เจดีย์วัดหัวข่วงเมืองแพร่: การศึกษาประวัติศาสตร์และ รูปแบบสถาปัตยกรรม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
เจดีย์หัวข่วงเป็นสถานที่มีความสำคัญในระดับชุมชนเมือง และมีความผูกพันกับชาวล้านนาอย่างแน่นแฟ้นมาเป็นเวลายาวนาน ตำแหน่งที่ตั้งของวัดหัวข่วงส่วนใหญ่มักตั้งอยู่บริเวณทิศเหนือของข่วงเมืองหรือลานกลางเมือง และไม่จำเป็นว่าจะต้องอยู่บริเวณข่วงเมืองหรือภายในกำแพงเมืองเสมอไป มีส่วนน้อยที่ตั้งอยู่ภายนอกเมือง การเรียกชื่อวัดหัวข่วงตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ปรากฏชื่อในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24 เป็นต้นมา และการเรียกชื่อวัดหัวข่วงบางแห่งมีที่มาจากชาวไทยองที่อพยพเข้ามาอยู่ในล้านนา ซึ่งมีความสัมพันธ์กับวัดหัวข่วงราชสัณฐาน รัฐฉาน ประเทศพม่า จึงร่วมกันสร้างหรือสถาปนาวัดหัวข่วงขึ้นเป็นวัดในชุมชน รูปแบบทางด้านสถาปัตยกรรมของเจดีย์วัดหัวข่วงในแต่ละพื้นที่ไม่มีรูปแบบที่ชัดเจนตายตัว มีความหลากหลายทางด้านสถาปัตยกรรม ขึ้นอยู่กับความนิยมของท้องถิ่นและอิทธิพลศิลปะที่ได้รับในขณะนั้น ดังเช่น เจดีย์ทรงระฆังแบบล้านนาส่วนรองรับองค์ระฆังในผังแปดเหลี่ยมที่จังหวัดเชียงใหม่ เจดีย์ทรงปราสาทยอดที่จังหวัดลำปางและจังหวัดน่าน เจดีย์ทรงปราสาทยอดอิทธิพลศิลปะพม่าที่จังหวัดลำพูน หรือรูปแบบเจดีย์ล้านนาประยุกต์ ฯลฯ เจดีย์วัดหัวข่วงเมืองแพร่ มีรูปแบบสถาปัตยกรรมเป็นเจดีย์ทรงระฆังกลมแบบล้านนา ส่วนรองรับองค์ระฆังเป็นชุดฐานบัวซ้อนกัน 3 ฐานในผังกลม โดยพัฒนาจากสายวิวัฒนาการพระธาตุหริภุญชัย จังหวัดลำพูน มีอายุอยู่ในช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 21 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 22 และเจดีย์วัดหัวข่วงนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการรับอิทธิพลรูปแบบสถาปัตยกรรมล้านนาและส่งอิทธิพลให้กับเจดีย์อื่น ๆ ในเมืองแพร่
Downloads
Article Details
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Damrikul, S. (2006). Khūang mư̄ang læ wat hūa khūang ʻongprakō̜p samkhan khō̜ng mư̄ang nai dindǣn lānnā (Phim khrang thī nưng) [Khuang Muang and Wat Hua Khuang temple, Landmarks of City in Lanna Kingdom (1st ed.)]. Bangkok: Chula longkorn University Press.
Dechwongya, J. (2008). Phra čhēdī mư̄ang Chīang Mai [Pagodas in Chiang Mai]. Chiang Mai: Wannarak Press.
Environment and Local arts conservative division, Phrae Province. (2010). Khō̜mūn chumchon bōrān nai čhangwat phrǣ lem nưng ʻamphœ̄ sūngmēn dēnchai lō̜ng wang chin [Old community in Phrae Volume 1 Amphoe Sungmen, Denchai, Long, Wang Chin]. Phrae: Muang Phrae Press.
Khruathai, P. (et. Al). (2006). Prachum čhārưklānnā lem kao čhārưk nai čhangwat Phrǣ [The Collections of inscriptions in Lanna kingdom Volume 9 the inscriptions in Phrae province] Chiang Mai: Ming Muang Press.
Phongsāwadān mư̄ang Nān [History of Nan town]. (2000). Nan: Memorial for the cremation ceremony of Phra Thep Nantajarn on April 1, 2000.
Prachakitkornrajuk, P.Y. (Boonnak, C.). (1961). Phongsāwadān Yōnok [History of Yonok]. Bangkok: Silpa bannakhan.
Prawat wat hūa khūang Changwat Phrǣ [History of Wat Hua Khuang Temple in Phrae province]. (n.d.). Phrae: Muang Phrae Press.
Province Administrative Organization of Phrae Province. (2007). Prawattisāt mư̄ang phrǣ chabap Phō̜.Sō̜. sō̜ngphan hārō̜ihāsip [History of Phrae town in 1957]. Phrae: Muang Phrae Press.
Rattanachai, S. (1994). Kret tamnān Yōnok chīang sǣn - nā sǣng [Legend of Yonok, Chiang San - Na saeng]. Lampang: Sahakij Press.
Rattanapunyathera, P. (1958). Chin kān mālī pakō̜n [Chinkanmalee pakorn]. Bangkok: Siwaporn.
Saising, S. (2008). Sinlapa mư̄ang chīang sǣn [Arts of Chiang Saen town]. Bangkok: Rung sin Press.
Saising, S. (2013). Sinlapa lānnā [Arts of Lanna kingdom]. Bangkok: Matichon Pak Kret Press.
Saising, S. (2014). Thānkhō̜mūn sinlapakam ʻĒchīa ʻākhanē khana bōrān nakhadī Mahāwitthayālai Sinlapākō̜n [Database of south - east asian arts, Faculty of Archeology, Silpakorn University]. Retrieved March 1, 2014, from http://art-in-sea.com/data/myanmar-art/myanmar-art.
Sansa, P. (2011). Prawattisāt mư̄ang lō̜ng hūamư̄ang bō̜riwān nai lānnā prathēt [History of Long, city of Lanna kingdom]. Chiang Mai: Nop Buri Press.
Srisamang, S. (1987). Sinlapa nai mư̄angnān: mư̄angnān bōrānnakhadī prawatsā læ sinlapa [Arts in Nan town: Acheology, History and Arts]. Bangkok: Amarin Printing Group.
Thai culture encyclopedia foundation. (1999). Sārānukrom watthanatham Thai phāk nư̄a lem sō̜ng [Northern Thai culture encyclopedia volume 2]. Bangkok: The Siam Commercial Bank.
Walliphodom, S. (2008). Nakhō̜n phrǣ: čhāk ʻadīt mā patčhuban phūm Niwēt watthanatham rabop khwām chư̄a læ prawattisāt thō̜ngthin [Phrae: from past to present, cultural landscape, belief system and local history]. Bangkok: The Thailand Research Fund.
Wichiankhieo, A. (1994). Chīang rư̄ mư̄ang: khō̜sangkēt bāng prakān [Chiang or Muang: some observation]. Chiang Rai: Documents for academic seminar about arts and culture of five Chiangs organized by Arts and Cultural center of Chiang Rai Rajabhat university, and Educational supervisory unit of Teacher training Department from 1st to 3rd March 1994.
Wititpipattanabhon, P.K. (Thammamaythi, M.) (n.d.). ‘Ong mư̄ang phrǣ nai ʻadīt [History of Phrae town]. Phrae.
