กลวิธีประพันธ์ในวรรณกรรมนิราศปรโลก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษากลวิธีประพันธ์ของวรรณกรรมที่มีเนื้อหากล่าวถึงการเดินทางไปยังสวรรค์และนรกโดยใช้ขนบการประพันธ์แบบนิราศ 6 เรื่อง เรียกว่า วรรณกรรมนิราศปรโลก ผลการศึกษานำเสนอกลวิธีประพันธ์ของวรรณกรรมนิราศปรโลก 3 กลวิธีที่เด่นชัด ได้แก่ กลวิธีการนำเสนอเนื้อหา การดำเนินตามขนบของวรรณกรรมนิราศ และกลวิธีทางวรรณศิลป์ กลวิธีประพันธ์เหล่านี้ก่อให้เกิดรสวรรณคดี 6 รส ได้แก่ พีภัตสรส ภยานกรส กรุณารส อัทภุตรส ศฤงคารรส และหาสยรส รสที่โดดเด่นในเรื่องที่มีการเดินทางไปนรกคือพีภัตสรสและภยานกรสเพื่อเตือนให้เกรงกลัวไม่กระทำความชั่ว ส่วนรสที่โดดเด่นในเรื่องที่มีการเดินทางไปสวรรค์คืออัทภุตสรส เพื่อโน้มน้าวให้ทำความดี กล่าวได้ว่าวรรณกรรมกลุ่มนี้สืบทอดแนวคิดพุทธศาสนาสั่งสอนให้ทำความดีละเว้นความชั่ว และทำหน้าที่ขัดเกลาทางสังคมให้คนประพฤติปฏิบัติตนตามบรรทัดฐานของสังคม
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กุสุมา รักษมณี. (2549). การวิเคราะห์วรรณคดีไทยตามทฤษฎีวรรณคดีสันสกฤต. (พิมพ์ครั้งที่ 2). ธรรมสาร.
แก้ว ลายทอง. (2532). นิราศนรก. นิรันดร.
จวบ หงสกุล. (2525). รวมนิราศของพลเรือตรี จวบ หงสกุล. โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
ชลดา เรืองรักษ์ลิขิต. (2552). กาพย์เห่ชมเครื่องคาวหวาน กาพย์เห่นิราศแรมรสร้าง. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
โชษิตา มณีใส. (2557). วรรณกรรมร้อยกรองไทย. โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. (2504). นิราศสุนทรภู่. คุรุสภา.
ธเนศ เวศร์ภาดา. (2549). หอมโลกวรรณศิลป์. ปาเจรา.
นายอยู่. (2437). นิราศดาวดึงษ์สวรรค์. โรงพิมพ์วัชรินทร์.
นิตยา แก้วคัลณา. (2557). บทพรรณนาในกวีนิพนธ์ไทย : ลีลา ความคิด และการสืบสรรค์. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นิตยา แก้วคัลณา. (2563). จินตภาพในวรรณกรรมไทย: วัฒนธรรมทางวรรณศิลป์ การสืบสรรค์ และแนวทางการศึกษา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นิราศนรก. (2468). โรงพิมพ์ศิริวัฒนา.
นิราสสวรรค์. (2492). โรงพิมพ์ราษฎร์เจริญ (วัดเกาะ).
ปาริชาต คลี่ฉายยา. (2562). บทพรรณนาคร่ำครวญในวรรณกรรมสมัยอยุธยาตอนต้น: แนวคิดและการสร้างวรรณศิลป์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. Thammasat University Digital Collections. https://doi.org/10.14457/TU.the.2019.1285
พจนีย์ เห็นพิทักษ์. (2515). การวิเคราะห์วรรณกรรมนิราศในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. Srinakharinwirot University Institutional Repository (SWU IR). https://hdl.handle.net/20.500.14740/27124
พระมหาธัญวัฒน์ กิตฺติญาโณ. (2542). นิราศปรโลก. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสมจินต์ สมฺมาปญโญ (วันจันทร์). (2533). นรกและสวรรค์ในพระพุทธศาสนาเถรวาท [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย]. E-Thesis Central Library Mahachulalongkornrajavidyalaya University. https://e-thesis.mcu.ac.th/items/953
รัตนา โอษฐ์ยิ้มพราย. (2528). นิราศคำกลอนสมัยรัตนโกสินทร์ตั้งแต่รัชกาลที่ 5 ถึงปัจจุบัน : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1985.712
ราชบัณฑิตยสถาน. (2552). พจนานุกรมศัพท์วรรณกรรมไทย. ยูเนียน อุลตร้าไวโอเร็ต.
รื่นฤทัย สัจจพันธุ์. (2516). นิราศคำโคลง : การวิเคราะห์และเปรียบเทียบกับนิราศชนิดอื่น [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1973.229
รื่นฤทัย สัจจพันธุ์. (2544). ศาสตร์และศิลป์แห่งวรรณคดี. ประพันธ์สาส์น.
ลักษณา โตวิวัฒน์. (2531). วรรณกรรมไทยประเภทร้อยกรองลิลิตและนิราศ. ม.ป.พ.
วรณัน จักรา. (2567). การเดินทางในวรรณกรรมกลุ่มนิราศปรโลก. ใน รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการ การประชุมวิชาการระดับชาติ SMARTS ครั้งที่ 13 “Towards a Sustainable World: The Roles of Humanities and Social Sciences in Achieving Sustainable Development Goal” (น. 225-238). คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วัชรี รมยะนันทน์. (2517). ลิลิตและนิราศ. โรงพิมพ์พิฆเณศ.
สุจิตรา จงสถิตย์วัฒนา. (2541). หวังสร้างศิลป์นฤมิต เพริศแพร้ว การสืบทอดขนบกับการสร้างสรรค์วรรณศิลป์ในกวีนิพนธ์ไทยสมัยใหม่. โครงการตำราคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุปาณี พัดทอง. (2552). “เรือ” ในวรรณคดีนิราศ : มโนทัศน์กับการสร้างวรรณศิลป์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2009.2002
สุภาพร พลายเล็ก. (2541). นิราศสมัยรัตนโกสินทร์ : การสืบทอดขนบวรรณศิลป์จากพระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1998.1058
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). หนังสืออุเทศภาษาไทย ชุดบรรทัดฐานภาษาไทย เล่ม 6 : ฉันทลักษณ์และขนบการเขียนร้อยกรอง. องค์การค้าของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา.
