การถอดบทเรียนองค์ความรู้ศิลปะการแสดงพื้นบ้านภาคตะวันออก สู่ฐานข้อมูล เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีพ: กรณีศึกษาคณะเพลงลำภาวัดบางปรือ จังหวัดตราด

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิถีชุมชนและจัดทำองค์ความรู้ศิลปะการแสดงพื้นบ้าน ภาคตะวันออก ผ่านกระบวนการถอดบทเรียน: กรณีศึกษาคณะเพลงลำภาวัดบางปรือ จังหวัดตราด เพื่อจัดทำฐานข้อมูลศิลปะการแสดงพื้นบ้าน ภาคตะวันออก ผลการศึกษาพบว่า การแสดงเพลงลำภาในเขตตำบลห้วยแร้ง จะมีคณะเพลงลำภาประจำแต่ละวัด หน้าที่ของคณะเพลงลำภาคือ การขอรับบริจาคสิ่งของเงินทองจากชาวบ้าน เพื่อนำไปทำบุญให้กับวัดในหมู่บ้าน โดยใน 1 ปี จะมีการแสดงเพื่อขอรับบริจาคเพียงหนึ่งครั้งในเทศกาลสงกรานต์ คณะเพลงลำภาวัดบางปรือจะแสดงทุกวันที่ 14 เมษายนของทุกปี โดยเริ่มออกเดินร้องเพลงขอรับบริจาคตั้งแต่เวลา 18.00 น. จนถึงเวลา 6.00 น. ของวันที่ 15 เมษายน สิ่งของต่างๆ จะนำไปถวายวัดในพิธีทำบุญขนทรายเข้าวัด ศิลปะการแสดงพื้นบ้านเพลงลำภา จึงเป็นความเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตของคนในชุมชน ในการทำหน้าที่ทำนุบำรุงศาสนา โดยชาวบ้านจะอาสาออกมาตั้งคณะเพลงลำภา และสืบทอดให้คนรุ่นต่อๆ มาได้ดำเนินการมาจนถึงปัจจุบัน องค์ความรู้ของการร้องเพลงไม่ได้ถ่ายทอดกันแบบจริงจัง เป็นการถ่ายทอดแบบเข้าร่วมในกิจกรรมและจดจำวิธีการร้องร่วมกันไป มีเนื้อร้องแบ่งเป็น 3 ขั้นตอน คือ การร้องเตือน การร้องขอ และการร้องลาให้ศีลให้พร ปัจจุบันคณะเพลงลำภาวัดบางปรือ ยังคงสืบทอดบทเพลงผ่านเทศกาลสงกรานต์จนถึงปัจจุบัน