การพัฒนาสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ที่บูรณาการปัญญาประดิษฐ์สำหรับการโค้ชเพื่อส่งเสริมทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัลสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3

Main Article Content

ทิพาพร สีหานาม
รศ.ดร.อิศรา ก้านจักร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ที่บูรณาการปัญญาประดิษฐ์สำหรับการโค้ชเพื่อส่งเสริมทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัล (2) ศึกษาทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัลของนักเรียนที่เรียนด้วยสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ที่บูรณาการปัญญาประดิษฐ์สำหรับการโค้ชเพื่อส่งเสริมทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัลกับสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์แบบที่ไม่ได้บูรณาการปัญญาประดิษฐ์ (3) ศึกษาเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนที่เรียนด้วยสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ที่บูรณาการปัญญาประดิษฐ์สำหรับการโค้ชกับสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์แบบที่ไม่ได้บูรณาการปัญญาประดิษฐ์ (4) ศึกษาความคิดเห็นของนักเรียนที่เรียนด้วยสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ที่บูรณาการปัญญาประดิษฐ์สำหรับการโค้ชเพื่อส่งเสริมทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัล ดำเนินการวิจัยเชิงพัฒนาตามแนวของ Richey & Klein (2007) เป็น 3 ระยะ คือ การออกแบบและพัฒนา การประเมินคุณภาพ และการหาความตรง กลุ่มเป้าหมายเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนกัลยาณวัตร จำนวน 80 คน ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 แบ่งเป็นกลุ่มควบคุม 40 คน และกลุ่มทดลอง 40 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ที่บูรณาการปัญญาประดิษฐ์สำหรับการโค้ชเพื่อส่งเสริมทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัล แบบวัดทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัล แบบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และแบบสำรวจความคิดเห็นของผู้เรียน ผลวิจัยพบว่า 1) สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ คือ สถานการณ์ปัญหา แหล่งการเรียนรู้ ห้องแลกเปลี่ยนการเรียนรู้ ศูนย์ส่งเสริมทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัล ฐานการช่วยเหลือ และการโค้ช 2) ผู้เรียนในกลุ่มควบคุมมีทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัล โดยรวมอยู่ในระดับดีมากเช่นเดียวกันกับผู้เรียนในกลุ่มทดลอง 3) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนของกลุ่มควบคุมสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญ โดยนักเรียนส่วนใหญ่มีคะแนนผ่านเกณฑ์ในระดับดีขึ้นไป เช่นเดียวกันกับกลุ่มทดลองที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  4) ผู้เรียนมีความคิดเห็นต่อสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ในระดับมากที่สุดทั้งด้านเนื้อหาและด้านสื่อ ส่วนด้านการออกแบบอยู่ในระดับมาก


คำสำคัญ: สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์, คอนสตรัคติวิสต์, ปัญญาประดิษฐ์ ทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัล

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
สีหานาม ท., & ก้านจักร อ. (2026). การพัฒนาสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ออนไลน์ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ที่บูรณาการปัญญาประดิษฐ์สำหรับการโค้ชเพื่อส่งเสริมทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัลสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารครุศาสตร์ปัญญา, 5(5), 25–41. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/IEJ/article/view/294693
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
ประวัติผู้แต่ง

รศ.ดร.อิศรา ก้านจักร, สาขาวิชานวัตกรรม เทคโนโลยี และวิทยาการเรียนรู้ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คณบดีคณะศึกษาศาสตร์
รองศาสตราจารย์ประจำสาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

การศึกษา
2552: ปริญญาเอก ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตสาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์
มหาวิทยาลัยขอนแก่น นักศึกษาทุนพัฒนาอาจารย์อุดมศึกษา (UDC)
2547: ปริญญาโท สาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
2545: ปริญญาตรี สาขาวิชาการมัธยมศึกษา (การสอนวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์)
วิชาเอกคณิตศาสตร์ นักศึกษาทุนโครงการเร่งรัดการผลิตและพัฒนาบัณฑิตระดับ ปริญญาตรี สาขาวิชาคณิตศาสตร์ของประเทศ (ร.พ.ค.)

รางวัลที่ได้รับ
1) รางวัลผลงานการวิจัยแห่งชาติ: รางวัลผลงานวิจัยประจำปีงบประมาณ 2563 รางวัลวิจัยระดับดี สาขาการศึกษา
2) รางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2562 ทางด้านครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์แห่งปะเทศไทย เข้ารับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี
3) รางวัลอาจารย์ผู้มีผลงานวิจัยเผยแพร่ในระดับชาติและนานาชาติ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
4) รางวัลเชิดชูเกียรติผู้ที่มีผลการปฏิบัติงานด้านการพัฒนานักศึกษา ระดับดีเยี่ยม มหาวิทยาลัยขอนแก่น ประจำปี 2555

งานวิจัยที่สนใจและประสบการณ์
1. สิ่งแวดล้อมการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ (2545 - ปัจจุบัน)
การออกแบบและพัฒนาการเรียนรู้บนเครือข่าย การเรียนรู้ออนไลน์ และมัลติมีเดียบนพื้นฐานทฤษฎีการเรียนรู้คอนสรัคติวิสต์เพื่อส่งเสริมกระบวนการทางปัญญา แรงจูงใจ และการรับรู้
2. เทคโนโลยีทางปัญญา (2545 - ปัจจุบัน)
การศึกษาผลของเทคโนโลยีต่อกระบวนการรู้คิดของมนุษย์ เช่น เมนทอลโมเดล การแก้ปัญหา การคิดสร้างสรรค์ การคิดวิเคราะห์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ การสร้างความรู้ การถ่ายโยงความรู้ การจำและการเรียนรู้ทางสมอง
3. ศาสตร์การสอนและเทคโนโลยีอุบัติใหม่ (2557 - ปัจจุบัน)
การเรียนรู้แบบกลับด้าน การเรียนรู้แบบร่วมมือออนไลน์ สื่อสังความและเครือข่าย การเรียนรู้ด้วยมือถือและโมบาย MOOCs และเกมดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้ ปัญญาประดิษฐ์ทางการศึกษา ศาสตร์การสอนดิจิทัล
4. การออกแบบการสอนสำหรับเนื้อหาที่มีความซับซ้อน (2547 - ปัจจุบัน)
วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ การเขียนโปรแกรม วิทยากรคำนวณ

เอกสารอ้างอิง

ใจทิพย์ ณ สงขลา. (2553). การออกแบบการเรียนการสอนบนเว็บในระบบการเรียนอิเล็กทรอนิกส์ = Web-based instruction in e-learning system. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ใจทิพย์ ณ สงขลา. (2561). การออกแบบการเรียนแนวดิจิทัล: Digital learning design. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ชูชิต ชายทวีป. (2566). ทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัลของนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาเอกชน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 17(1), 16-29.

ถนอมพร เลาหจรัสแสง. (2550, 18 มิถุนายน). ความหมายของ e-Learning. https://www.kroobanok.com/1586

ธัญธัช วิภัติภูมิประเทศ. (2557). ทักษะการเป็นพลเมืองดิจิทัลของนักศึกษาระดับปริญญาตรี. รายงานการวิจัย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

พิมลมาส อวิรุทธไพบูลย์. (2564). ผลของสิ่งแวดล้อมการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ที่ส่งเสริมทักษะสารสนเทศ. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

วสันต์ ศรีหิรัญ, คณิต ไข่มุกด์, สรเดช ครุฑจ้อน, และปณิตา วรรณพิรุณ. (2562). การพัฒนารูปแบบสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ สำหรับห้องเรียนแบบกลับด้านที่ส่งเสริมการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 สําหรับนักศึกษาวิชาชีพครู. Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 12(3), 674-696.

วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.

ปริวรรต องค์ศุลี. (2560). ปัญญาประดิษฐ์กับเนื้อหาวิชาในหลักสูตรวิทยาการคอมพิวเตอร์. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 14(1), 160-169

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สุมาลี ชัยเจริญ. (2559). การออกแบบการสอน: หลักการ ทฤษฎี สู่การปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 2. ขอนแก่น: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

อนุชา โสมาบุตร. (2556, 25 กันยายน). ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์ (Constructivist Theory). https://teacherweekly.wordpress.com/2013/09/25/constructivist-theory/

อิศรา ก้านจักร. (2559). พื้นฐานทางด้านเทคโนโลยีการศึกษา (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2). ขอนแก่น: กลุ่มวิจัยนวัตกรรมและเทคโนโลยีทางปัญญา มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

อิสมาแอล ปูยัง. (2566). การพัฒนาสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้เสมือนจริงตามทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดเชิงคำนวณ รายวิชาวิทยาการคำนวณ 1 สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. Journal of Information and Learning, 34(2), 138–149.

DQ Institute. (2020). What is the DQ Framework? https://live.dqinstitute.org/global-standards/

International Society for Technology in Education. (2019). ISTE standards for students. https://www.iste.org/standards/for-students

Isaac, S., & Michael, W. B. (1995). Handbook in research and evaluation. 3rd ed. San Diego, CA: Educational and Industrial Testing Services.

UNESCO. (2019). Fostering digital citizenship education in Asia-Pacific. https://bangkok.unesco.org/content/fostering-digital-citizenship-education-asia-pacific