แก่นธรรมในพระพุทธศาสนาสู่การศึกษาในยุคปัจจุบัน

บทคัดย่อ

     บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระบบการศึกษาทางพระพุทธศาสนาที่มีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล เพื่อนำมาเป็นแบบอย่างในการศึกษาในยุคปัจจุบัน และเพื่อศึกษาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่มีส่วนสนับสนุนให้ระบบการศึกษา มีหลักยึดที่เป็นแก่นสารทางหลักธรรมมากยิ่งขึ้น จากการศึกษาตามวัตถุประสงค์ดังกล่าว พบว่า ในทางพระพุทธศาสนาได้มีการวางรูปแบบการศึกษาไว้อย่างเป็นระบบ ซึ่งจะแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ ในส่วนแรกจะเป็นการศึกษาในด้านปริยัติ ในส่วนนี้จะศึกษาเกี่ยวกับหลักทฤษฎีและหลักธรรมในทางพระพุทธศาสนา ส่วนที่สอง คือส่วนของการปฏิบัติ ในส่วนนี้จะเป็นการนำหลักทฤษฎีในด้านปริยัติ มาสู่การปฏิบัติจริง เพื่อให้ได้ผลที่เกิดขึ้นจริงอันจะนำไปสู่เป้าหมายสูงสุดแห่งการปฏิบัติ และในส่วนที่ 3 คือปฏิเวธ หมายถึงผลแห่งการปฏิบัติ เมื่อได้รับผลแห่งการปฏิบัติแล้วก็จบกิจแห่งการศึกษาและปฏิบัติ เป็นการเสวยผลที่เกิดจากการปฏิบัติอันเป็นกิจเบื้องสูงที่ผู้ปฏิบัติได้กระทำให้ถึงแล้ว จึงจะเห็นได้ว่า การศึกษาในพระพุทธศาสนาที่ถูกจัดไว้อย่างเป็นระบบดังกล่าวมานี้ สามารถจะทำให้ผู้ศึกษาเข้าถึงเป้าหมายสูงสุดได้ และจากการศึกษาหลักธรรมในทางพระพุทธศาสนาที่มีส่วนสนับสนุนการศึกษา พบว่า หลักอิทธิบาท 4 อันได้แก่ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา เป็นหลักธรรมที่สามารถสนับสนุนให้ผู้เรียนหรือผู้ศึกษาประสบความสำเร็จในด้านการศึกษาได้ รูปแบบการจัดการศึกษา และหลักธรรมในพระพุทธศาสนาจึงเป็นแนวทางในการนำมาปรับใช้ให้เข้ากับการจัดการศึกษาในปัจจุบันได้อย่างเป็นระบบ และเชื่อว่าหากมีการศึกษาอย่างลึกซึ้งก็จะสามารถพัฒนาให้เห็นผลชัดเจนยิ่งขึ้นในระบบการศึกษาของไทย