ความนิยมของราชสำนักไทยต่องิ้วจีน: การยกย่องวัฒนธรรมจีนหรือแค่การบริโภคตามรสนิยม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับมุมมองของราชสำนักไทยต่องิ้วจีนตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ผลการศึกษาพบว่า งิ้วจีนปรากฏครั้งแรกในหลักฐานการบันทึกของชาวต่างชาติในสมัยสมเด็จพระนารายณ์แห่งกรุงศรีอยุธยา และปรากฏเป็นการแสดงประกอบพระราชพิธีต่าง ๆ เรื่อยมาจนถึงสมัยรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ในช่วงนั้นราชสำนักไทยมองงิ้วจีนเป็นเครื่องบอกรสนิยมการบริโภคที่มีความหรูหราหรือเป็นเครื่องบอกความร่ำรวยของพระราชอาณาจักร ประเภทงิ้วที่เป็นที่นิยมได้แก่งิ้วบู๊ ต่อมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 6 งิ้วจีนไม่ปรากฏในงานพระราชพิธีต่าง ๆ อีกเลย การเปลี่ยนแปลงของสถานภาพงิ้วจีนเกิดจากทั้งปัจจัยภายในคือปัญหาการเงินและการสร้างชาติตามแนวคิดชาตินิยม และปัจจัยภายนอกอย่างความตกต่ำและเฟื่องฟูของวัฒนธรรมและวิทยาการของประเทศจีน แต่หลังจากที่ประเทศไทยได้สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการกับสาธารณรัฐประชาชนจีนใน พ.ศ. 2518 ราชสำนักและรัฐบาลไทยได้กลับมาสนใจงิ้วจีนอีกครั้ง ในฐานะเครื่องมือเพื่อใช้เชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองประเทศ และสร้างความสมานฉันท์ระหว่างเชื้อชาติภายในประเทศรวมทั้งเพื่อทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของชาติ ผลการศึกษา ยังแสดงให้เห็นว่าราชสำนักได้แสดงบทบาทเสมือนเป็นผู้คัดเลือก ผู้นำเข้า ผู้นำกระแสวัฒนธรรมจากภายนอกเข้าสู่สังคมไทยและผู้อุปถัมภ์ โดยให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ที่จะได้รับเป็นสำคัญ นอกจากนี้ยังพบว่าแม้ว่าราชสำนักจะมีความนิยมในวัฒนธรรมจีนกับวัฒนธรรมตะวันตกมากแค่ไหน แต่วัฒนธรรมทั้งสองยังคงมีฐานะที่ด้อยกว่าวัฒนธรรมอินเดีย เพราะวัฒนธรรมอินเดียเกี่ยวข้องกับ “ความเชื่อในการเป็นกษัตริย์” ดังตัวอย่างของสถานะการแสดงโขน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Akarachantachote, P. (2014). การข้ามพ้นวัฒนธรรมของสื่อการแสดงงิ้วในประเทศไทย [Transculturation of Chinese Opera in Thailand]. (Doctoral Thesis, Chulalongkorn University).
Ankong, S. (1986). สิ่งแรกในเมืองไทย เล่ม 3 (พิมพ์ครั้งที่ 3) [First Thing in Thailand 3rd Book] (3rd ed.). Bangkok: Prae - pittaya.
Anumanratjathon, Phraya. (1970). ฟื้นความหลัง (พิมพ์ครั้งที่ 2) [The Recall of the Past] (2nd ed.). Bangkok: Suksitsiam.
Chanruang, S. (2019, November 24). โขนพระราชทาน “สืบมรรคา” โดย ผศ.ดร.สมหมาย จันทร์เรือง [Royal Khon Performance “Sueb Makkha” by Asst. Prof. Dr. Sommai Chanruang]. Retrieved December 7, 2024, from https://www.matichon.co.th/columnists/news_1764227.
Chantaronanont, P. (2003). วิถีจีน [Chinese Ways]. Bangkok: Prapantasarn.
Committee of Examination and Publishing of Historical Documents (CEPHD). (1980). ประชุมหมายรับสั่ง ภาคที่ 1 สมัยกรุงธนบุรี [The Collection of King’s Command, 1st Section, Thonburi Period]. Bangkok: Prime Minister's Office.
Committee of Examination and Publishing of Historical Documents (CEPHD). (1993). ประชุมหมายรับสั่งภาค 4 ตอนที่ 1 สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว จ.ศ. 1186 - 1203 [The Collection of King’s Command, 4th Section, 1st Part, Bangkok Period, King Rama III (Year 1824 - 1841)]. Bangkok: Prime Minister's Secretariat Office.
Committee of Examination and Publishing of Historical Documents (CEPHD). (1994). ประชุมหมายรับสั่งภาค 4 ตอนที่ 2 สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว จ.ศ. 1203 - 1205 [The Collection of King’s Command, 4th Section, 2nd Part, Bangkok Period, King Rama III (Year 1841 - 1843)]. Bangkok: Prime Minister's Secretariat Office.
Damrong Rachanupab, Somdetphrachaoboromwongthoe Kromphraya. (1968). พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 2 (พิมพ์ครั้งที่ 6) [Chronicle of Bangkok Period, King Rama II] (6th ed.). Bangkok: Bunsong Karnpim (Published in the Cremation of Ong Chuangsuwanich).
De Choisy, F. (translated by T. Gomolbutr, S.). (2007). จดหมายเหตุรายวันการเดินทางไปสู่ประเทศสยาม ในปี ค.ศ. 1685 และ 1686 (พิมพ์ครั้งที่ 2) [The Diary of A Journey to Siam in Year 1685 and 1686] (2nd ed.). Bangkok: Sripanya.
Ewsriwong, N. (1984). ปากไก่และใบเรือ: รวมความเรียงว่าด้วยวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ [Pen and Sail: The Articles about Literature and History of Early Bangkok Period]. Bangkok: Amarin.
Fine Arts Department. (n.d.). ขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ ตอนที่ ๓๖ ฆ่านางวันทอง [Khun Chang Khun Pan, Episode 36: Kill Nang Wantong]. Retrieved July 10, 2024, from https://t.ly/ETpEE.
Guy Tachard (translated by T. Gomolbutr, S.). (2008). จดหมายเหตุการเดินทางสู่ประเทศสยามครั้งที่ 1 และจดหมายเหตุการเดินทางครั้งที่ 2 [The Diary of A Journey to Siam 1st and 2nd time]. Bangkok: Sripanya.
Hanumanloylomfilm. (2016, October 9). เที่ยวไทยมีเฮ [Thailand is Awesome]. Retrieved July 10, 2024, from https://www.youtube.com/watch?v=QvVdWKcqYK4.
Kasemsri, S. (Editor). (1997). ราชกิจจานุเบกษา ในยุคต้นรัชกาลที่ 5 เล่ม 2 (พิมพ์ครั้งที่ 2) [Thai Government Gazette in King Rama V Era, Vol. 2] (2nd ed.). Bangkok: The Original Press.
Kitchainukul, P. (2024, February 8). ป ปลา นั้นหายาก ชีวิตนอกโฆษณาดังของ อำพัน เจริญสุขลาภ อดีตครูงิ้วเยาวราชผู้ไม่หยุดพัฒนางิ้วแนวใหม่ให้คนไทยได้ดูจนชั่วลูกชั่วหลาน [Po Pla Nan Ha Yark: The Life Beyond the Fame of Amphan Charoensuklap, the Former Chinese Opera Teacher from Yaowarat, who Never Stopped Developing New Styles of Chinese Opera for Every Thai Generations to watch]. Retrieved December 7, 2024, from https://readthecloud.co/mang-boba/.
Komchadluek. (2024, May 19). เฉลิมฉลองงิ้วไทย 42 ปี ศิลปะอันล้ำค่า 2 แผ่นดิน [Celebrating 42 Years of Thai-Chinese Opera: Treasured Art of Two Nations]. Retrieved December 7, 2024, from https://www.komchad luek.net/news/pr/575006.
La Loubère, S. (translated by T. Gomolbutr, S.). (2014). จดหมายเหตุ ลา ลูแบร์ ราชอาณาจักรสยาม (พิมพ์ครั้งที่ 4) [The La Loubère’s Record about Kingdom of Siam] (4th ed.). Bangkok: Sripanya.
Narinthorn Thewi, Phrachaopaiyikathoe Krommaluang and King Rama V. (1983). จดหมายเหตุความทรงจำของกรมหลวงนรินทรเทวี และพระราชวิจารณ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (พิมพ์ครั้งที่ 6) [Memorial Record of Princess Narindharadevi and King Rama V’s Review] (6th ed.). Published in the Cremation of Princess Vabibussabakorn.
Natsupa, C. (2010). การเป็นสมัยใหม่ของไทย [Modernity of Thai Society]. Journal of Social Sciences and Humanities, 36(1), 1 - 7.
Nimnetipan, S. (2000). การละครไทย (พิมพ์ครั้งที่ 5) [Thai Play] (5th ed.). Bangkok: Thai Wattana Panich.
Oiltekkeng, K. (2016, October 1). ศาสนาโขนละคร กับ “เที่ยวไทยมีเฮ” [Khon Religion and “Thailand is Awesome”]. Retrieved July 10, 2024, from https://www.matichonweekly.com/column/article_9843.
Pakdikam, S. & N. (2006). สามก๊ก ศิลปกรรมจีนวัดไทยในบางกอก [Samkok Chinese Art Works in Thai Temple in Bangkok]. Bangkok: Matichon.
Pirom, S. (1985). พระเมรุมาศ พระเมรุ และเมรุ สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2) [Crematory in Bangkok Period] (2nd ed.). Bangkok: Amarin.
Post Today. (2015, June 12). สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯเสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตร อุปรากรจีนพูดไทย (งิ้วไทย) [HRH Princess Sirindhorn Honorably Went to Watch the Thai Ngiew]. Retrieved July 10, 2024, from https://www.posttoday.com/pr-news/370370.
Royal Office. (2024, August 16). การแสดงโขนสุดยิ่งใหญ่แห่งปี ตอน “พระจักราวตาร” เริ่มเปิดจำหน่ายบัตร 12 สิงหาคม นี้ เป็นต้นไป ที่ไทยทิคเก็ตเมเจอร์ทุกสาขา [The Grandest Khon performance of the year “Phra Chakrawatara”, will Begin Ticket Sales on August 12th onwards at all Thai Ticket Major branches]. Retrieved December 7, 2024, from https://ls1.in/XNJvG.
RYT9. (2000, June 12). ม.ธรรมศาสตร์ขอเชิญชมการแสดงอุปรากรจีน - ไทยเทอดพระเกียรติ เรื่อง “ต้าอี่ว์ ผู้สยบฮวงโห” [TU invited to Watch the Thai-Chinese Opera “Dayu-the Conqueror of Huangho, in Honorable Occasion of the King]. Retrieved July 10, 2024, from https://www.ryt9.com/s/prg/272808.
Santad-Aksornsan, Phra. (reviewed by Sikkhakosol, T.). (2011). ประวัติงิ้วในเมืองไทย [The History of Chinese Opera in Thailand]. Chinese Studies Journal, 4(4), 1 - 21.
Srisurane, Phrachaoboromwongthoe Krommamuen. (1969). โคลงถวายพระเพลิงพระบรมอัฐิพระเจ้าหลวง (พิมพ์ครั้งที่ 2) [Poetry to Celebrate the Honor of King Rama I’s Father, in Cremation of His Bones] (2nd ed.). Bangkok: Chuanpim. (Published in the Cremation of Siri Charoonvate).
Supakorn, W. (2018, August 12): โขนพระราชทาน: ทรงฟื้นฟูสืบศาสตร์ศิลป์แผ่นดิน [Khon under Royal Patronage: The revival of National Arts by The Queen]. Retrieved July 10, 2024, from https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/625.
Suttakijworakhun, Phrakru. (2013). พุทธวิธีการสอน [Buddha's Teaching Methods]. Encylopedia of Education, Faculty of Education Srinakharinwirot University, 47, 104 - 115.
Tanomsri, M. (1993). รูปศิลาจีนสมัยรัตนโกสินทร์ [Chinese Stone Sculpture in Bangkok Period]. Bangkok: Ton - Or Co., Ltd.
Thaipost. (2024, August 14). ยิ่งใหญ่งิ้วไทยเฉลิมพระเกียรติ “กษัตริย์ยอดกตัญญู” [Grand Thai-Chinese Opera Honoring His Majesty The King “The King of Supreme Gratitude"]. Retrieved December 7, 2024, from https://www.thaipost.net/news-update/637306/.
The Standard. (2017, November 28). อลังการ งิ้ว-มโนราห์เทิดพระเกียรติ ในหลวง ร.9 [Magnificent Chinese Opera and Manorah Performance in Honor of King Rama IX]. Retrieved December 7, 2024, from https://thestandard.co/chinese-opera-nora-for-kingrama9/.
Tipakornwong, Chaophraya. (1961). พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 2 [Chronicle of Bangkok Period, King Rama II]. Bangkok: Kurusapa Business Organization.
Tipakornwong, Chaophraya. (1961). พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 4 เล่ม 2 [Chronicle of Bangkok Period, King Rama IV, 2nd Book]. Bangkok: Kurusapa Business Organization.
Tipakornwong, Chaophraya. (edited by Ewsriwong, N. ;revised by Tirawat, N.). (1996). พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 1 ฉบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ ฉบับตัวเขียน [Chronicle of Bangkok Period, King Rama I]. Bangkok: Amarin Printing & Publishing.
Verasinchai, S. (2023, February 5). ของเล่น-ของสะสมในหมู่เจ้านายชนชั้นสูง สมัยรัชกาลที่ 5 มีอะไรบ้าง [Toys & Collectibles of Aristocracies, in the reign of Rama V]. Retrieved July 10, 2024, from https://www.silpa-mag.com/quotes-in-history/article_40763.
Wirunrak, S. (2006). นาฏยศิลป์รัชกาลที่ 9 [Thai Dramatic Arts in the reign of Rama IX]. Bangkok: Chulalongkorn Press.
Yumangmee, N. (2017). มหรสพในงานพระเมรุ สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ [Entertainments in the Royal Cremation in Bangkok Period]. Art and Culture Magazine, 38(12), 84 - 99.
