ความย้อนแย้งของการฆ่าตัวตายว่าด้วยทัศนะทางวิชาการเชิงพุทธกับ ความเชื่อของคนไทยและพุทธทัศนะ

บทคัดย่อ

การฆ่าตัวตายมีความย้อนแย้งกันในประเด็นของการเป็นบาปกรรมหรือไม่เป็นบาปกรรม เพราะเป็นเรื่องไม่ผิดศีลแต่ผิดธรรม ประกอบกับท่าทีของพระพุทธเจ้ามีทั้งทรงตำหนิและมิได้ทรงตำหนิ ส่วนพุทธศาสนิกชนไทยเชื่อว่าการฆ่าตัวตายเป็นบาปกรรมหนักทำให้ตกนรก ผลการศึกษาจากการจำแนกเป็นทัศนะต่อการฆ่าตัวตายจำนวน 3 ด้าน คือ ด้านการศึกษาทางวิชาการ ด้านความเชื่อ และด้านทัศนะของพระพุทธเจ้าต่อการฆ่าตัวตาย พบว่า ในทางพระพุทธศาสนานั้นให้ความสำคัญต่อ “จิต” มากกว่า “วิธีการ” และ “ความตาย” โดยให้ความสำคัญต่อจิตที่สว่าง อันหมายถึงจิตก่อนตายที่มีความผ่องใสปราศจากมลทินของกิเลสและตัณหา ส่วนความเชื่อของพุทธศาสนิกชนไทยนั้นมุ่งไปที่โทษของจิตที่มืด อันหมายถึงจิตก่อนตายที่มีความเศร้าหมองด้วยกิเลสและตัณหาซึ่งจะนำไปสู่ทุคติภูมิ ส่วนด้านวิชาการนั้นมุ่งพิจารณาที่ความหมายของศีลและธรรม โดยพบว่า การฆ่าตัวตายนั้นไม่ผิดศีลข้อปาณาติบาต แต่ผิดธรรมเพราะการฆ่าตัวตายในปุถุชนแสดงให้เห็นถึงการมีกิเลสได้แก่ความโกรธและมีเจตนาที่เป็นวิภวตัณหาครอบงำอยู่ ถ้าพิจารณาการฆ่าตัวตายแต่เพียงด้านหนึ่งด้านใดอาจเกิดเป็นความย้อนแย้งขึ้นได้ แต่ถ้าพิจารณาโดยเชื่อมโยงสาระสำคัญของพระพุทธศาสนาคือการให้ความสำคัญต่อจิตก่อนตายซึ่งเป็นประเด็นของการผิดธรรม เข้ากับเรื่องของศีลและมิติทางสังคม พบว่า พระพุทธศาสนามีทัศนะต่อเรื่องการฆ่าตัวตายอย่างสอดคล้องกันเป็นระบบและชัดเจน โดยไม่มีการย้อนแย้งกันระหว่างคำสอนและท่าทีของพระพุทธเจ้า แม้แต่ความเชื่อของพุทธศาสนิกชนไทยต่อเรื่องนี้ก็ยึดตามหลักการของพระพุทธศาสนา บทความนี้มีข้อสังเกตอีกว่า การศึกษาวิเคราะห์เรื่องการฆ่าตัวตาย ควรศึกษาพิจารณาอย่างรอบด้านให้ครอบคลุมทั้งในประเด็นของศีล ธรรมและสังคม เพื่อให้เกิดประโยชน์ทั้งในทางวิชาการ ความเข้าใจในธรรมและการปกป้องทางสังคมตามแนวทางที่พระพุทธเจ้าทรงวางไว้ ส่วนแนวทางแก้ไขปัญหาการฆ่าตัวตายนั้น พระพุทธเจ้าทรงแนะนำให้เจริญอานาปานสติสมาธิเพื่อทำให้จิตสงบ มีสติและเป็นอานิสงส์มากทำให้บาปอกุศลอันตรธานไปได้