การศึกษาภาษาบาลีเพื่อสร้างศาสนทายาทกับการธำรงอยู่ ของพระพุทธศาสนา

Main Article Content

สุทธิพงศ์ เสมสูงเนิน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความเป็นมาของการศึกษาภาษาบาลี 2) ศึกษาความสำคัญของการศึกษาภาษาบาลี และ 3) เพื่อศึกษาการธำรงอยู่ของพระพุทธศาสนาผ่านภาษาบาลี โดยผู้เขียนจะได้วิเคราะห์ประโยชน์และความสำคัญของการศึกษาภาษาบาลี เพื่อสร้างศาสนทายาทกับการธำรงอยู่ของพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงความเป็นมาของประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกบาลี ความหมายของคำว่า การศึกษา และภาษาบาลี คืออะไร ทำไมคณะสงฆ์ไทยถึงให้ความสำคัญของการศึกษาภาษาบาลี และท้ายที่สุดเพราะเหตุใดภาษาบาลีจึงเป็นภาษาในการสร้างศาสนทายาทที่ดำรงไว้ซึ่งพระพุทธศาสนา ภาษามคธ เป็นที่นิยมหรือรู้จักกันในหมู่คนไทยเรียกว่า ภาษาบาลี เป็นภาษาที่พระพุทธเจ้าทรงเลือกใช้ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา และเป็นภาษาที่สาวกจารึกร้อยกรองเรียบร้อยเป็นพระคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา กล่าวคือ พระไตรปิฎก แต่ภาษาบาลีไม่มีตัวอักษรเป็นของตนเองจึงยากที่จะศึกษา เมื่อเข้าไปหรืออยู่ในภาษาใดก็ใช้ภาษานั้น ในปัจจุบันการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลี โดยมีสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวงเป็นผู้รับผิดชอบหลักได้เปิดสอบบาลีสนามหลวงเป็นประจำทุกปีถือเป็นภารกิจหลักของคณะสงฆ์ไทย ด้านคันถธุระ ตราบใดที่พระภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา ยังให้ความสำคัญกับการศึกษาพระบาลี ตราบนั้นพระศาสนายังมั่นคงอยู่ และยังสามารถอำนวยประโยชน์สุขให้เกิดแก่มหาชนได้เป็นจำนวนมาก การศึกษาเล่าเรียนพระบาลีคือ ปริยัตินั้น ถือว่าเป็นรากเหง้าที่สำคัญของการดำรงอยู่แห่งพระศาสนา โดยมีศาสนทายาท ผู้เล่าเรียนเขียนอ่านที่แตกฉานในภาษาบาลีเป็นกำลังหลัก

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. กรุงเทพมหานคร: คุรุสภาลาดพร้าว.

กองพุทธศาสนศึกษา. (2564). ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกบาลี. เรียกใช้เมื่อ 10 พฤษภาคม 2567 จาก https://deb.onab.go.th/th/content/page/index/id/6116

บัญชายุทธ นาคมุจลินท์ และคณะ. (2557). แนวทางการพัฒนาศาสนทายาทที่พึงประสงค์ในพระพุทธศาสนา. วารสารบัณฑิตศึกษา มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์, 3(1), 137-156.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2525). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพมหานคร: อักษรเจริญทัศน์.

พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). (2531). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมราชานุวัตร (สุทัศน์ วรทสฺสี). (2567). เรียน (ทำไม) ภาษาบาลี. เรียกใช้เมื่อ 15 พฤษภาคม 2567 จาก https://www.youtube.com/watch?v=lD9q9kQub9g

พระมหาปฐมพงษ์ งามล้วน. 2534. ประวัติภาษาบาลีความเป็นมาและที่สัมพันธ์กับภาษาปรากฤตและสันสกฤต (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์.

พระสุธีวชิรปฏิภาณ. (2565). เกียรติคุณการศึกษาพระบาลี. เรียกใช้เมื่อ 15 พฤษภาคม 2567 จาก https://www.dailynews.co.th/news/819680/

พระเทพโสภณ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (ม.ป.ป). ความเป็นมาของพระไตรปิฎก ภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. เรียกใช้เมื่อ 10 พฤษภาคม 2567 จาก http://oldweb.mcu.ac.th/mcutrai/menu1/menu1_1.htm

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม 10 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

วิจิตร สมบัติบริบูรณ์. (ม.ป.ป). ประวัติย่อการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกภาษาบาลี สมัยกรุงรัตนโกสินทร์. เรียกใช้เมื่อ 15 พฤษภาคม 2567 จาก https://www.navedu.navy.mi.th/parien9phayok/index_vijit_his.html

สุทธิพงศ์ เสมสูงเนิน. (18 ธันวาคม 2567). ความหมายศาสนทายาท. (ธนา คำวงษา, ผู้สัมภาษณ์)

อบรม สินภิบาล และชาญชัย ศรีไสยเพชร. (2522). พื้นฐานการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์.