อิทธิพลของแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนต่อนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ของวิสาหกิจชุมชน: บทบาทตัวแปรสื่อกลาง ของสมรรถนะการจัดการนวัตกรรม
คำสำคัญ:
แนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน, สมรรถนะการจัดการนวัตกรรม, นวัตกรรมผลิตภัณฑ์, วิสาหกิจชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนที่มีต่อสมรรถนะการจัดการนวัตกรรมและนวัตกรรมผลิตภัณฑ์รวมทั้งตรวจสอบบทบาทของสมรรถนะการจัดการนวัตกรรมในฐานะตัวแปรสื่อกลางที่เชื่อมโยงระหว่างแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนและนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยวิสาหกิจชุมชนจำนวน 270 แห่งในจังหวัดกาฬสินธุ์ ซึ่งได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคแบบจำลองสมการเชิงโครงสร้างด้วยวิธีค่าอนุกรมกำลังสองบางส่วน
ผลการวิจัยพบว่าแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนมีอิทธิพลเชิงบวกต่อสมรรถนะการจัดการนวัตกรรม และมีอิทธิพลเชิงบวกโดยตรงต่อนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ ขณะเดียวกันสมรรถนะการจัดการนวัตกรรมมีอิทธิพลเชิงบวกต่อนวัตกรรมผลิตภัณฑ์อย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ยังพบอิทธิพลทางอ้อมของแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนต่อนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ผ่านสมรรถนะการจัดการนวัตกรรม สะท้อนบทบาทการสื่อกลางบางส่วน โดยแสดงให้เห็นว่าเมื่อวิสาหกิจชุมชนมีสมรรถนะด้านการจัดการนวัตกรรมที่เข้มแข็ง แนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนจะก่อให้เกิดผลลัพธ์เชิงนวัตกรรมได้เด่นชัดยิ่งขึ้น
ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนเข้ากับการพัฒนาสมรรถนะการจัดการนวัตกรรมเพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์และยกระดับศักยภาพการแข่งขันของธุรกิจชุมชนอย่างยั่งยืน ผลลัพธ์เชิงประจักษ์จากงานวิจัยนี้สามารถใช้เป็นแนวทางสำหรับวิสาหกิจชุมชน และสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในการกำหนดนโยบายการวางกลยุทธ์โดยเน้นการส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าควบคู่กับการพัฒนาขีดความสามารถด้านนวัตกรรมในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2566). ระบบสารสนเทศวิสาหกิจชุมชน: ข้อมูลวิสาหกิจชุมชน. สืบค้นเมื่อ 20 กันยายน 2566 จาก https://smce2023.doae.go.th
นฤมล อนุสนธิ์พัฒน์ และ ชเนตตี พุ่มพฤกษ์. (2565). ทางรอดและแนวทางการปรับตัวของวิสาหกิจชุมชนแนววิถีใหม่หลังวิกฤติ COVID-19 ของไทย. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 9(1), 1-19.
สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ. (2564). เศรษฐกิจหมุนเวียน โอกาสใหม่ของธุรกิจที่สามารถพลิกมาใช้ในชีวิตประจำวัน. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2567 จาก https://www.nxpo.or.th/th/9024/
สุทิน อ้อนอุบล. (2024). นวัตกรรมทางสังคมสำหรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์สู่ตลาดเชิงพาณิชย์ภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนตำบลหนองปลาไหล อำเภอหนองปรือ จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารพิกุล คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร, 22(2), 39-59.
วิยะดา แมนสัน, บุษกร สุขแสน, และ กฤตติกา แสนโภชน์. (2025). ปัญหาและแนวทางการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 1. วารสารสังคมศาสตร์วิชาการ, 18(1), 161-172.
Ahmed, W., Najmi, A., & Ikram, M. (2020). Steering firm performance through innovative capabilities: A contingency approach to innovation management. Technology in Society, 63. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2020.101385
Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/014920639101700108
Barros, M. V., Salvador, R., do Prado, G. F., de Francisco, A. C., & Piekarski, C. M. (2021). Circular economy as a driver to sustainable businesses. Cleaner Environmental Systems, 2. https://doi.org/10.1016/j.cesys.2020.100006
Chen, C.-L. (2020). Cultural product innovation strategies adopted by the performing arts industry. Review of Managerial Science, 15(5), 1139-1171. https://doi.org/10.1007/s11846-020-00393-1
Corvellec, H., Stowell, A. F., & Johansson, N. (2021). Critiques of the circular economy. Journal of Industrial Ecology, 26(2), 421-432. https://doi.org/10.1111/jiec.13187
Hair, J. F., Howard, M. C., & Nitzl, C. (2020). Assessing measurement model quality in PLS-SEM using confirmatory composite analysis. Journal of Business Research, 109, 101-110. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.11.069
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., Sarstedt, M., Danks, N. P., & Ray, S. (2021). Partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) using R: . A workbook Springer Nature., 197.
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
Iddris, F. (2016). Measurement of innovation capability in supply chain: an exploratory study. International Journal of Innovation Science, 8(4), 331-349. https://doi.org/10.1108/ijis-07-2016-0015
Indriyani, R., & Shan, J. A. (2024). The Role Of Product Innovation And Marketing Performance In Enhancing Competitive Advantage In Micro, Small, And Medium Enterprises (MSMEs) In The Fashion Sector. EKOMBIS REVIEW: Jurnal Ilmiah Ekonomi dan Bisnis, 12(3), 3229-3242. https://doi.org/https://doi.org/10.37676/ekombis.v12i3.5974
Johansson, N., & Henriksson, M. (2020). Circular economy running in circles? A discourse analysis of shifts in ideas of circularity in Swedish environmental policy. Sustainable Production and Consumption, 23, 148-156. https://doi.org/10.1016/j.spc.2020.05.005
Kero, C. A., & Bogale, A. T. (2023). A Systematic Review of Resource-Based View and Dynamic Capabilities of Firms and Future Research Avenues. International Journal of Sustainable Development and Planning, 18(10), 3137-3154. https://doi.org/10.18280/ijsdp.181016
Kirchherr, J., Piscicelli, L., Bour, R., Kostense-Smit, E., Muller, J., Huibrechtse-Truijens, A., & Hekkert, M. (2018). Barriers to the Circular Economy: Evidence From the European Union (EU). Ecological Economics, 150, 264-272. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2018.04.028
Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
Kock, N. (2015). Common method bias in PLS-SEM: A full collinearity assessment approach. International Journal of e-Collaboration, 11(4), 1-10.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607-610.
Kwarteng, A., Simpson, S. N. Y., & Agyenim-Boateng, C. (2021). The effects of circular economy initiative implementation on business performance: the moderating role of organizational culture. Social Responsibility Journal, 18(7), 1311-1341. https://doi.org/10.1108/srj-01-2021-0045
Li, Y., Roy, U., & Saltz, J. S. (2019). Towards an integrated process model for new product development with data-driven features (NPD3). Research in Engineering Design, 30(2), 271-289. https://doi.org/10.1007/s00163-019-00308-6
Lubis, N. W. (2022). Resource based view (RBV) in improving company strategic capacity. Research Horizon, 2(6), 587-596. https://doi.org/https://doi.org/10.54518/rh.2.6.2022.587-596
McGahan, A. M. (2021). Integrating Insights From the Resource-Based View of the Firm Into the New Stakeholder Theory. Journal of Management, 47(7), 1734-1756. https://doi.org/10.1177/0149206320987282
Najafi-Tavani, S., Najafi-Tavani, Z., Naudé, P., Oghazi, P., & Zeynaloo, E. (2018, 2018//). How collaborative innovation networks affect new product performance: product innovation capability, process innovation capability, and absorptive capacity. Ind Mark Manag, 73. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2018.02.009
Nour, S., & Arbussà, A. (2024). Driving innovation through organizational restructuring and integration of advanced digital technologies: a case study of a world-leading manufacturing company. European Journal of Innovation Management, 28 (8), 3262-3283. https://doi.org/10.1108/ejim-02-2024-0156
Osei, V., Asante-Darko, D., & Quayson, M. (2024). Stakeholder Pressure, Circular Economy Practices, and Sustainability Performance: The Moderating Effect of Ecological Innovation Capabilities. Circular Economy and Sustainability, 4(4), 3139-3170. https://doi.org/10.1007/s43615-024-00373-7
Ozdemir, S., Carlos Fernandez de Arroyabe, J., Sena, V., & Gupta, S. (2023). Stakeholder diversity and collaborative innovation: Integrating the resource-based view with stakeholder theory. Journal of Business Research, 164, 113955. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113955
Rincón-Moreno, J., Ormazábal, M., & Jaca, C. (2021). Stakeholder Perspectives in Transitioning to a Local Circular Economy: a Case Study in Spain. Circular Economy and Sustainability, 2(2), 693-711. https://doi.org/10.1007/s43615-021-00098-x
Savastano, M., Cucari, N., Dentale, F., & Ginsberg, A. (2021). The interplay between digital manufacturing and dynamic capabilities: an empirical examination of direct and indirect effects on firm performance. Journal of Manufacturing Technology Management, 33(2), 213-238. https://doi.org/10.1108/jmtm-07-2021-0267
Sehnem, S., Lopes de Sousa Jabbour, A. B., Conceição, D. A. d., Weber, D., & Julkovski, D. J. (2021). The role of ecological modernization principles in advancing circular economy practices: lessons from the brewery sector. Benchmarking: An International Journal, 28(9), 2786-2807. https://doi.org/10.1108/bij-07-2020-0364
Srisathan, W. A., Ketkaew, C., Phonthanukitithaworn, C., & Naruetharadhol, P. (2023). Driving policy support for open eco-innovation enterprises in Thailand: A probit regression model. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 9(3). https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2023.100084
Xie, X., Huo, J., & Zou, H. (2019). Green process innovation, green product innovation, and corporate financial performance: A content analysis method. Journal of Business Research, 101, 697-706. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.01.010
Zuhroh, S., & Rini, G. P. (2024). Product innovation capability and distinctive value positioning drivers for marketing performance: a service-dominant logic perspective. International Journal of Innovation Science. https://doi.org/10.1108/ijis-04-2024-0100
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์ในวารสาร เป็นงานเขียนของนักวิจัยหรือนักวิชาการแต่ละท่านโดยเฉพาะ มิใช่ความเห็นและความรับผิดชอบใดๆ ของกองบรรณาธิการวารสารการจัดการและการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารฯ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารการจัดการและการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องทำการอ้างอิงมายังวารสาร
