ดนตรีลาวเดิมยุคจินตนาการใหม่ตั้งแต่ปีคริสต์ศักราช 1986

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงการเปลี่ยนแปลงในดนตรีลาวเดิม ทั้งด้านเนื้อหา ทางดนตรีและบริบทที่เกี่ยวข้อง ภายหลังจากการเปลี่ยนแปลงนโยบายการปกครองประเทศของ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว จากระบอบสังคมนิยมเต็มรูปแบบมาเป็นยุคจินตนาการใหม่ ภายใต้กรอบแนวคิดหนึ่งประเทศสองระบบ โดยการบริหารด้านการปกครองยังคงใช้ระบอบสังคมนิยม ส่วนด้านเศรษฐกิจเลือกใช้ระบบเศรษฐกิจแบบเสรี โดยศึกษาข้อมูลภาคสนามที่นครหลวง เวียงจันทน์และเมืองหลวงพระบาง ผลการศึกษาพบว่าตั้งแต่ปี คศ.1975 สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเข้าสู่ระบบ สังคมนิยมอย่างสมบูรณ์ ดนตรีลาวเดิมที่ถือเป็นสัญลักษณ์แห่งศักดินา ตามแนวคิดของระบอบสังคม นิยม จึงถูกละเลยไม่ได้รับการส่งเสริม ส่งผลให้การสืบเนื่องดนตรีลาวเดิมต้องหยุดชะงัก ผลจากการบริหารประเทศโดยระบอบสังคมนิยมอย่างสมบูรณ์ ทำให้การพัฒนาประเทศในทุกด้านเป็นไปอย่างเชื่องช้าและล้าหลัง จึงทำให้คณะผู้บริหารประเทศปรับเปลี่ยนการบริหารประเทศมาใช้แนวคิดจินตนาการใหม่ โดยปรับเปลี่ยนนโยบายด้านเศรษฐกิจมาเป็นแบบเสรีนิยม ดังนั้นตั้งแต่ปี 1989 เป็น ต้นมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งตั้งแต่การก่อสร้างสะพานมิตรภาพไทย-ลาว ในปี 1994 สาธารณรัฐ ประชาธิปไตยประชาชนลาวติดต่อสัมพันธ์กับประเทศเพื่อนบ้านในด้านต่างๆ มากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับประเทศไทย การเปิดประเทศครั้งนี้ส่งผลให้การพัฒนาประเทศก้าวหน้าไปอย่างมาก ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ การศึกษาพบว่าการเปลี่ยนแปลงในดนตรีระหว่างเมืองเวียงจันทน์และหลวงพระบางมีลักษณะที่แตกต่างกัน ที่เมืองเวียงจันทน์พบว่าเครื่องดนตรีจำนวนมากถูกสั่งซื้อหรือได้รับมอบจากประเทศไทย เพื่อทดแทนของเก่าที่ชำรุด เพราะไม่ได้รับการดูแลเอา ใจใส่ในช่วงสมัยที่ปกครองแบบสังคมนิยม ส่วนด้านเทคนิควิธีการบรรเลง พบว่านักดนตรีและครูดนตรีของลาวรุ่นใหม่นิยมศึกษาแบบอย่างเทคนิคการบรรเลงจากนักดนตรีไทยผ่านรายการโทรทัศน์ Youtube, DVD, VCD ในขณะที่เมืองหลวงพระบาง ซึ่งได้รับการจดทะเบียนเป็นเมืองมรดกโลก มีแนวคิดในการสร้างอัตลักษณ์เฉพาะของลาวให้กลับฟื้นคืนมาอีกครั้ง ในการศึกษาพบว่าเกิดการสร้างเครื่องดนตรีที่เป็นอัตลักษณ์ของลาว และการสืบทอดแนวการบรรเลงแบบลาวเพิ่มมากขึ้น ในด้าน บทบาทของดนตรีพบว่าการเรียนรู้ดนตรีลาว ทั้งที่นครหลวงเวียงจันทร์และเมืองหลวงพระบาง การเรียนรู้เพื่อมุ่งเน้นตอบสนองธุรกิจการท่องเที่ยวเป็นหลักในขณะที่ดนตรีที่รับใช้วิถีชีวิตลาวแบบดั้งเดิมมีปริมาณที่ลดน้อยลง