รูปแบบการพัฒนาทักษะชีวิตด้านมนุษยสัมพันธ์บนพื้นฐานพุทธธรรมในบริบทอาชีวศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอรูปแบบการพัฒนาทักษะชีวิตด้านมนุษยสัมพันธ์บนพื้นฐานพุทธธรรมสำหรับนักศึกษาอาชีวศึกษา โดยรวบรวมและวิเคราะห์เอกสาร ทฤษฎี งานวิจัย และนโยบายที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศ สรุปว่า พุทธธรรมโดยเฉพาะหลักไตรสิกขา (ศีล สมาธิ ปัญญา) สังคหวัตถุ 4 (ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา สมานัตตตา) การฝึกสติ และเมตตาภาวนา มีเนื้อหาสอดคล้องกับองค์ประกอบของทักษะชีวิตด้านมนุษยสัมพันธ์ ทั้งด้านการรู้จักควบคุมตนเอง การเข้าใจผู้อื่น การสื่อสารเชิงบวก และการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ จากการสังเคราะห์เสนอรูปแบบการพัฒนาที่ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ (1) การสร้างพื้นฐานพุทธธรรมและทัศนคติที่เกื้อกูลต่อมนุษยสัมพันธ์ (2) การฝึกทักษะมนุษยสัมพันธ์ผ่านกระบวนการเรียนรู้เชิงประสบการณ์ (3) การบูรณาการหลักพุทธธรรมเข้ากับสถานการณ์จริงผ่านกิจกรรมกลุ่ม การสะท้อนคิด และการฝึกสติ และ (4) การติดตามผลและพัฒนาต่อเนื่องในบริบทการเรียนและการฝึกงาน รูปแบบดังกล่าวคาดว่าจะช่วยให้สถานศึกษาอาชีวศึกษาสามารถออกแบบกิจกรรมหรือหลักสูตรพัฒนาผู้เรียนที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทั้งทักษะวิชาชีพ ทักษะชีวิตด้านมนุษยสัมพันธ์ และคุณธรรมจริยธรรมที่มั่นคง อันสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี แผนการศึกษาแห่งชาติ และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนด้านการศึกษา
คำสำคัญ: การพัฒนา ทักษะชีวิต ด้านมนุษยสัมพันธ์ พุทธธรรม อาชีวศึกษา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ชนาธิป กุลจิรากูล. (2564). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความฉลาดทางอารมณ์ในนักเรียนชั้นประถมศึกษา อำเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก. หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยนเรศวร https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/5558/3/ChanatipKulirakul.pdf
ภัสรา คุ้มปรุ. (2568). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ตามหลักพุทธจิตวิทยาเพื่อเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรม ของนักเรียน. วารสารนวัตกรรมสังคมศาสตร์, 2(5), 1–15. https://doi.org/10.
ปริญญา เรืองทิพย์, และคณะ. (2561). การพัฒนาทักษะชีวิตด้านทักษะทางสังคมและอารมณ์ของนักศึกษาระดับอาชีวศึกษา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 5(3), 706–729. https://so03.tci- thaijo.org/index.php/JMND/article/download/154188/119058/456431
บุญธิดา แก้วทอง. (2565). แนวทางการเสริมสร้างมนุษยสัมพันธ์ของบุคลากรตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนประถมศึกษา อำเภอตากฟ้า จังหวัดนครสวรรค์. วารสารวิจัยวิชาการ, 5(3), 131–146. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jra/article/view/252826
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2545). พุทธธรรม. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระปลัดณรงค์ศักดิ์ วิสุทฺธิเมธี. (2562). สังคหวัตถุองค์ธรรมแห่งการสังคมสงเคราะห์. วารสารพุทธมัคค์ ศูนย์วิจัยธรรมศึกษา สำนักงานเรียนวัดอาวุธวิกสิตาราม, 4(2), 10–19. https://so01.tci- thaijo.org/index.php/bdm/article/view/233568
วิระญา กิจรัตน. (2560). การพัฒนาเกณฑ์การประเมินทักษะชีวิตสำหรับนักศึกษาอาชีวศึกษา: การวิเคราะห์โมเดลพหุระดับแบบผสานวิธี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา. https://buuir.buu.ac.th/xmlui/bitstream/handle/1234567890/6215/Fulltext.pdf?isAllow ed=y&sequence=1&utm
วรวุฒิ พลเพชร. (2564). สังคหวัตถุ 4: ภาวะผู้นําทางการศึกษากับทีมงานทางการศึกษาไทย. วารสารนิตยสาร เสียงธรรมจากมหายาน, 7(2), 50–62. https://so09.tci-thaijo.org/index.php/nsc/article/view/1197/485
ศิริ ถีอาสนา. (2565). ผลลัพธ์ที่พึงประสงค์ของผู้เรียนตามนโยบายแห่งรัฐด้านการจัดการอาชีวศึกษา. วารสาร การอาชีวะภาคกลาง, 1–9. https://so06.tci- thaijo.org/index.php/IVECJournal/article/download/256844/173185/950445
สุพรรณี วิชกูล. (2566). ผลของโปรแกรมทักษะชีวิตสำหรับนักเรียนอาชีวศึกษาต่อความฉลาดทางอารมณ์ของ นักเรียนอาชีวศึกษา วิทยาลัยเทคนิคบางแสน จังหวัดชลบุรี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 17(3), 868–881. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/262664
เสถียรพงษ์ วรรณปก. (2550). หลักพุทธธรรมและจิตวิทยาเชิงพุทธ. กรุงเทพฯ: สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
