การปฏิบัติการพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านหนองสามสีหนองดินดำ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอำนาจเจริญ โดยใช้รูปแบบการสอนสามมิติของวิลเลียมส์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อ ปฏิบัติการพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย โดยใช้รูปแบบการสอนสามมิติของวิลเลียมส์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และเพื่อศึกษาผลการพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย โดยใช้รูปแบบการสอนสามมิติของวิลเลียมส์กลุ่มเป้าหมายในการวิจัย เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านหนองสามสีหนองดินดำ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอำนาจเจริญ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2555 จำนวน 22 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) เครื่องมือที่ใช้ในการพัฒนา คือ แผนการจัดการเรียนรู้สาระการเรียนรู้ภาษาไทยที่เน้นการพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ โดยใช้รูปแบบการสอนสามมิติของวิลเลียมส์ จำนวน 12 แผน 2) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ (1) แบบทดสอบความสามารถในการเขียนเชิงสร้างสรรค์ (2) แบบทดสอบย่อยประจำวงจร (3) แบบบันทึกประจำวันของครู (4) แบบสังเกตพฤติกรรมการสอนของครู (5) แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ของนักเรียน และ (6) แบบสัมภาษณ์นักเรียน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ค่าร้อยละ และสถิติ Non-parametric Wilcoxon Signed Ranks Test เพื่อทดสอบความแตกต่างระหว่างคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียนของสองกลุ่มที่สัมพันธ์กัน

ผลการวิจัยพบว่า

1. การพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ได้ปฏิบัติการวิจัย 3 วงจร ประกอบด้วย ขั้นตอนในการดำเนินการวิจัย 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ขั้นวางแผน 2) ขั้นปฏิบัติ 3) ขั้นสังเกต 4) ขั้นสะท้อนผลการปฏิบัติการ โดยใช้รูปแบบการสอนสามมิติของวิลเลียมส์ 9 ลักษณะ ประกอบด้วย 1) การพิจารณาลักษณะ 2) การใช้คำถามยั่วยุและกระตุ้นให้ตอบ 3) การให้ตัวอย่างเรื่องการเปลี่ยนแปลง 4) การสร้างสิ่งใหม่จากโครงสร้างเดิม 5) การค้นหาคำตอบจากคำถามที่กำกวมไม่ชัดเจน 6) การแสดงออกจากการหยั่งรู้ 7) การพัฒนาการอ่านอย่างสร้างสรรค์ 8) การพัฒนา การเขียนอย่างสร้างสรรค์ และ 9) การจินตนาการการมองเห็นภาพ จากการสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ของนักเรียน และการสัมภาษณ์นักเรียนพบว่า ผลการพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยใช้รูปแบบการสอนสามมิติของวิลเลียมส์ ซึ่งจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้นักเรียน ได้ปฏิบัติกิจกรรมรายบุคคลและรายกลุ่ม เพื่อพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ทางด้านความคิดคล่อง ความคิดริเริ่ม และความคิดยืดหยุ่น มีความเหมาะสมต่อกระบวนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และส่งผลต่อการพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ของนักเรียนได้ดีขึ้น กล่าวคือนักเรียนส่วนมากมีความสามารถในการเขียนเชิงสร้างสรรค์ ทั้งการเขียนกลุ่มคำ ประโยค การเขียนข้อความ และการเขียนเรื่องราว โดยใช้ความคิดคล่อง ความคิดริเริ่ม ความคิดยืดหยุ่น และความคิดละเอียดลออ ในส่วนของพฤติกรรมการเรียนนั้น พบว่านักเรียนกลุ่มที่เรียนอ่อน และกลุ่มที่เรียนปานกลางเกิดความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเองมากขึ้นจากการที่มีนักเรียนกลุ่มเรียนเก่งเป็นผู้คอยให้คำแนะนำปรึกษาและช่วยเหลือ ทำให้กล้าคิด กล้าแสดงออก กล้าปฏิบัติกิจกรรมด้วยตนเอง แม้จะมีปัญหาก็พยายามที่จะปฏิบัติกิจกรรมอย่างเต็มที่ นำไปสู่การเรียนรู้ และฝึกฝนทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในส่วนของพฤติกรรมการสอนของครู พบว่า ครูมีการจัดกิจกรรมที่หลากลาย น่าสนใจ สร้างความสนใจให้นักเรียนเกิดความพร้อมที่จะเรียนรู้ ใช้เทคนิควิธีการสอนที่เหมาะสมสอดคล้องกับวัย และสติปัญญาของนักเรียน ทำให้นักเรียนที่มีความสามารถแตกต่างกันทำงานร่วมกันได้ และยังมีการปรับปรุงพัฒนาสื่อการเรียนการสอนตลอดระยะเวลาของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อให้สอดคล้องกับความสนใจ และความสามารถของนักเรียน นอกจากนั้นครูผู้สอนได้ให้การเสริมแรงเพื่อสร้างสัมพันธภาพที่ดีระหว่างครูและนักเรียน ทำให้นักเรียนมีความมั่นใจในการเรียนของตนเอง เกิดความภาคภูมิใจในตนเองส่งผลต่อการสอนที่มีประสิทธิภาพ

2. ผลการพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ พบว่านักเรียนมีคะแนนความสามารถในการเขียนเชิงสร้างสรรค์หลังปฏิบัติการสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้คือร้อยละ 65 คิดเป็นร้อยละ 90 และคะแนนเฉลี่ยทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 นั่นคือหลังปฏิบัติการนักเรียนมีทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์สูงขึ้น