หลักการพื้นฐานของสัญวิทยา โดย โรล็องด์ บาร์ตส์

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งนำเสนอ แนวคิดสัญวิทยาของโรล็องด์ บาร์ตส์ ที่ได้ต่อยอดกรอบแนวคิดทางภาษาศาสตร์ของ แฟร์ดินานด์ เดอ โซซูร์ เข้าสู่การพิจารณาปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมและสังคมในระดับที่กว้างขึ้น หลักการพื้นฐานของสัญวิทยา ของบาร์ตส์ได้วางรากฐานให้สัญวิทยากลายเป็นกระบวนวิธีสำหรับศึกษาทั้งระบบภาษาและระบบสัญญะที่มิใช่ภาษา อาทิ เครื่องแต่งกาย อาหาร หรือ สื่อสารมวลชน ทั้งนี้มีแกนหลักสำคัญ 4 ประการ กล่าวคือ ประการแรก แนวคิด ภาษา และ คำพูด ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างภาษาในฐานะระบบกฎเกณฑ์ส่วนรวมกับการใช้ภาษาของบุคคลแต่ละคน ซึ่งดำรงอยู่ในความสัมพันธ์แบบวิภาษวิธีที่ไม่อาจแยกขาดจากกัน ประการที่สอง การแยกแยะระหว่าง ตัวบ่งชี้ และ สิ่งที่ถูกบ่งชี้ เปิดเผยให้เห็นว่าความหมายของสัญญะเกิดขึ้นจากการจับคู่ระหว่างรูปทางวัตถุกับมโนทัศน์ แม้ว่าความสัมพันธ์ดังกล่าวจะเป็นไปตามอำเภอใจ แต่ก็เปิดทางให้ขยายไปสู่ระบบสัญญะทางวัฒนธรรมได้ ประการที่สาม การพิจารณา ความสัมพันธ์เชิงโครงสร้าง และ ความสัมพันธ์เชิงระบบช่วยให้เข้าใจทั้งการจัดลำดับสัญญะในแนวเส้นตรงและความสัมพันธ์เชิงการเลือกภายในระบบ ซึ่งทั้งสองแกนร่วมกันผลิตความหมาย ประการสุดท้าย การแบ่งแยกระหว่าง ความหมายตรง และ ความหมายแฝง เผยให้เห็นว่าความหมายมิได้ตั้งอยู่เพียงระดับพื้นฐาน แต่ยังถูกหล่อหลอมโดยรหัสวัฒนธรรมและอุดมการณ์อีกด้วย โดยสรุปแล้ว กรอบคิดของบาร์ตส์ ยกระดับสัญวิทยาให้กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการทำความเข้าใจทั้งภาษาและปรากฏการณ์วัฒนธรรม ด้วยการเน้นความสัมพันธ์ระหว่างระบบกับการปฏิบัติจริง ความตามอำเภอใจของสัญญะ รวมทั้งการซ้อนทับของความหมายในหลายระดับ ทฤษฎีนี้ยังส่งอิทธิพลต่อการศึกษาด้านภาษาศาสตร์ ทฤษฎีวัฒนธรรม และการวิเคราะห์สื่อในยุคปัจจุบันสืบมา