ผลกระทบของศักยภาพการจัดการและคุณภาพการบริการที่มีต่อความยั่งยืนของท่าอากาศยาน ในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

สิรวิชญ์  เรย์เนอร์

ผู้แต่ง

สิรวิชญ์ เรย์เนอร์

คำสำคัญ:

ศักยภาพการจัดการ, คุณภาพการบริการ, ความยั่งยืนท่าอากาศยาน, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

บทคัดย่อ

การพัฒนาท่าอากาศยานพาณิชย์มีบทบาทสำคัญต่อการส่งเสริมการท่องเที่ยวและการขับเคลื่อนเศรษฐกิจภูมิภาค วัตถุประสงค์ของการวิจัย เพื่อศึกษาศักยภาพการจัดการ คุณภาพการบริการ และความยั่งยืนท่าอากาศยานในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยมุ่งทดสอบความสัมพันธ์และผลกระทบของ 1) ศักยภาพการจัดการต่อคุณภาพการบริการ 2) คุณภาพการบริการต่อความยั่งยืนท่าอากาศยาน และ 3) ศักยภาพการจัดการต่อความยั่งยืนท่าอากาศยาน การวิจัยเชิงปริมาณนี้เก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ใช้บริการ 400 คน ณ ท่าอากาศยานพาณิชย์ 3 แห่ง ที่มีผู้โดยสารมากที่สุดในภูมิภาค โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือสุ่มตัวอย่างแบบชั้น (Stratified Sampling) และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสหสัมพันธ์เพียร์สัน และการถดถอยเชิงเส้น

ผลการวิจัยพบว่า ศักยภาพการจัดการของท่าอากาศยานมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพการบริการ ขณะที่คุณภาพการบริการมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความยั่งยืน อีกทั้งศักยภาพการจัดการยังส่งผลกระทบต่อทั้งคุณภาพการบริการและความยั่งยืนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อย่างไรก็ตาม ผลการวิเคราะห์ยังสะท้อนผลกระทบเชิงลบในบางด้าน ได้แก่ การเข้าถึงท่าอากาศยาน และบุคลากร และการเพิ่มด้านบุคลากรสัมพันธ์เชิงลบต่อคุณภาพการบริการ ทั้งนี้อาจเกิดจากต้นทุนการลงทุนสูง ปัญหาการจัดการที่ไม่สมดุล การแออัดของผู้ใช้บริการ หรือการเพิ่มบุคลากรโดยขาดการพัฒนาทักษะที่เหมาะสม

ผลลัพธ์ดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า การพัฒนาท่าอากาศยานไม่ควรมุ่งเน้นเพียงการเพิ่มศักยภาพด้านใดด้านหนึ่ง แต่ควรดำเนินการอย่างบูรณาการและสมดุลในมิติเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เพื่อเสริมสร้างคุณภาพการบริการและความยั่งยืนของท่าอากาศยานในระยะยาว

ประวัติผู้แต่ง

สิรวิชญ์ เรย์เนอร์

คณะบริหารธุรกิจและการบัญชี มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด

เอกสารอ้างอิง

กรมท่าอากาศยาน. (2566). แผนปฏิบัติการด้านท่าอากาศยาน ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2563-2565). สืบค้นเมื่อ 24 เมษายน 2566 จาก https://www.airports.go.th/backend/uploads/files

ธนพล อินประเสริฐกุล, อังคณา ถนอมเกียรติ, และ ดาวศุกร์ บุญญะศานต์. (2568). ศักยภาพการให้บริการมูลค่าสูงด้วยนวัตกรรมท่าอากาศยานสำหรับผู้โดยสารกลุ่มรายได้ดี. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยธนบุรี, 19(1), 135-151.

ธีรพันธ์ สงวนวงศ์, ภูมิพัฒณ์ พงศ์พฤฒิกุล, และ นิมิต ซุ้นสั้น. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพบริการ ความพึงพอใจ และความตั้งใจกลับมาใช้บริการซ้ำของท่าอากาศยานนานาชาติในประเทศไทย. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 10(2), 431-458.

นวพร อารีมิตร และ พัทรียา หลักเพ็ชร. (2565). แนวทางการพัฒนาการจัดการด้านสิ่งอำนวยความสะดวกภายในและนอกเขตการบิน ณ ท่าอากาศยานนานาชาติอู่ตะเภา. วารสารการจัดการธุรกิจ มหาวิทยาลัยบูรพา, 11(2), 42-65.

รพีพร ตันจ้อย. (2567). ความคาดหวังต่อคุณภาพการบริการของนวัตกรรมการบริการแบบใหม่ในท่าอากาศยานของประเทศไทย. วารสารวิจัยการจัดการและการท่องเที่ยว, 16(1), 1-20.

วีรชัย บุญญาพัฒนาพงศ์ และ ไพฑูรย์ มนต์พานทอง. (2563). ปัจจัยด้านการจัดการท่าอากาศยานที่ส่งผลต่อประสบการณ์ผู้โดยสารที่ใช้บริการท่าอากาศยานนานาชาติภูเก็ต. วารสารมุนษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธนบุรี, 17(1), 148-158.

สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2565). แผนยุทธศาสตร์พัฒนาท่าอากาศยานภายใต้กรอบยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี. สืบค้นเมื่อ 24 เมษายน 2566 จาก https://www.caat.or.th/wp-content/uploads/2020/11

Ahmed, E., May, S., Mahmoud, B., & Matevz, O. (2022). Airport Sustainability Awareness: A Theoretical Framework. Sustainability 14, https://doi.org/10.3390/su141911921

Alam, F., Yang, Q., Bandara, Y. M., Ahmad, N., & Chiwaridzo, O. T. (2024). The nexus between corporate social responsibility of airports and passenger satisfaction: A cross‐country study. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 31(3), 2454-2473.

Alanazi, M. S. M., Li, J., & Jenkins, K. W. (2024). Evaluating airport service quality based on the statistical and predictive analysis of Skytrax passenger reviews. Applied Sciences, 14(20). https://doi.org/10.3390/app14209472

Ammeran, M. Y., & Abdul, L. M. S. (2024). Influencing factors of digital transformation in developing economies:

A case study of Malaysia’s SME sector. International Journal of Business and Society, 25(2), 696-712.

Baxter, G. (2023). An assessment of sustainable energy management at a major United Kingdom based hub airport: A case study of London Gatwick airport. International Journal of Environment, Agriculture and Biotechnology, 8(2), 1-23.

Cheng-C. J. (2023). Why a variance inflation factor of 10 is not an ideal cutoff for multicollinearity diagnostics. Journal of Educational Research, 57(2), 67-92.

Cohen, A., & Chatterjee, A. (2020). Transportation connectivity and airport development. Transportation Research Record, 2674(7), 123-132.

Dimitriou, D. J., & Karagkouni, G. (2022). Airports’ sustainability strategy: Evaluation framework upon environmental awareness. Transportation Research Procedia, 62, 523-530.

eLeaP®. (2025). Airport management: Balancing efficiency and safety. Retrieved May 15, 2025, from https://www.eleapsoftware.com

Field, A. (2021). Discovering statistics using SPSS. Sage Publications.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis. Pearson Education.

Henke, I., Esposito, M., della Corte, V., del Gaudio, G., & Pagliara, F. (2021). Airport efficiency analysis in europe including user satisfaction: A non-parametric analysis with dea approach. Sustainability, 14(1). https://doi.org/10.3390/su14010283

ICAO Secretariat. (2024). Green Airports: At the Frontier of Aviation’s Cleaner Energy Transition. CHAPTER TWELVE Green Airports, 371-374. Retrieved May 15, 2025 from https://www.icao.int/environmental-protection/Documents/EnvironmentalReports/2025/Envreport2025_103.pdf.

Jia, X., Buyle, S., & Macário, R. (2023). Developing an airport sustainability evaluation index through composite indicator approach. Journal of Air Transport Management, 113(2). https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2023.102469

Lee, S., Lee, S.-K., & Park, J.-W. (2024). The effect of service quality and sustainability practices on brand equity: The case of Korean Air passengers. Sustainability, 16. https://doi.org/10.3390/su16114606

Mohammed S. M. A., Jun L., & Karl J. (2023). Aspect based sentimental analysis for travellers’ reviews. Retrieved June 06, 2025, from https://arxiv.org/pdf/2308.02548

Mohammed S. M. Alanazi, Jun L., & Karl W. Jenkins. (2024). Evaluating Airport Service Quality Based on the Statistical and Predictive Analysis of Skytrax Passenger Reviews. Applied Sciences, 14. https://doi.org/10.3390/app14209472

Oliveira, A. V., Oliveira, B. F., & Vassallo, M. D. (2024). Airport service quality perception and flight delays: Examining the influence of psychosituational latent traits of respondents in passenger satisfaction surveys. Research in Transportation Economics, 102. https://doi.org/10.1016/j.retrec.2023.101371

Panagiotopoulos, I., & Panagiotakopoulos, C. (2021). Dual-level evaluation framework for airport user satisfaction. International Journal of Operations Research and Information Systems (IJORIS), 12(3), 1-19.

Parasuraman, A., Zeithaml, V. A., & Berry, L. L. (1988). Servqual: A multiple-item scale for measuring consumer perc. Journal of retailing, 64(1), 12-40.

Pholsook, T., Ramjan, S., & Wipulanusat, W. (2025). Enhancing airport services: data-driven analysis of passenger satisfaction and service quality in Southeast Asia. Engineering Management in Production and Services, 17(2). https://doi.org/10.2478/emj-2025-0011

Raimundo, R., Baltazar, S., & Cruz, C. O. (2023). Sustainability in the airports ecosystem: A literature review. Journal of Airport Management, 17(3), 224–241.

Sreenath, S., Sudhakar, K., & Yusop, A. F. (2021). Sustainability at airports: Technologies and best practices from ASEAN countries. Journal of environmental management, 299. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.113639

Startpac. (2023). Enhancing airport operational efficiency: Key strategies. Retrieved May 15, 2025, from https://startpac.com.

Suwannakul, E., Khetjenkarn, S., & Wichaidit, S. (2024). How the service quality of regional airport affects tourist satisfaction with airport services and their intention to revisit secondary cities: An exploratory study. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 25(2), 371-396.

Usman, A., Azis, Y., Harsanto, B., & Azis, A. M. (2023). The impact of service orientation and airport service quality on passenger satisfaction and image: Evidence from Indonesia. Logistics, 7(4). https://doi.org/10.3390/logistics7040102

Wei, X., & Cheng, Y. (2024). The impact of AI on airport security, efficiency, and passenger experience. Journal of Aviation Technology and Management, 11(2), 115-130.

Williams, L., & Taylor, J. (2020). Airport service quality and sustainability in Australian regional airports. Sustainability in Aviation, 45(2), 99-112.

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper and Row.