การเปรียบเทียบการแก้ไขปัญหาอุทกภัยเมืองหลวงระหว่างกรุงเทพมหานคร ประเทศไทยกับ จาการ์ตา สาธารณรัฐอินโดนีเซีย
คำสำคัญ:
อุทกภัย, การลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ, กรุงเทพมหานคร, จาการ์ตาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบสาเหตุของการเกิดอุทกภัยในกรุงเทพมหานคร ประเทศไทย กับกรุงจาการ์ตา สาธารณรัฐอินโดนีเซีย และ 2) วิเคราะห์เปรียบเทียบนโยบายและมาตรการป้องกันอุทกภัยของทั้งสองเมืองภายใต้กรอบแนวคิดการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ การศึกษาใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพในรูปแบบการวิจัยเอกสาร จากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิรวม 25 แหล่งและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาร่วมกับการเปรียบเทียบเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่าสาเหตุของอุทกภัยในทั้งสองเมืองมีปัจจัยร่วมทางกายภาพจากการเป็นพื้นที่ลุ่มต่ำปากแม่น้ำและการขยายตัวของเมืองอย่างไร้ทิศทางที่ลดทอนพื้นที่รับน้ำตามธรรมชาติ ส่วนกรุงจาการ์ตาเผชิญปัญหาการทรุดตัวของแผ่นดินและภาวะน้ำทะเลหนุนสูงที่รุนแรงกว่ากรุงเทพมหานครอย่างมีนัยสำคัญเป็นผลจากการใช้น้ำบาดาลเกินขีดจำกัด ในด้านนโยบายกรุงเทพมหานครมุ่งเน้นมาตรการเชิงโครงสร้างควบคู่กับการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและยุทธศาสตร์เส้นเลือดฝอยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำในระดับพื้นที่ ขณะที่กรุงจาการ์ตาใช้มาตรการเชิงยุทธศาสตร์ที่เข้มข้นกว่าทั้งการก่อสร้างกำแพงกั้นน้ำทะเลขนาดใหญ่และการตัดสินใจเชิงนโยบายด้วยการย้ายเมืองหลวงเพื่อลดความเปราะบางของศูนย์กลางการบริหารในระยะยาว ข้อค้นพบจากการวิจัยสามารถใช้เป็นแนวทางเชิงนโยบายในการบริหารจัดการลุ่มน้ำแบบบูรณาการและการวางผังเมืองที่ยืดหยุ่นสำหรับประเทศไทย โดยเน้นการสร้างความสมดุลระหว่างมาตรการเชิงโครงสร้างและมาตรการที่ไม่ใช้โครงสร้าง รวมถึงการใช้ระบบฐานข้อมูลดิจิทัลเพื่อการพยากรณ์ความเสี่ยง ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความยืดหยุ่นของเมืองหลวงต่อภัยพิบัติตามแนวทางของกรอบการดำเนินงานเซนได
Downloads
เอกสารอ้างอิง
จีรพรรดิ์ สุขประเสริฐ. (2561). แนวทางการจัดการอุทกภัยขังในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาฯ. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/6585/
โชคสุข กรกิตติชัย. (2568). ปัญหาอุทกภัยกรุงเทพมหานคร. สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
นริศา สุมะมานนท์. (2564, 1 ตุลาคม). ทำไมกรุงเทพฯ ถึงอุทกภัย? สำรวจ 4 ปัจจัยที่ทำให้เมืองหลวงของเราจมบาดาล. Urban Creature. https://urbancreature.co/bangkok-flood/
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2564, 22 กุมภาพันธ์). กรุงจาการ์ตา: วิกฤตเมืองจมน้ำและแนวทางการปรับตัว. https://www.onep.go.th/22-กุมภาพันธ์-2564-กรุงจาการ์ตา/
Abidin, H. Z., Andreas, H., Gumilar, I., Fukuda, Y., Pohan, Y. E., & Deguchi, T. (2011). Land subsidence of Jakarta (Indonesia) and its relation with urban development. Natural Hazards, 59(3), 1753–1771. https://doi.org/10.1007/s11069-011-9866-9
Asdak, C., Supian, S., & Subiyanto. (2018). Watershed management strategies for flood mitigation: A case study of Jakarta's flooding. Weather and Climate Extremes, 21, 117–122. https://doi.org/10.1016/j.wace.2018.07.002
Colven, E. (2017). Understanding the allure of big infrastructure: Jakarta's Great Garuda Sea Wall project. Water Alternatives, 10(2), 250–264.
Flores, F. P., Prasetyo, Y. T., Grahani, B. P., Lukodono, R. P., Benito, O. P., Redi, A. A. N. P., Cahigas, M. M. L., Nadlifatin, R., & Gumasing, M. J. J. (2024). Determining factors influencing flood preparedness among citizens in Jakarta: A protection motivation theory approach. Environmental Development, 51, Article 101042. https://doi.org/10.1016/j.envdev.2024.101042
Garshasbi, D., Kitiphaisannon, J., Wongbumru, T., & Thanvisitthpon, N. T. (2025). Assessment of future urban flood risk of Thailand's Bangkok metropolis using geoprocessing and machine learning algorithm. Environmental and Sustainability Indicators, 25, Article 100559. https://doi.org/10.1016/j.indic.2024.100559
Gupta, A. (2002). Geoindicators for tropical urbanization. Environmental Geology, 42(7), 736–742. https://doi.org/10.1007/s00254-002-0551-x
Jha, A. K., Bloch, R., & Lamond, J. (2012). Cities and flooding: A guide to integrated urban flood risk management for the 21st century. World Bank.
Kittipongvises, S., & Mino, T. (2015). Perception and communication of flood risk: Lessons learned about Thailand's flood crisis of 2011. Applied Environmental Research, 37(1), 57–70. https://doi.org/10.14456/aer.2015.5
Laeni, N., van den Brink, M., & Arts, J. (2019). Is Bangkok becoming more resilient to flooding? A framing analysis of Bangkok's flood resilience policy. Cities, 90, 157–167. https://doi.org/10.1016/j.cities.2019.02.012
Marfai, M. A., & King, L. (2008). Potential vulnerability implications of coastal inundation due to sea level rise for the coastal zone of Semarang city, Indonesia. Environmental Geology, 54(6), 1235–1245. https://doi.org/10.1007/s00254-007-0906-4
Saito, N. (2014). Challenges for adapting Bangkok's flood management systems to climate change. Urban Climate, 9, 89–102. https://doi.org/10.1016/j.uclim.2014.07.006
Sinsakul, S. (2000). Late Quaternary geology of the Lower Central Plain, Thailand. Journal of Asian Earth Sciences, 18(4), 415–426. https://doi.org/10.1016/S1367-9120(99)00075-9
Takagi, H., Esteban, M., Mikami, T., & Fujii, D. (2016). Projection of coastal floods in 2050 Jakarta. Urban Climate, 17, 135–145. https://doi.org/10.1016/j.uclim.2016.05.003
Umgiesser, G. (2020). The impact of operating the mobile barriers in Venice (MOSE) under climate change. Journal for Nature Conservation, 54, Article 125783. https://doi.org/10.1016/j.jnc.2020.125783
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015–2030. https://www.undrr.org/publication/sendai-framework-disaster-risk-reduction-2015-2030
Van de Vuurst, P., & Escobar, L. E. (2020). Perspective: Climate change and the relocation of Indonesia's capital to Borneo. Frontiers in Earth Science, 8, Article 5. https://doi.org/10.3389/feart.2020.00005
Van Voorst, R. (2016). Formal and informal flood governance in Jakarta, Indonesia. Habitat International, 52, 5–10. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2015.08.023
Vojinovic, Z., Sahlu, A. S., Sanchez, A. S., & Abbott, M. B. (2016). Modelling flood resilience in coastal megacities: The case of Bangkok. Journal of Hydrology, 539, 548–562. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2016.05.058
Worawiwat, A., Chaleeraktrakoon, C., & Sharma, A. (2021). Is increased flooding in Bangkok a result of rising local temperatures? Journal of Hydrology X, 13, Article 100095. https://doi.org/10.1016/j.hydroa.2021.100095
World Bank. (2021). Flood risk management in Jakarta: Challenges and opportunities. https://documents1.worldbank.org/curated/en/099713503272435833/pdf/IDU14421fafb1c051aeed11f52df95d636.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อความ ภาพประกอบ และตารางประกอบที่ลงพิมพ์ในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นตามเสมอไป และไม่มีส่วนรับผิดชอบใดๆ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์เพียงผู้เดียว
