับพิเศษ), 316–326.
เจียง หวี่ สหัทยา สิทธิพิเศษ และทิวาพร อุดมวงษ์. (2564). กลวิธีการสร้างคำสแลงภาษาจีนและปัจจัยที่ทำให้เกิดคำสแลงภาษาจีนในสื่อสังคมออนไลน์. วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ปริทัศน์, 9(2), 71–79.
ชัชวดี ศรลัมพ์. (2548). อุปลักษณ์ตามแนวคิดของภาษาศาสตร์ปริชาน.วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 5(1), 1–16.
ชุติมา เข็มเจริญ และปริญญา มงคลพาณิชย์. (2567). ปัจจัยที่ทำให้เกิดคำสแลงจีนในสื่อสังคมออนไลน์ช่วงปี พ.ศ.2565–2563. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 18(1), 129–143.
เทิดเกียรติ เปเหล่าตา. (2567). คำสแลงภาษาจีนในบริบทภาษาไทย: การสังเคราะห์เชิงเอกสารจากงานวิจัยที่ได้รับการตีพิมพ์ช่วงปี พ.ศ. 2555–2567. วารสารวิจัยราชภัฏกรุงเก่า สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 12(3), 121–130.
นันทนา วงษ์ไทย. (2562). อรรถศาสตร์ปริชานเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่1). เวิร์คออลพริ๊นท์.
ปาลิตา ผลประดับเพ็ชร์. (2560). นามนัยในภาษาไทย.วารสารวรรณวิทัศน์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 17, 188–218. https://doi.org/10.14456/vannavidas.2017.8
เศรษฐพร เรืองเที่ยง. (2565). โครงสร้างและความหมายคำสแลงภาษาจีน.วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์รำไพพรรณี(ออนไลน์), 3(2), 1–18.
เหยา ซือฉี. (2562). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ “ความฝันจีน” กับยุทธศาสตร์การบริหารประเทศของประธานาธิบดี สี จิ้นผิง. วารสารอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 48(1), 1–40.
Clausner, T., & Croft, W. (1999). Domains and Image Schemas. Cognitive Linguistics, 10(1), 1–31.
Commercial Press. (2022, December 20). Chinese Language stocktaking 2022. https://www.cp.com.cn/Content/2022/12-20/1208210392.html
Croft, W., & Cruse, D. A. (2004). Cognitive linguistics. Cambridge University Press. http://dx.doi.org/10.1017/CBO9780511803864
Geeraerts, D. (2021). Cognitive semantics. In X. Wen & J. R. Taylor (Eds.), The Routledge handbook of cognitive linguistics (pp.19-29). Routledge.
Johnson, M. (1987). The body in the mind: The bodily basis of meaning, Imagination, and reason. University of Chicago Press.
Kövecses, Z. (2010). Metaphor: A practical introduction (2nd ed.). Oxford University Press.
Kövecses, Z. (2020). Extended conceptual metaphor theory. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108859127
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. University of Chicago Press.
Radden, G., & Kövecses, Z. (1999). Towards a theory of metonymy. In K-U. Panther & G. Radden (Eds.), Metonymy in language and thought. (pp.17-59). John Benjamins.
Ungerer, F., & Schmid, H-J. (2006). An introduction to cognitive linguistics (2nd ed.). Pearson.
Van Dijk, T. A. (2006). Discourse and manipulation. Discourse & Society, 17(3), 359–383.
Yu, N. (2008). Metaphor from body and culture. In R. W. Gibbs Jr. (Ed.), The Cambridge handbook of metaphor and thought (pp. 247-261). Cambridge University Press.
Yu, N. (2008). The relationship between metaphor, body and Culture. In Frank R. M., Dirven R., Ziemke T., & Bernárdez E. (Eds.), Body, language, and mind: Vol. 2. Sociocultural situatedness (pp. 387–407). Mouton de Gruyter.
Xinhua News Agency. (2017, October 18). The report to the 19th National Congress of the Communist Party of China. https://www.xinhuanet.com/english/special/2017-11/03/c_136725942.htm
Xinhua News Agency. (2022, October 25). Full text of the report to the 20th National Congress of the Communist Party of China. https://english.news.cn/20221025/8eb6f5239f984f01a2bc45b5b5db0c51/c.html
Xinhua News Agency. (2023, December 20). Chinese Language Stocktaking 2023. http://www.news.cn/book/ydh/2023hzpd/index.html
Xinhua News Agency. (2024, December 20). Chinese Language Stocktaking 2024. http://www.news.cn/book/ydh/2024hzpd/index.html
艾四林, 陈钿莹. (2023). 中国式现代化话语体系建构的三种维度. 山东大学学报（哲学社会科学版）(2), 1-10. https://doi.org/10.19836/j.cnki.37-1100/c.2023.02.001
蔡骐, 赵雪. (2022). 话语可以 “出圈” 解析隐喻式网络流行语的传播实践.青年记者, 44(3), 112–118. 中国知网https://shorturl.asia/caXeN
黄西西.(2022). 网络流行语“内卷”的语义演变及流行成因. 汉字文化, (15), 129-131. 中国知网https://shorturl.asia/1YncA
李宇明. (2012). 中国语言生活状况报告. 商务印书馆.
梁慧敏. (2023). 近十五年（2008-2022）网络流行语词汇变异现象研究. [硕士学位论文，贵州财经大学]. 中国知网https://shorturl.asia/caXeN
林建华, 王君. (2025). 论新时代对外叙事话语体系建构：问题、逻辑与理路.重庆 大学学报,社会科学版 (Social Science Edition), 31(2), 131-143. https://doi.org/10.11835/j.issn.1008-5831.pj.2025.03.007
荣婷, 左川冀. (2024). 偏差与归一：青年自我身份认同的话语修辞—基于“内卷”网络流行语的幻想主题分析.现代传播（中国传媒大学学报）, 335(6), 158-167. 中国知网https://shorturl.asia/dnytg
王寅. (2007). 认知语言学. 上海外语教育出版社.
辛斌, 刘辰. (2017). Van Dijk 的社会-认知话语分析. 外语学刊, 198(5), 14-19. www.discourse-studies.com/upload/file/2017/2017/81.pdf
熊钰. (2022). 网络“躺平”现象与青年奋斗精神培育.中国青年研究, (2), 14-21. DOI: 10.3969/j.issn.1002-9931.2022.02.002
叶玉洁. (2022). 从认知语言学角度看网络流行语及其演变动因. 今古文创, 27(4), 117- 119. 中国知网https://shorturl.asia/Ig8Bs
于鹏亮. (2014). 中国网络流行语二十年流变史研究. [博士学位论文, 上海交通 大学]. 中国知网 https://shorturl.asia/mHPUw
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อความ ภาพประกอบ และตารางประกอบที่ลงพิมพ์ในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นตามเสมอไป และไม่มีส่วนรับผิดชอบใดๆ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์เพียงผู้เดียว
