แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา และ 2) ศึกษา และประเมินแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน แบ่งเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริหารสถานศึกษา และครู 325 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ และการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ ชนิดตอบสนองคู่ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และเทคนิค Modified Priority Needs Index (PNI modified) ระยะที่ 2 ศึกษาและประเมินแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้าง และแบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมาก 2) สภาพที่พึงประสงค์ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 3) ความต้องการจำเป็นภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา โดยรวมมีค่าดัชนีความต้องการจำเป็นมากที่สุด 4) แนวทางในการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา ประกอบด้วย 6 ด้าน 18 แนวทาง ได้แก่ 1) ด้านการบริหารจัดการหลักสูตรและการสอน จำนวน 3 แนวทาง ด้านการพัฒนาครูและบุคลากร จำนวน 3 แนวทาง 2) ด้านการส่งเสริมบรรยากาศทางวิชาการจำนวน 3 แนวทาง 3) ด้านการนิเทศการจัดการเรียนการสอน จำนวน 3 แนวทาง 4) ด้านการบริหารจัดการสถานศึกษา จำนวน 3 แนวทาง และ 6) ด้านการกำหนดวิสัยทัศน์ เป้าหมาย และพันธกิจ จำนวน 3 แนวทาง มีความเหมาะสม และความเป็นไปได้อยู่ในระดับมากที่สุด
คำสำคัญ: แนวทาง, ภาวะผู้นำทางวิชาการ, สภาพปัจจุบัน, สภาพที่พึงประสงค์, การประเมินความต้องการจำเป็น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กนกพร อังคณาภิวัฒน์. (2562). การพัฒนาวิสัยทัศน์สำหรับองค์กรในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
กนกอร สมปราชญ์. (2560). ภาวะผู้นำและภาวะผู้นำการเรียนรู้สำหรับผู้บริหารสถานศึกษา. ขอนแก่น: คลังนานา.
จิติมา วรรณศรี. (2553). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 12(1), 35-48.
ฉัตรชัย จันทา. (2563). การศึกษาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในจังหวัดนครพนม. สกลนคร: วิทยานิพนธ์ (ค.ม.) มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
ชวพร จิมขุนทด และอาคม อึ่งพวง. (2566). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.
ไชยา ภาวะบุตร. (2560). ภาวะผู้นำทางวิชาการ. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
ดำรง มูลป้อม. (2557). ภาวะผู้นำในยุคดิจิทัล: การบริหารการศึกษาในโลกที่เปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์การศึกษา.
ธีระ รุญเจริญ. (2557). ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: ข้าวฟ่าง.
บรรจง กงมหา. (2562). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 2. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ปรียาพร วงศอนุตรโรจน์. (2553). การบริหารงานวิชาการ. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: พิมพ์ดีศูนย์สื่อเสริม.
ปวีณา บุทธิจักร. (2564). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 21. ปริญญาครุศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
พัชรนันท์ ลอยเมืองกลาง และวันทนา อมตาริยกุล. (2564). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา จังหวัดหนองคาย. วิทยานิพนธ์สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
พุฒินันท์ แสงสิริวัฒน์. (2564). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1. ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหาร การศึกษา. มหาวิทยาลัยราชมงคลธัญบุรี.
ภารดี อนันต์นาวี. (2557). หลักการ แนวคิด ทฤษฎีทางการบริหารการศึกษา. กรุงเทพฯ: สานักพิมพ์มนตรี จำกัด.
ยงยุทธ สิมสีพิมพ์. (2568, 1 กันยายน). การบริหารจัดการหลักสูตรระดับสถานศึกษา. http://www.kroobannok.com/news_file/p52411281448.pdf
รหัสดาว ไกรศิริ และชยากานต์ เรืองสุวรรณ. (2567). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 2. วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ. (2551). การบริหารการศึกษาภายใต้ภาวะผู้นำที่มีวิสัยทัศน์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์การศึกษา.
วรวุฒิ ไชยวงศ์คต และนิยดา เปี่ยมพืชนะ. (2567). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารศูนย์การศึกษาพิเศษในกลุ่มเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพศูนย์การศึกษาพิเศษ เครือข่ายที่ 9. สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด.
ศิริพงษ์ กลั่นไพฑูรย์. (2564). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหาร สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สมนึก ภัททิยธนี. (2551). การวัดผลการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 6). กาฬสินธุ์ : ประสานการพิมพ์.
สมบัติ ท้ายเรือคำ. (2553). ระเบียบวิธีวิจัยสำหรับมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. กาฬสินธุ์: ประสานการพิมพ์.
สมศักดิ์ คงเที่ยง. (2552). หลักและทฤษฎีการบริหารการศึกษา. กรุงเทพฯ: มิตรภาพการพิมพ์
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2. (2568). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ 2568. ขอนแก่น: กลุ่มนโยบายและแผน.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ.2566 - 2579).
สุรพล บุญมีทองอยู่. (2556). การพัฒนาองค์กรภาครัฐและการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์การศึกษาไทย
สุวิมล ว่องวาณิช. (2550). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อรรถพล ประเสริฐสังข์ (2566). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการจัดการเรียนรู้ในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
อัษฎาวุธ บุญเกิด, และคณะ. (2565). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 3. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตอุบลราชธานี.
อิงอร บัวขจร. (2566). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3. สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. ขอนแก่น: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.
อุกฤษฎ์ ดอนบรรเทา และ เอกราช โฆษิตพิมานเวช. (2567). การบริหารจัดการสถานศึกษายุคใหม่อย่างมีประสิทธิภาพ. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น.
Anderson. C. A. D. (2000). The importance of instructional leadership behavior as Perceived by Middle school teacher, middle school Principal, and Educational leadership. Professors Ed.D. Dissertation, Faculty of Graduate School, University of Geogia.
Blase, J. (2004). Handbook of Instructional Leadership: How Successful Principals Promote Teaching and Learning. SAGE Publications.
Bush, T. (2008). Leadership and Management Development in Education. London: Sage.
Girvin, M. (2001). Leadership in Educational Organizations. Chicago: University of Chicago Press.
Glickman, C.D. (2007). Leadership for Learning: How to Help Teachers Succeed. lexandria, VA: ASCD.
Gupton, S. L. (2010). The Essential Elements of Leadership. Educational Leadership Program. University of North Carolina at Chapel Hill.
Lashway, L. (2002). The Transformational Leader in Education. Washington, D.C.: The Education Commission of the States.
Martin. (2018). Qualities of Instructional Leadership Among Principals in High-Performing Christian Schools. Journal of Research on Christian Education, 27(2), 157–182.
McEwan, E. K. (1998). Seven Steps to Effective Instructional Leadership. Thousand Oaks, CA: Corwin Press. ISBN: 0-8039-6666-0.
Mielcarek, J., & Hoy, W. K. (2005). Instructional Leadership: Its Nature, Meaning, and Influence. In W. Hoy, & C. Miskel (Eds.), Educational Leadership and Reform (pp.29-51). Greenwich: Information Age Publishing.
Oswold and Lori Jo. (1995). School–Based Management. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED384950.pdf
Quah Cheng Sim. (2011). Instructional leadership among principals of secondary schools in Malaysia. International Research Journals, 2(12), 1784-1800.
Tak Chan, Andrea Ridley & Robert Morris. (2022). Principals’ Perception of Their Roles as Curriculum Leaders: A Comparison of High, Middle and Elementary Schools. Educational Research and Development Journal, 25(1), 82–98.
