การขัดเกลาทางสังคมผ่านกระบวนการทางพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

     บทความวิชาการเรื่อง การขัดเกลาทางสังคมผ่านกระบวนการทางพระพุทธศาสนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการขัดเกลาทางสังคมผ่านกระบวนการทางพระพุทธศาสนา โดยผู้ศึกษาได้ใช้วิธีการค้นคว้า และวิเคราะห์จากเอกสาร งานวิจัย หนังสือ ตำรา พจนานุกรม ตลอดถึงคัมภีร์ในศาสนาต่าง ๆ ทั้งภาคภาษาไทยและภาคภาษาอังกฤษ การขัดเกลาทางสังคมหมายถึง กระบวนการอบรมสั่งสอนสมาชิกของสังคมให้เรียนรู้ระเบียบของสังคมเพื่อให้เห็นคุณค่าและนำเอากฎเกณฑ์ระเบียบปฏิบัติไปเป็นแนวทางในการประพฤติปฏิบัติ การขัดเกลาทางสังคมเป็นสิ่งจำเป็นที่มนุษย์จะต้องได้รับตลอดชีวิตส่วนการขัดเกลาทางสังคมผ่านกระบวนการทางพระพุทธศาสนา ก็ได้นำเอาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ได้แก่ หลักไตรสิกขา ซึ่งประกอบด้วย ศีล สมาธิ ปัญญาและมรรคมีองค์ 8 ซึ่งเป็นแนวทางหรือข้อปฏิบัติที่ให้เป็นจริยธรรมสายกลางที่สร้างปุถุชนให้เป็นอริยชน เป็นคุณธรรมส่งเสริมการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ประกอบด้วยองค์ธรรม 8 ประการ ดังนี้ 1) สัมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบ 2) สัมมาสังกัปปะดำริชอบ 3) สัมมาวาจา วาจาชอบ 4) สัมมากัมมันตะ กระทำชอบ 5) สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพชอบ 6) สัมมาวายามะ พยายามชอบ หรือเพียรชอบ 7) สัมมาสติ ระลึกชอบ 8) สัมมาสมาธิ ตั้งใจมั่นชอบ ดังนั้นการประยุกต์พุทธธรรมทั้งในระดับโลกียธรรมและโลกุตรธรรมในการขัดเกลามนุษย์จึงเป็นประโยชน์ต่อมนุษย์ทั้งในฐานะปัจเจกบุคคล และในฐานะทรัพยากรขององค์การและประเทศชาติ ทำให้คนเป็นมนุษย์ที่มีทั้งความเก่ง ความดี และมีความสุข ในพระพุทธศาสนาถือว่าบุคคลที่อบรมขัดเกลาตนเองดีแล้วย่อมแตกต่างจากผู้ที่ไม่ได้รับการฝึกฝนอบรมมาและนำมาซึ่งความสุขความสงบทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น ทั้งยังส่งผลให้สังคมมีความเป็นระเบียบเรียบร้อยดีงาม รวมทั้งการอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างสันติสุข