ความไม่สมดุลระหว่างสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐและนโยบายลดหย่อนภาษีในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ความไม่สมดุลเชิงนโยบายและผลกระทบของการลดหย่อนภาษีอุปการะบิดามารดาที่มีต่อสิทธิที่พึงได้รับในโครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐและ 2) เสนอแนะแนวทางการลดความเหลื่อมล้ำและการปฏิรูปโครงสร้างภาษี  โดยเป็นการประมวลและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเอกสารจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ กฎหมาย นโยบายการคลังและเอกสารทางวิชาการ วิเคราะห์ข้อมูลในเชิงเนื้อหาร่วมกับแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง

บทความนี้ชี้ให้เห็นว่า 1) การที่ภาครัฐบูรณาการนโยบายร่วมกันระหว่างสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐและการลดหย่อนภาษีอุปการะบิดามารดานั้น อาจนำมาสู่ความไม่สมดุลเชิงนโยบาย เนื่องจากระบบคัดกรองมีเงื่อนไขที่ทับซ้อนนำมาสู่การจำกัดสิทธิสวัสดิการที่พึงได้รับของผู้สูงอายุ กลไกดังกล่าวนำไปสู่การอนุมานว่าผู้สูงอายุมีผู้อุปการะที่มีศักยภาพทางเศรษฐกิจและตกอยู่ในภาวะจำยอม 2) ความไม่สมดุลของนโยบายก่อให้เกิดผลกระทบในลักษณะเกมศูนย์ เนื่องจากในเชิงเศรษฐศาสตร์อาจก่อให้เกิด ภาวะขาดทุนทางการคลังแฝง รวมทั้งส่งผลกระทบต่อโครงสร้างครอบครัวเพราะว่าขาดทุนจากนโยบายรัฐและอาจแปรสภาพสายใยความกตัญญูให้กลายเป็นข้อพิพาททางกฎหมาย การให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อลดความเหลื่อมล้ำของการปฏิรูปสิทธิประโยชน์ทางภาษี ภาครัฐควรทบทวนและปรับปรุงนโยบายการลดหย่อนภาษีสู่ระบบเครดิตภาษีและจำกัดเพดานขั้นสูง เพื่อลดรายจ่ายทางภาษีที่เอื้อประโยชน์ต่อผู้มีรายได้สูงอย่างไม่สมดุล รวมทั้ง ควรทบทวนเงื่อนไขการนำสิทธิการลดหย่อนภาษีอุปการะบิดามารดามาเป็นเกณฑ์จำกัดสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐและมุ่งเน้นการจัดสรรงบประมาณสร้างระบบสวัสดิการแบบถ้วนหน้า อนึ่ง แม้ว่าในปัจจุบันภาครัฐอยู่ระหว่างการพิจารณาทบทวนนโยบาย  ซึ่งถือเป็นสัญญาณเชิงบวกที่สะท้อนถึงการรับฟังเสียงจากประชาชน แต่กระบวนการบังคับใช้มาตรการสวัสดิการแห่งรัฐที่ผ่านมายังคงสร้างความวิตกกังวลและกระทบต่อสภาวะจิตใจของประชาชนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น ควรนำผลกระทบดังกล่าวมาใช้ประกอบการพิจารณาเพื่อจัดทำนโยบายสาธารณะที่สมดุลในปีถัดไป