จิตรกรรมชุดเวสสันดรชาดก ฝีมือช่างเพชรบุรี ระหว่าง พ.ศ. 2450 - 2490
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการนำเสนอเนื้อหา รูปแบบและเทคนิคการเขียน รวมถึงลักษณะเฉพาะของจิตรกรรมชุดเวสสันดรชาดกฝีมือช่างเมืองเพชรบุรี ระหว่าง พ.ศ. 2450 - 2490 โดยอิงกับบริบททางสังคมช่างเมืองเพชรบุรีในอดีต ผลการศึกษาพบว่า 1. ด้านเนื้อหา จิตรกรรมชุดเวสสันดรชาดกประกอบด้วยภาพจำนวน 13 ภาพสัมพันธ์จำนวนตอนในมหาชาติคำหลวง ยกเว้นภาพชุดฝีมือนายเลิศ พ่วงพระเดช มีภาพฉากปฐมบทเพิ่มขึ้นมารวม 14 ภาพ ผลจากการตรวจสอบอายุเชื่อว่าจิตรกรรมชุดเวสสันดรชาดกฉบับเมืองเพชรบุรี โดยเฉพาะแนวคิดเรื่องการเขียนฉากปฐมบทน่าจะเป็นหนึ่งในแบบอย่างสำคัญต่อการออกแบบภาพชุดเวสสันดรชาดกของพระเทวาภินิมมิต ซึ่งจัดพิมพ์ขึ้นในภายหลังและกลายเป็นต้นแบบสำคัญแก่ช่างพื้นบ้านในปัจจุบัน 2. ด้านเทคนิคการเขียน เป็นจิตรกรรมแนวไทยประเพณีอิทธิพลตะวันตก โดยมีการนำเทคนิคแสงเงา และทัศนียวิทยามาปรับใช้ แต่ความถูกต้องตามหลักการเขียนภาพแบบตะวันตกเริ่มชัดเจนขึ้นใน พ.ศ. 2475 ผ่านฝีมือนายเลิศ พ่วงพระเดช ภายหลังจากการเข้าร่วมเขียนจิตรกรรมฝาผนังระเบียงคด วัดพระศรีรัตนศาสดาราม อย่างไรก็ตามด้วยจำนวนหลักฐานที่มีจำกัดจึงไม่สามารถระบุลักษณะเฉพาะเชิงปัจเจกบุคคลได้ชัดเจน ปรากฏเพียงลักษณะนิยมร่วมภายในกลุ่ม ได้แก่ การพัฒนาผลงานของตนไม่ให้ซ้ำกับงานของช่างอื่นซึ่งเป็นแนวทางสำคัญสืบมาในงานสกุลช่างเพชรบุรีปัจจุบัน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Aueprasert, K. (2005). การศึกษาประวัติและผลงานของช่างชั้นครูเพชรบุรีในสมัยรัตนโกสินทร์ [The study of Phetchaburi Craftsmen Biography in Rattanakosin Period]. Nakhon Pathom: Silpakorn University.
Boonkaewsuk, D. (2014). ศิลปะสกุลช่างเพชรบุรี: งานปูนปั้นปัจจุบันย้อนอดีต [The art of Phetchaburi School: The Study of Stucco from the Present back to the Past]. (Doctoral thesis, Silpakorn University).
Charuworn, P. (2012). พระบฏ:พลวัตรการใช้งานพุทธศิลป์เรื่องเวสสันดรชาดกในชุมชนหนองขาว จ.กาญจนบุรี [PHAR - BOT: Changing in use of Vessantara Jataka, Buddhism Art in Nongkhao Community in Kanchanaburi Province]. Bangkok: Chulalongkorn university.
Chaemchan, B. (1990). ศิลปกรรมเมืองเพชร [Art of Phetburi Province]. Phetburi: Fine Art Department, Phetburi Rajabhat University.
Chaemchan, B. (1991). พระอาจารย์เป้า วัดพระทรง [Phra Achan Pao of Phra Song Temple]. Muangboran Journal, 17(4), 66 - 70.
Department of City Planning. (2009). 225 ปี กรุงรัตนโกสินทร์ [225 Years of Rattanakosin]. Bangkok: Amarin.
Fine Arts Department. (2002). พระบฏ, หนังสือประกอบนิทรรศการพิเศษเนื่องในวันอนุรักษ์มรดกไทย พุทธศักราช 2545 ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลปะ [PHAR - BOT. Exhibition book on Conservation of Thai heritage Day, 2545 B.E. at the National Gallery]. Bangkok: Graphicformat (Thailand).
Fine Arts Department. (1983). รายงานสำรวจจิตรกรรมฝาผนัง จังหวัดเพชรบุรี [Murals Survey Report, Phetburi Province]. Bangkok: Fine Arts Department.
Hongwiwat, N. (2004). รามเกียรติ์กับจิตรกรรมฝาผนังรอบพระระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดาราม [Rammakian with Mural Painting on the Gallery of Phra Si Rattana Satsadaram Temple]. Bangkok: Phuandek.
Kaentakhian, S. (ed). (1982). สมุดเพชรบุรี จัดพิมพ์เผยแพร่เนื่องในโอกาสฉลองสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี [Phetburi Book (printed in Celebrating the 200th Anniversary of the Rattanakosin)]. Bangkok: Ruankaewkarnphim.
Klamklomchit, T. (ed). (2018). สมโภชวัดมหาธาตุวรวิหาร จ.เพชรบุรี ได้ รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครบ 500 ปี [Celebration of Mahathat worawihan Temple, Phetburi Province in 500 Years’ Anniver sary of Wisungkhammasima]. Phetburi: Phetphom Printing.
Laohasom, P. & Itworaphan, C. (2006). เปลี่ยนพื้น แปลงภาพ ปรับรูป ปรุงลาย: การวิเคราะห์วิธีการออกแบบและวาดจิตรกรรมฝาผนังยุคต้นรัตนโกสินทร์ [Modification of Background, Image, Pattern and Style: the Analysis of Design and Paint Method in Mural Painting in Early Rattanakosin Period]. Bangkok: Dansuthakarn pim.
Leksukhum, S. (2005). ข้อมูลกับมุมมอง: ศิลปะรัตนโกสินทร์ [Information and View: Rattanakosin Art]. Bangkok: Dansuthakarnpim.
Makrutin, S. (2016). พระอินทร์ในคติพุทธศาสนานิกายเถรวาทที่พบในงานศิลปกรรมไทย [Intra God under Theravada Buddhism in Thai Art]. (Doctoral thesis, Silpakorn University).
Palakawong Na Ayudhya, S., Payakaranon, C., Nimlek, S., Taotong, P. & Puvanan, C. (2002). รายงานการวิจัยศึกษาศิลปกรรมแบบประเพณีในจังหวัดเพชรบุรี คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยศิลปากร [Research report: The Study of the Traditional Art in Petchburi Province, Received funding from Research and Development Institute, Silpakorn University]. Bangkok: Architecture Faculty, Silpakorn University.
Premkunnan, P. (2017). วัด - วังในพระราชประสงค์ พระจอมเกล้าฯ [Temple - Palace by Royal intention]. Bangkok: Matichon.
Phengkaew, L. (1991). อาจารย์เป้าวัดพระทรง [Achan Pao of Phrasong Temple]. Phetburi: Phetphom Printing.
Phibunsombat, B. (ed). (2000). ภาพจิตรกรรมมหาชาติชาดกจังหวัดเพชรบุรี [Phetburi Province's Mahachat Jataka Paintings]. Phetburi: Phetphom Printing.
Phra Suthi Thammanuwat. (ed). (2013). ภาพวิจิตรพระเวสสันดร - พระมาลัย จัดพิมพ์เป็นที่ระลึกงานพระราชทานเพลิงศพพระธรรมวิมลมุนี [Phra Wetsando̜n - Phra Malai Paintings (Printed for the memorial in Cremation of Phra Tham Wimon Muni Prarert Yannawaro at 19 - 21 July 2013)]. Bangkok: Cover Creative Ltd.
Phromin, Y. (1991). จิตรกรรมไทยประเพณี [Thai Tradition Painting]. Songkhla: Taksin University.
Phromphayak, C. (2003). การเมืองในประวัติศาสตร์ธงชาติไทย [Politics in Thai Flags History]. Bangkok: Matichon.
Phuangphradet, L. (1999). ศิลปไทย ตำราภาพลายไทย [Thai Art: Thai Pattern Book]. Bangkok: Vatsil Publisher.
Royal Thai Air force. (2011). 4 แผ่นดินราชวงศ์จักรี 100 ปีการบินของบุพการีทหารอากาศ [4 Reigns in the Chakri Dynasty 100 years of an Air Force Ascendant]. Bangkok: S.P.N Printing.
Silpakorn University. (1970). พิธีไหว้ครูและต้อนรับน้องใหม่ พุทธศักราช 2513 [Teacher’s Day Observation and Student Orientation in 1970]. Bangkok: Silpakorn University.
Saising, S. (2013). พุทธศิลป์สมัยรัตนโกสินทร์ พัฒนาการของงานช่างและแนวคิดที่ปรับเปลี่ยน [Rattanakosin Buddhism Art: The Development of Concept and Style]. Bangkok: Muangboran.
Siphen, S. (2005). เทวกำเนิด (พิมพ์ครั้งที่ 13) [Origin of Gods (13th ed.)]. Bangkok: Amarin.
Thiphakonwong, Chaophraya. (2018). พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 4 ฉบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (พิมพ์ครั้งที่ 7) [Royal chronicle of Rattanakosin era in King Rama 4: Chaophrayathipakonwong issue] (7th ed.). Bangkok: Fine Arts Department Ministry of Culture.
ที่ระลึกงานพระราชทานเพลิงศพนายสอาด สุทธานันท์ ณ เมรุวัดป้อม ต.ท่าราบ อ.เมือง จ.เพชรบุรี [The memorial in Cremation of Sa - at Sutthanan at Pom Temple, Muangphet, Phetburi Province]. (1990). Phetburi: n.p.
Watthanaprathip, T. (2013). วิเคราะห์เนื้อหาที่ปรากฏในจิตรกรรมประดับแผงไม้คอสอง และแผงไม้ใต้อะเส ศาลาการเปรียญ วัดเกาะแก้วสุทธาราม อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี [The Analysis of Contents in Paintings on Wood Panel in the Sermon Hall of Ko Kaeosuttharam Temple]. (Bachelor’s thesis, Silpakorn University).
Interviewees
Phra Khru Palat (Somsak Charuwangso). (2020, April 23). Abbot of Chompupon Temple.
Phra Khru Baidika (Sombun Sajavalo). (2020, May 27). Abbot of Chewapasert Temple.
Phra Sahasomphop Chotiwanno. (2020, May 28). Khuntra Temple.
Srijae, S. (2020, May 29). Phetburi inhabitant.
