แนวทางการส่งเสริมคุณลักษณะการเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในสถาบันอุดมศึกษาที่จัดการเรียนรู้เชิงปฏิบัติแบบบูรณาการการทำงาน
คำสำคัญ:
การเรียนรู้ตลอดชีวิต, คุณลักษณะผู้เรียนรู้ตลอดชีวิต, การเรียนรู้เชิงปฏิบัติแบบบูรณาการการทำงาน, นักศึกษาปริญญาตรีบทคัดย่อ
การพัฒนาคุณลักษณะการเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตในระดับอุดมศึกษาเป็นประเด็นสำคัญที่ได้รับความสนใจอย่างต่อเนื่อง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะการเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตของนักศึกษาระดับปริญญาตรีชั้นปีที่ 1 และพัฒนาแนวทางการส่งเสริมคุณลักษณะการเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตในสถาบันอุดมศึกษาที่จัดการเรียนรู้เชิงปฏิบัติแบบบูรณาการการทำงาน ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงพรรณนา แบ่งการศึกษาออกเป็น 2 ระยะ โดยระยะที่ 1 เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่างคือนักศึกษาชั้นปีที่ 1 จำนวน 332 คน ได้มาโดยการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถามคุณลักษณะการเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตของนิตยา สำเร็จผล (2547) ครอบคลุม 4 องค์ประกอบ ได้แก่ เจตคติต่อการเรียนรู้ ทักษะและความสามารถที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต และคุณลักษณะที่เอื้อต่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระยะที่ 2 เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 8 คน ได้แก่ ผู้บริหาร 3 คน และอาจารย์ผู้สอน 5 คน คัดเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีคุณลักษณะการเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (𝑥̄= 4.34, S.D. = 0.73) เมื่อจำแนกตาม 4 องค์ประกอบตามกรอบแนวคิดของนิตยา สำเร็จผล (2547) พบว่าด้านเจตคติต่อการเรียนรู้มีค่าเฉลี่ยสูงสุด (𝑥̄= 4.63, S.D. = 0.60) ขณะที่ด้านทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิตมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด (𝑥̄= 4.21, S.D. = 0.83) สะท้อนช่องว่างเชิงโครงสร้างระหว่างเจตคติกับทักษะการกำกับตนเอง สำหรับแนวทางการส่งเสริมคุณลักษณะการเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิต ผลการสังเคราะห์จากการสัมภาษณ์เชิงลึกได้ 4 แนวทาง ได้แก่ 1. ด้านนโยบายของสถาบัน ควรกำหนดทักษะการกำกับตนเองเป็นผลลัพธ์การเรียนรู้หลัก (PLO) เชื่อมโยงกับระบบประกันคุณภาพ 2. ด้านการจัดการเรียนรู้ ควรออกแบบกิจกรรม Active Learning บูรณาการกับวงจรสะท้อนคิด Gibbs' Reflective Cycle (1988) อย่างเป็นระบบ 3. ด้านการวัดและประเมินผล ควรนำ Digital Portfolio และ Rubric มาตรฐานมาใช้ฝึกการประเมินตนเองอย่างต่อเนื่อง และ 4. ด้านสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ ควรพัฒนา Learning Hub และแพลตฟอร์ม Mobile Learning ควบคู่กับแนวปฏิบัติการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีวิจารณญาณ
เอกสารอ้างอิง
จิตต์ภิญญา ชุมสาย ณ อยุธยา. (2551). ลักษณะของผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตของนิสิตนักศึกษาระดับปริญญาตรีชั้นปีสุดท้าย. ปริญญานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 21). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นิตยา สำเร็จผล. (2547). การพัฒนาตัวบ่งชี้การจัดการศึกษาเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตในระดับอุดมศึกษา. ปริญญานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13. สำนักงาน.
Ayçiçek, B., & Karafil, B. (2021). Investigation of university students' lifelong learning tendencies in terms of various variables. African Educational Research Journal, 9(1), 121–133. https://doi.org/10.30918/aerj.91.20.218
Billett, S., & Choy, S. (2011). Learning through work: Emerging perspectives. In M. Malloch, L. Cairns, K. Evans, & B. O'Connor (Eds.), The SAGE handbook of workplace learning (pp. 85-103). SAGE.
Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Active learning: Creating excitement in the classroom (ASHE-ERIC Higher Education Report No. 1). George Washington University. https://eric.ed.gov/?id=ED336049
Candy, P. C., Crebert, G., & O'Leary, J. (1994). Developing lifelong learners through undergraduate education. Australian Government Publishing Service.
Ferns, S. J., Zegwaard, K. E., Pretti, T. J., & Rowe, A. D. (2025). Defining and designing work-integrated learning curriculum. Higher Education Research & Development, 44(2), 371–385.
Gibbs, G. (1988). Learning by doing: A guide to teaching and learning methods. Further Education Unit.
Jackson, D. (2015). Employability skill development in work-integrated learning. Studies in Higher Education, 40(2), 350–367. https://doi.org/10.1080/03075079.2013.842221
Kırbaş, A., & Bulut, M. (2024). Research on lifelong learning tendencies of university students. International Journal on Social and Education Sciences, 6(2), 218–238.
Köppe, C., Verhoeff, R. P., & van Joolingen, W. (2024). Elements for understanding and fostering self-assessment of learning artifacts in higher education. Frontiers in Education, 9, 1213108.
Kirby, J. R., Knapper, C., Lamon, P., & Egnatoff, W. J. (2010). Development of a scale to measure lifelong learning. International Journal of Lifelong Education, 29(3), 291–302. https://doi.org/10.1080/02601371003700584
Knowles, M. S. (1975). Self-directed learning: A guide for learners and teachers. Association Press.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Medel-Añonuevo, C., Ohsako, T., & Mauch, W. (2001). Revisiting lifelong learning for the 21st century. UNESCO Institute for Education.
Patrick, C. J., Peach, D., Pocknee, C., Webb, F., Fletcher, M., & Pretto, G. (2008). The WIL (Work-Integrated Learning) report: A national scoping study. Queensland University of Technology.
Panadero, E., Brown, G. T. L., & Strijbos, J.-W. (2016). The future of student self-assessment. Educational Psychology Review, 28, 803–830.
Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic Books.
Tekkol, İ. A., & Demirel, M. (2018). An investigation of self-directed learning skills. Frontiers in Psychology, 9, 02324. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02324
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสหวิทยาการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
แนวคิดและทัศนะในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ การนำบทความหรือส่วนหนึ่งของบทความไปตีพิมพ์เผยแพร่ ให้อ้างอิงแสดงที่มา และข้อมูลเกี่ยวกับผู้เขียนบทความ
