หลักนิติธรรมกับการบริหารงานภาครัฐในยุคดิจิทัล

บทคัดย่อ

งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาผลกระทบของการบริหารภาครัฐในยุคดิจิทัลต่อหลักนิติธรรมและ 2) เสนอแนวทางพัฒนาการบริหารภาครัฐให้สอดคล้องกับหลักนิติธรรม การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่ดำเนินการผ่านระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร ประกอบด้วย กฎหมาย บทความวิชาการ เอกสารเชิงนโยบาย โดยการทบทวนวรรณกรรมและการคัดกรองเอกสารตามเกณฑ์ที่ตีพิมพ์ในช่วงปี พ.ศ. 2559-2568 วิเคราะห์ข้อมูลในเชิงเนื้อหาร่วมกับแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง

ผลการศึกษาพบว่า การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการบริหารงานภาครัฐส่งผลกระทบต่อหลักนิติธรรมทั้งในมิติเชิงบวกและเชิงลบ ในเชิงบวกพบว่าการใช้ระบบรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ช่วยเพิ่มความโปร่งใส ลดขั้นตอนการทุจริตและสนับสนุนการตรวจสอบได้ อย่างไรก็ตาม ในเชิงลบพบว่าเทคโนโลยีเหล่านี้ก่อให้เกิดความท้าทายหลายประการ ได้แก่ การใช้ปัญญาประดิษฐ์ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่ออคติและความไม่โปร่งใสของระบบ การใช้ข้อมูลขนาดใหญ่เสี่ยงต่อการละเมิดสิทธิและเสรีภาพส่วนบุคคลและการให้บริการผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัลสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลในการเข้าถึงบริการของรัฐ จากการอภิปรายผลชี้ให้เห็นว่า การบริหารภาครัฐจะธำรงหลักนิติธรรมไว้ได้เมื่อมีการเทคโนโลยีมาบูรณาการร่วมกับกฎหมาย ดังนั้น ภาครัฐจึงควรเร่งพัฒนากฎหมายและกลไกกำกับดูแล ออกแบบระบบที่ยึดการปกป้องสิทธิส่วนบุคคลตั้งแต่ต้น ตลอดจนส่งเสริมทักษะทางดิจิทัลเพื่อลดความเหลื่อมล้ำในสังคม