การพัฒนารูปแบบการขับเคลื่อนเครือข่ายพื้นที่สร้างสรรค์ เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์จังหวัดศรีสะเกษ

พรหมลิขิต  อุรา

ผู้แต่ง

พรหมลิขิต อุรา

คำสำคัญ:

พื้นที่สร้างสรรค์, การขับเคลื่อนเครือข่าย, เศรษฐกิจสร้างสรรค์, การมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

ยุคที่เศรษฐกิจสร้างสรรค์กลายเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน บทบาทของพื้นที่สร้างสรรค์ ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในฐานะศูนย์รวมทุนวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และความหลากหลายทางชาติพันธุ์ ซึ่งเอื้อต่อการสร้างสรรค์นวัตกรรมและยกระดับคุณภาพชีวิต การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดและองค์ประกอบหลักของการพัฒนาเครือข่ายพื้นที่สร้างสรรค์ที่สนับสนุนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ 2) วิเคราะห์บริบท ปัจจัยเกื้อหนุน และอุปสรรคที่มีผลต่อการดำเนินงานเครือข่ายพื้นที่สร้างสรรค์ในจังหวัดศรีสะเกษ และ 3) พัฒนารูปแบบการขับเคลื่อนที่เหมาะสมเพื่อเสริมสร้างเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ในระดับชุมชน ใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ ผสานการทบทวนวรรณกรรมกับการเก็บข้อมูลภาคสนาม ผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 9 คน ผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 20 คน และการสนทนากลุ่มกับภาคีเครือข่ายในจังหวัดจำนวน 10 คน พร้อมตรวจสอบความเหมาะสมของรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 7 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และการสังเคราะห์เชิงระบบ

ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบหลักของการขับเคลื่อนเครือข่ายพื้นที่สร้างสรรค์ประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ พื้นที่ และบริบทสร้างสรรค์ เครือข่ายความร่วมมือหลากหลายภาคส่วน กลไกการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม กระบวนการพัฒนาอย่างเป็นระบบ และการเสริมสร้างนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ 2) จังหวัดศรีสะเกษมีศักยภาพสูงด้านทุนวัฒนธรรมและความหลากหลายทางชาติพันธุ์ มีปัจจัยเกื้อหนุนจากทั้งภาครัฐและเอกชน แต่อุปสรรค คือ การขาดกลไกกลาง งบประมาณและบุคลากรจำกัด และการประสานงานที่ไม่ต่อเนื่อง 3) ได้พัฒนา “SISAKET Creative Network Model” ซึ่งประกอบด้วย การทำแผนที่ยุทธศาสตร์พื้นที่ การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างทั่วถึง กลไกการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม กระบวนการพัฒนาที่เน้นการปฏิบัติจริง และการเสริมสร้างองค์ความรู้และพลังอำนาจผ่านเทคโนโลยี โดยได้รับการประเมินว่ามีความเหมาะสมในระดับมาก

ข้อเสนอแนะ ควรนำโมเดลนี้ไปประยุกต์ใช้ในจังหวัดศรีสะเกษอย่างเป็นระบบ และขยายผลสู่พื้นที่อื่นที่มีบริบทคล้ายคลึง
เพื่อเสริมสร้างเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน

ประวัติผู้แต่ง

พรหมลิขิต อุรา

คณะบริหารธุรกิจและการบัญชี มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ

เอกสารอ้างอิง

ณัฐวุฒิ แก้วสุวรรณ. (2565). การพัฒนาพื้นที่สร้างสรรค์เพื่อการท่องเที่ยวโดยชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 9(1), 45-59.

ปาริชาติ นาคะปรีชา, ศุภฤกษ์ เกิดลาภผล, และ อานนท์ สุขสวัสดิ์. (2565). รูปแบบการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ในบริบทท้องถิ่น: กรณีศึกษาเมืองน่าน. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 14(2), 45-60.

พิชญ์สินี บุญมีศรี, ปรียานันท์ กิตติศิริปัญญา, และ ธรรศกร ชาญมิ่งมงคล. (2566). การใช้สื่อภาพยนตร์เป็นเครื่องมือขับเคลื่อนพื้นที่สร้างสรรค์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ: กรณีศึกษา ไทบ้าน เดอะซีรีส์. วารสารศิลปะและวัฒนธรรมร่วมสมัย, 8(2), 101-118.

ภัทราวดี วัฒนพงษ์, อานนท์ มหาวัน, และ ณัฐพล อภิรักษ์. (2565). การส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในภาคอีสาน: แนวทางจากฐานวัฒนธรรม. วารสารเศรษฐศาสตร์และสังคม, 13(1), 77-94.

ภาคภูมิ ทองมี. (2564). การขับเคลื่อนพื้นที่สร้างสรรค์ในเขตเมืองเก่าเชียงใหม่. วารสารวิชาการศิลปะและวัฒนธรรม, 5(2), 25-42.

วิโรจน์ ฉิมเฉลิม, ธนินท์รัฐ ศรีสุวรรณ, และ ภัทราวดี ขันติสุข. (2564). แนวทางการบริหารจัดการพื้นที่สร้างสรรค์เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 13(2), 112-128.

สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์. (2564). แผนพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์แห่งชาติ พ.ศ. 2566–2570. สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). รายงานแนวโน้มเศรษฐกิจสร้างสรรค์ไทย ปี 2566. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

อภิเชษฐ์ ศิริชวลิต. (2563). การพัฒนาพื้นที่สร้างสรรค์เพื่อเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารการพัฒนาเชิงพื้นที่, 15(2), 25-38.

Agranoff, R., & McGuire, M. (2001). Big questions in public network management research. Journal of Public Administration Research and Theory, 11(3), 295–326. https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.jpart.a003504

Andres, L. (2020). Cultural planning and sustainable development: The case of the creative economy. Cities, 102, 102719. https://doi.org/10.1016/j.cities.2020.102719

Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216-224.

Comunian, R., Faggian, A., & Jewell, S. (2022). Creative networks in regional cities: The role of cultural intermediaries. European Planning Studies, 30(4), 679–697. https://doi.org/10.1080/09654313.2021.1895700

Creative Economy Agency. (2023). National Strategic Plan for Creative Economy Promotion 2023–2027. Creative Economy Agency.

Evans, G., Duxbury, N., & Colbert, F. (2022). Creative economy and rural development: Digital innovation and place-based strategies. International Journal of Cultural Policy, 28(1), 1-17. https://doi.org/10.1080/10286632.2021.1887726

Fung, A. (2006). Varieties of participation in complex governance. Public Administration Review, 66(S1), 66-75. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2006.00667.x

Hausmann, R. (2021). The power of creative hubs in local economic development. Cambridge University Press.

Landry, C. (2008). The creative city: A toolkit for urban innovators. Routledge.

OECD. (2020). Culture shock: COVID-19 and the cultural and creative sectors. OECD Policy Responses to Coronavirus (COVID-19). https://www.oecd.org/coronavirus/policy-responses/

Ostrom, E. (2010). Beyond markets and states: Polycentric governance of complex economic systems. American Economic Review, 100(3), 641-672.

Pratt, A. C., & Hargreaves, I. (2020). Cultural industries and the city: Creativity, spaces and development. Routledge.

Provan, K. G., & Kenis, P. (2008). Modes of network governance: Structure, management, and effectiveness. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(2), 229-252.

Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. ATLAS News, 23, 16-20.

Sasaki, M. (2021). Creative cities and the creative class: A Japanese perspective. In L.Andres & Chapain (Eds), Creative economies, creative cities (pp. 189-202). Springer.

Throsby, D. (2010). The economics of cultural policy. Cambridge University Press.

UNCTAD. (2010). Creative economy report 2010: A feasible development option. United Nations.

UNESCO Bangkok. (2021). Creative economy: From concept to practice in Asia-Pacific. UNESCO Regional Office.

UNESCO. (2019). Culture and creative sectors for sustainable development. UNESCO.

UNESCO. (2021). Culture 2030 | Indicators: Methodology manual. UNESCO.

Wulandari, E., Saputra, A., & Wicaksono, D. (2020). Collaborative governance in creative economy policy in Indonesia. International Journal of Public Administration, 43(3), 211-223.