ขูลู – นางอั้ว/อลองเจ้าสามลอ : ลักษณะร่วมและต่างในมิติด้านสังคมวัฒนธรรมอีสาน – ไทเขิน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะร่วมและต่างในมิติด้านสังคมวัฒนธรรมอีสาน – ไทเขิน ผ่านวรรณกรรมเรื่อง ขูลู – นางอั้วและอลองเจ้าสามลอ ผลการศึกษาพบว่า 1). ภาพสะท้อนสังคมในวิถีชีวิตของคนอีสานและคนไทเขิน 1.1 ด้านการเมืองการปกครอง ปกครองด้วยระบอบราชาธิปไตย โดยมีพระเจ้าแผ่นดินอยู่เหนือกฎหมายอำนาจสูงสุดเป็นของพระเจ้าแผ่นดินเพียงผู้เดียว การใช้อำนาจอธิปไตยของเจ้าเมืองมีลักษณะที่ไม่ก่อให้เกิดความเดือดร้อนแก่ประชาชน 1.2 ด้านสภาพเศรษฐกิจ / อาชีพ มีการดำเนินชีวิตโดยการประกอบอาชีพแบบพึ่งพิงธรรมชาติแวดล้อมบนหลักพึ่งพาตนเองโดยการปรับตัวให้เข้ากับธรรมชาติ 2). ภาพสะท้อนขนบประเพณีวัฒนธรรมในวิถีชีวิตของคนลาวอีสานล้านช้าง – ไทเขิน 2.1 ด้านการแต่งกาย คนอีสานที่มียศถาบรรดาศักดิ์จะแต่งกายด้วยผ้าไหม ฝ่ายชายจะนุ่งโสร่ง สวมเสื้อแพรไหม ฝ่ายหญิงจะนุ่งซิ่นไหม ห่มผ้าแพรไหมส่วนไทเขินการแต่งกายของหญิงสาวผู้มีฐานะมีการสวมสร้อยสังวาล ปิ่น ลานหูหรือต่างหูที่ล้วนทำด้วยทองคำ 2.2 ด้านประเพณีการเกี้ยวพาราสี ภาคอีสานมีวัฒนธรรมประเภทหนึ่งที่เรียกว่าผญาเกี้ยวพาราสี เป็นผญาที่คนอีสานสมัยก่อนได้แต่งและคิดขึ้นเพื่อใช้เป็นเครื่องมือสื่อสารรักระหว่างบ่าวสาว ส่วนไทเขินจะมีการแอ่วสาว เป็นการเล่นดนตรีของหนุ่ม ๆ ที่ไปแอ่วสาว 3 อย่าง คือ สะล้อ ซึง ปี่ และขับทำนองเสนาะในเชิงเกี้ยวพาราสีเมื่อเวลาออกจากที่พักไปหาหญิงสาวคนรักในเวลากลางคืน 2.3 ด้านการสู่ขอ คนอีสานมีประเพณีการโอมสาว คือ การสู่ขอสาว เมื่อชายหญิงได้ตกลงปลงใจที่จะอยู่ร่วมกันอย่างแท้จริงแล้ว ฝ่ายชายต้องจัดให้ญาติผู้ใหญ่ของตนไปสู่ขอต่อพ่อแม่ฝ่ายหญิงโดยมีสิ่งของบรรณาการ ชาวไทเขินมีประเพณีการสู่ขอหมั้นหมาย และมีการใช้เงินทองเป็นสินสอดของหมั้น เมื่อมีการตกลงกันได้ก็จะมีการกำหนดวันเดือนที่จะให้มีพิธีแต่งงานต่อไป 2.4 ด้านงานศพ สะท้อนลักษณะร่วมในการจัดงานศพของชนชั้นปกครองที่ยิ่งใหญ่สมเกียรติ ในระหว่างงานศพนั้นมีประเพณีการเสพงันและการละเล่น