อยุธยามาจากไหน: มุมมองผ่านหลักฐานทางศิลปกรรม

บทคัดย่อ

             สมัยอยุธยามีหลักฐานทางศิลปกรรมหลายรูปแบบด้วยเหตุที่อยุธยาเป็นราชธานีที่มีการรวบรวมผู้คนมาจากหลากหลายวัฒนธรรม ในสมัยอยุธยาตอนต้นได้พบเจดีย์ทรงปรางค์และพระพุทธรูปที่มีอิทธิพลศิลปะเขมรซึ่งเป็นพื้นฐานเดิมของกลุ่มชนที่อยู่ที่เมืองลพบุรี จึงทำให้เกิดสมมติฐานว่าถ้าไม่มีเอกสารทางประวัติศาสตร์ยืนยันว่าพระเจ้าอู่ทองเสด็จมาจากไหน ก็อาจใช้หลักฐานทางศิลปกรรมเป็นตัวช่วยกำหนดได้ว่าน่าจะมาจากเมืองลพบุรี

            จากหลักฐานทางศิลปกรรม โดยเฉพาะเจดีย์และพระพุทธรูปแสดงให้เห็นถึงว่าคนอยุธยามาจากหลากหลายพื้นที่ ด้วยเหตุที่อยุธยามีอำนาจและการสร้างสัมพันธ์กับดินแดนใกล้เคียง ได้แก่ เจดีย์ทรงปรางค์ แสดงให้เห็นถึงกลุ่มชนที่มาจากเมืองลพบุรี   จะพบในกลุ่มวัดขนาดใหญ่ กลางเมือง ที่สถาปนาโดยพระมหากษัตริย์ เจดีย์ทรงปราสาทยอดและเจดีย์ทรงระฆังแปดเหลี่ยม ส่วนใหญ่จะอยู่บริเวณด้านตะวันออกของเกาะเมืองและย่านรอบนอกเมือง แสดงให้เห็นถึงกลุ่มชนที่มาจากแถบเมืองสุพรรณบุรี - สรรคบุรี นอกจากนี้ยังมีเจดีย์ทรงระฆัง เจดีย์ทรงปราสาทยอดแบบสุโขทัย ซึ่งอยู่ด้านทิศตะวันออกของเกาะเมือง ที่แสดงสัญลักษณ์ของชาวสุโขทัยในอยุธยา ด้วยเหตุที่สุโขทัยถูกผนวกเข้ากับอยุธยา และสุดท้ายมีเจดีย์ทรงระฆังและพระพุทธรูปแบบล้านนา แสดงให้เห็นถึงคนล้านนาในอยุธยาด้วยเช่นกัน สอดคล้องกับหลักฐานทางประวัติศาสตร์ในสมัยอยุธยาตอนกลางที่มีการไปรวบรวมชาวล้านนามาไว้ในอยุธยา ในสมัยอยุธยาตอนกลางจึงเกิดงานศิลปกรรมที่เป็นรูปแบบเฉพาะของอยุธยา ได้แก่ เจดีย์ทรงระฆังแบบอยุธยาและเจดีย์เพิ่มมุม รวมทั้งพระพุทธรูปแบบอยุธยา เช่น พระพุทธรูปทรงเครื่องน้อย แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการของงานช่างที่ได้สร้างสรรค์งานศิลปกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง และยังสะท้อนให้เห็นถึงการหลอมรวมของผู้คนที่มาจากหลากหลายวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน