การศึกษาแนวทางส่งเสริมทักษะอาชีพและการมีรายได้ของผู้สูงอายุ กรณีศึกษาเปรียบเทียบ : ประเทศไทย สิงคโปร์ และญี่ปุ่น

Main Article Content

กานต์รวี วิชัยปะ
กัลยา แซ่อั้ง

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่อง “การศึกษาแนวทางส่งเสริมทักษะอาชีพและการมีรายได้ของผู้สูงอายุ กรณีศึกษาเปรียบเทียบ: ประเทศไทย  สิงคโปร์ ญี่ปุ่น” มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดและกระบวนการส่งเสริมทักษะอาชีพและการสร้างรายได้ของผู้สูงอายุ และ 2) วิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบแนวทางการส่งเสริมทักษะอาชีพและการมีรายได้ของผู้สูงอายุในประเทศไทย สิงคโปร์ และญี่ปุ่น เพื่อระบุความเหมือนและความแตกต่าง การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้วิธีการศึกษาวิเคราะห์เอกสาร (Documentary Research) โดยใช้กรอบแนวคิดด้านการพัฒนาทักษะและรายได้ของผู้สูงอายุเป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายและมาตรการที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทย เพื่อเพิ่มศักยภาพและโอกาสในการสร้างรายได้ของผู้สูงอายุ


ผลการวิจัย พบว่า 1) ศึกษาแนวคิดและกระบวนการส่งเสริมทักษะอาชีพและการสร้างรายได้ของผู้สูงอายุ พบว่า แนวคิดการส่งเสริมการสูงวัยอย่างมีประโยชน์จำเป็นต้องอาศัยการสนับสนุนจากภาครัฐและภาคเอกชน รวมถึงการพัฒนาโครงสร้างทางสังคมที่เอื้อต่อการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ ส่วนกระบวนการส่งเสริมการจ้างงานและฝึกอบรมทักษะผู้สูงอายุ ประเทศไทยเน้นภาคเกษตรกรรมและงานบริการชุมชน สิงคโปร์มีแนวทางชัดเจนในการพัฒนาทักษะและส่งเสริมการจ้างงานของผู้สูงอายุ และญี่ปุ่นมุ่งเน้นทักษะเทคโนโลยีในการดูแลและทำงานร่วมกับผู้สูงอายุ พร้อมระบบสวัสดิการที่สนับสนุนการ และ 2) วิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบแนวทางการส่งเสริมทักษะอาชีพและการมีรายได้ของผู้สูงอายุในประเทศไทย สิงคโปร์ และญี่ปุ่น พบว่าทั้งสามประเทศมีมาตรการส่งเสริมทักษะอาชีพ แต่สิงคโปร์และญี่ปุ่นเน้นการใช้เทคโนโลยีและทักษะขั้นสูง ขณะที่ไทยเน้นทักษะพื้นฐานในชุมชนและมีข้อจำกัดในตลาดแรงงานระดับกลางถึงสูง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
วิชัยปะ ก. ., & แซ่อั้ง ก. . (2026). การศึกษาแนวทางส่งเสริมทักษะอาชีพและการมีรายได้ของผู้สูงอายุ กรณีศึกษาเปรียบเทียบ : ประเทศไทย สิงคโปร์ และญี่ปุ่น. รัฐศาสตร์สาร, 47(1), 59–103. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/PolscituJR/article/view/282189
ประเภทบทความ
Articles

เอกสารอ้างอิง

หนังสือ

Caro, F. G., Bass, S. A., & Chen, Y. P., Achieving a Productive Aging Society, (CT: Auburn House, 1993).

Madison, H.E. “Theories of aging.” In Gerontologic Nursing, edited by A.G. Lueckenotte, (St. Louis: Mosby, 2002).

กรมกิจการผู้สูงอายุ, แนวทางการขับเคลื่อนระเบียบวาระแห่งชาติเรื่องสังคมสูงอายุ, (กรุงเทพฯ: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, 2564).

กองเศรษฐกิจการแรงงาน, กลุ่มงานนโยบายเศรษฐกิจการแรงงานระหว่างประเทศ, การศึกษาคุณภาพชีวิตของแรงงานผู้สูงอายุของไทยในเศรษฐกิจนอกระบบเพื่อกำหนดนโยบายและมาตรการในการเปลี่ยนผ่านไปสู่รูปแบบการทำงานในอนาคต, (สำนักนายกรัฐมนตรี, กระทรวงแรงงาน, 2567).

ศศิพัฒน์ ยอดเพชร, “แนวคิดด้านสวัสดิการสังคมสู่วัยสูงอายุที่มีคุณภาพ,” เอกสารการประชุมวิชาการแห่งชาติว่าด้วยผู้สูงอายุ "สู่วัยสูงอายุด้วยคุณภาพ" จัดโดยคณะกรรมการดำเนินการจัดกิจกรรมปีสากลว่าด้วยผู้สูงอายุด้านวิชาการ, (กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2542).

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการสร้างและขยาย โอกาสในการเข้าถึงหลักประกันทางสังคมขั้นพื้นฐานสำหรับผู้สูงอายุ, (กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, 2559).

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย, รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2566, (กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย, 2566).

บทความ

ชวลิต สวัสดิ์ผล, “นโยบายการทำงานและการจ้างงานผู้สูงอายุ: ข้อสังเกตบางประการ,” วารสารผู้ตรวจการแผ่นดิน, ปีที่ 13 ฉบับที่ 1 (2563), 117-140.

อาชญญา รัตนอุบล, “ข้อเสนอการพัฒนาการดำเนินงานส่งเสริมศักยภาพผู้สูงอายุ,” วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, ปีที่ 11 ฉบับที่ 1 (2562), 27-46.

ปิยะ ศักดิ์เจริญ, “ทฤษฎีการเรียนรู้ผู้ใหญ่และแนวคิดการเรียนรู้ด้วยการชี้นำตนเอง: กระบวนการเรียนรู้เพื่อการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต,” วารสารพยาบาลทหารบก, ปีที่ 16 ฉบับที่ 1 (2558), 8-13.

พงษ์มนัส ดีอด, พระมหาวิไลศักดิ์ ปญญาวโร, และพระครูปลัดสรวุฒิ แสงมะโน, “การเปรียบเทียบนโยบายการจ้างงานผู้สูงอายุของต่างประเทศและประเทศไทย,” วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, ปีที่ 8 ฉบับที่ 4 (2564), 231-242.

พัชรวรรณ นุชประยูร และคณะ, “นโยบายของรัฐและวิวัฒนาการทางกฎหมายเกี่ยวกับการจ้างงาน การคุ้มครองสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในประเทศสิงค์โปร,” วารสารนิติพัฒน์ นิด้า, ปีที่ 8 ฉบับที่ 1 (2562).

อิเล็กทรอนิกส์

Picchio, Matteo, “Is training effective for older workers,” IZA World of Labor (Website), https://doi.org/10.15185/izawol.121 (accessed 9 September 2024).

Singapore Statutes Online, “Retirement and Re-employment Act (Chapter 274A),” Singapore Government (Website), https://sso.agc.gov.sg/ (accessed 21 February 2025).

ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน, “สำรวจนโยบาย ‘บำนาญ’ ของแต่ละประเทศ ในวันที่โลกเผชิญสู่สังคมผู้สูงอายุ,” SDG Move (เว็บไซต์), https://www.sdgmove.com/2023/08/15/policy-for-pensions-and-retirement/ (สืบค้นเมื่อวันที่ 9 กันยายน 2567).

ศุภสวัสดิ์ ชัชวาลย์ และคณะ, “โครงการศึกษารูปแบบการทำงาน การจ้างงาน สวัสดิการและหลักประกันทางสังคมของแรงงานผู้สูงอายุ,” The National Labour Research Center (เว็บไซต์), http://nlrc.mol.go.th (สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568).

สถาบันเสริมศึกษาและทรัพยากรมนุษย์, “โครงการส่งเสริมการมีรายได้และการมีงานทำของผู้สูงอายุตามนโยบายประชารัฐเพื่อสังคม (E6),” กรมกิจการผู้สูงอายุ (เว็บไซต์), https://www.dop.go.th (สืบค้นเมื่อวันที่ 9 กันยายน 2567).

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย, “นโยบายด้านแรงงานและอาชีพของผู้สูงอายุในประเทศไทย,” Thaitgri (เว็บไซต์), https://thaitgri.org (สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568).

ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในสิงคโปร์ สถานเอกอัครราชทูต ณ สิงคโปร์, “สิงคโปร์เพิ่มเกณฑ์เกษียณอายุเป็น 64 ปี ในปี 2569,” Thaibizsingapore (เว็บไซต์),https://thaibizsingapore.com (สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568).

Thailand Development Research Institute, “ระบบการจ้างงาน ผู้สูงอายุของญี่ปุ่น,” TDRI (เว็บไซต์), https://tdri.or.th/2017/01/2017-01-20/ (สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568).

Xinhua Thai, “สิงคโปร์เผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางประชากรศาสตร์อย่างรวดเร็ว,” Xinhua Thai (เว็บไซต์), https://www.xinhuathai.com (สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568).

กฎหมาย

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่2) พุทธศักราช 2545.

พระราชบัญญัติส่งเสริมการศึกษานอกระบบ และการศึกษาตาม อัธยาศัย พ.ศ. 2551.