การประเมินสมรรถนะของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านด้านการสื่อสารสุขภาพในกลุ่มผู้สูงอายุ อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยแบบผสมผสานครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความต้องการพัฒนาสมรรถนะด้านการสื่อสารสุขภาพในกลุ่มผู้สูงอายุ 2) ประเมินระดับสมรรถนะด้านการสื่อสารสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และ 3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบสมรรถนะด้านการสื่อสารสุขภาพทั้ง 4 ด้านของ อสม. อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร ดำเนินการวิจัย 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การศึกษาเชิงคุณภาพโดยการสนทนากลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 28 คน และระยะที่ 2 การศึกษาเชิงปริมาณโดยใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง อสม. จำนวน 370 คน เครื่องมือวิจัยมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.964 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่า 1) อสม. มีความต้องการพัฒนาทักษะการแปลความหมายคำศัพท์ทางการแพทย์ให้เป็นภาษาท้องถิ่นที่เข้าใจง่าย และต้องการเรียนรู้การใช้สื่อเทคโนโลยีสนับสนุนการสื่อสาร 2) ระดับสมรรถนะในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านแรงจูงใจในการสื่อสารมีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือด้านการรู้จักตนเอง ด้านทักษะการสื่อสาร และด้านความรู้กระบวนการสื่อสาร ตามลำดับ และ 3) องค์ประกอบสมรรถนะทั้ง 4 ด้านมีความสัมพันธ์เชิงบวกกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ทั้งนี้ มีข้อเสนอแนะให้หน่วยงานสาธารณสุขควรจัดอบรมเชิงปฏิบัติการเน้นเทคนิคการปรับปรุงคำศัพท์เฉพาะทางให้เป็นภาษาท้องถิ่น และส่งเสริมการใช้สื่อดิจิทัลเพื่อเพิ่มความน่าสนใจในการสื่อสารสุขภาพ ตลอดจนสร้างระบบการอบรมฟื้นฟูความรู้อย่างสม่ำเสมอเพื่อความต่อเนื่องของสมรรถนะ
คำสำคัญ : การประเมินสมรรถนะ, การสื่อสารสุขภาพ, ผู้สูงอายุ, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แนวทางการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) 4.0. โรงพิมพ์ชุมชนสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กระทรวงสาธารณสุข. (2559). แผนยุทธศาสตร์ชาติด้านสาธารณสุข ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560-2579). สำนักนโยบายและแผน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
ณัฐกมล แก้วศรี, สุรีพร ณ ถลาง, และวิไลลักษณ์ เกษมสุข. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในจังหวัดนครราชสีมา. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 5(2), 45-58.
ประสาทเขตต์การ, โภคภัทร. (2565). ทุนทางสังคมและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของอาสาสมัครสาธารณสุขหมู่บ้านจังหวัดสมุทรปราการ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository.
เพ็ญศรี โตเทศ. (2563). การศึกษารูปแบบการพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) 4.0 ภาคเหนือ ปี 2561. ศูนย์พัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานภาคเหนือ จังหวัดนครสวรรค์ กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2565). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2564. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
วิไลวรรณ ทองเจริญ, สายพิณ เกษมกิจวัฒนา, และจินตนา สุวรรณรัฐ. (2562). การสื่อสารสุขภาพกับผู้สูงอายุ: อุปสรรคและแนวทางพัฒนา. วารสารการส่งเสริมสุขภาพ, 42(3), 78-92.
ศรีสุดา จันทร์นวล, อรุณรัตน์ อ่อนจันทร์, และประกายแก้ว สุวรรณ. (2564). การพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในยุคดิจิทัล. วารสารพยาบาลศาสตร์, 39(4), 55-68.
สุกัญญา บุญช่วย, นิภาพร กุลสมบูรณ์, และวิลาวรรณ พันธุ. (2563). ประสิทธิผลของการใช้สื่อประสมเพื่อพัฒนาสมรรถนะการสื่อสารสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุข. วารสารการศึกษาและการพัฒนาสุขภาพ, 8(2), 134-149.
สิริกาญจน์ สุวรรณ, กมลทิพย์ วงศ์สาร, และนภา เจริญสุข. (2563). อุปสรรคในการสื่อสารสุขภาพระหว่างอาสาสมัครสาธารณสุขกับผู้สูงอายุในพื้นที่ชนบท. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน, 32(1), 23-37.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสกลนคร. (2566). รายงานข้อมูลสุขภาพจังหวัดสกลนคร ประจำปี 2566. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสกลนคร.
Berlo, D. K. (1960). The process of communication: An introduction to theory and practice. Holt, Rinehart and Winston.
Boyatzis, R. E. (1982). The competent manager: A model for effective performance. John Wiley & Sons.
Fangsaken, B., & Riangsiri, P. (2023). Development of a training curriculum for health communication with the elderly for village health volunteers in Ban Mai Subdistrict,
Mueang District, Pathum Thani Province based on Taba Hilda's curriculum model. NKRAFA Journal of Humanities and Social Sciences, 11.
Goleman, D. (1995). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ. Bantam Books.
Hanklang, S., Lueklang, S., Lertkratoke, S., & Sivasan, S. (2025). Factors influencing the competency in caring for the elderly of village health volunteers, Nong Ngu Lueam Subdistrict, Chaloem Phrakiat District, Nakhon Ratchasima Province. Journal of Medicine and Public Health, 15(3), 145-157.
Hodson, A., Clancy, N., & Foo, I. (2024). The reverse stethoscope technique: A rapid intervention for old age hearing loss. Hospital Practice, 52(1-2), 23-28. https://doi.org/10.1080/21548331.2024.2320067
Knowles, M. S. (1984). Andragogy in action: Applying modern principles of adult learning. Jossey-Bass.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.
McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for "intelligence". American Psychologist, 28(1), 1-14. https://doi.org/10.1037/h0034092
Miller, C. A. (2018). Nursing for wellness in older adults (8th ed.). Wolters Kluwer.
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259-267.
Prasatkettkarn, P., & Sithisarankul, P. (2023). Social capital and related factors among village health volunteers in Samutprakarn province. Journal of Health Research, 37(2), 112- 125.
Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic Books.
Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12(1), 80. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80
