“Fish Characters” in Thai Tales: Symbolisms and Functions

Main Article Content

Aphilak Kasempholkoon
Aphilak Kasampolkoon

Abstract

“Fish characters” in Thai tales are stories that reflect the lives of people living near rivers. Such tales, besides showing the relation between folks and fish, also show some of the supernatural powers about fish characters. This article therefore aims to analyze symbolic meanings of fish characters in Thai folktales based on Clifford Geertz’s concepts of symbolism and the roles of fish characters in the plots, as well as functions of Thai tales in society according to the concepts of folklore, by collecting tales from appendices of research and reports about folktales in Thailand, also collecting from other websites, totaling 26 tales. The results of the research show that the fish characters have three main groups of symbolic meanings consisting of those representing human behaviors, those showing beliefs in cultures, and those representing the identities of group of people living near rivers. Three roles of fish characters in the plots are also found: role of the exposition, role of the complication, and role of the falling action and resolution. Furthermore, the functions of tales can be identified—role in explaining the origins and identities of people and rituals, role in giving education including social rules training and maintaining social behavior standards, and role in providing solutions to personal grievances arising from social rules.

Article Details

How to Cite
Kasempholkoon, A. ., & Kasampolkoon, A. (2022). “Fish Characters” in Thai Tales: Symbolisms and Functions. VANNAVIDAS, 22(1), 54–98. retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/VANNAVIDAS/article/view/253258
Section
Research article

References

กิตติพงษ์ วงศ์ทิพย์. (8 กันยายน 2550). องค์ประกอบของงานเขียนประเภทบันเทิงคดี. http://khrudaysi.blogspot.com/2007/09/blog-post_08.html

กฤษณา แดนสีแก้ว. (2559). นิทานพื้นบ้านอำเภอโกสุมพิสัย: การศึกษาเชิงคติชน. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.http://fulltext.rmu.ac.th/fulltext/2559/121295/kissana%20deanseekaew.pdf

แคทรียา อังทองกำเนิด. (2561). บทบาทของพระอิศวรในนิทานพื้นบ้านไทย. วารสารไทยศึกษา, 14(1), 105-127.

คมกฤษณ์ วรเดชนัยนา และปฐม หงษ์สุวรรณ. (2563). ช้างในวรรณกรรมนิทานอีสาน: การสร้างอัตลักษณ์สัตว์และความหมายทางวัฒนธรรม. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 8(1), 233-246.

จตุพร ทองอุ่น. (2552). อิศปปกรณำ นิทานอีสปฉบับสมุดไทย. วารสารสุโขทัยธรรมาธิราช, 22(2), 137-141.

จีรนันท์ คงรักษ์. (2558). การศึกษาค่านิยมที่ปรากฏในนิทานพื้นบ้านไทยพวน ตำบลหาดเสี้ยว อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. TDC-ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?Int_code=94&RecId=8811&obj_id=88854&showmenu=no&userid=0

จงกล เก็ตมะยูร. (2538). วิถีชีวิตของชาวบ้านในนิทานพื้นบ้าน อำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. TDC-ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?Int_code=96&RecId=14256&obj_id=20923&showmenu=no&userid=0

ฉันทนา เย็นนาน. (2539). การศึกษาวิเคราะห์นิทานพื้นบ้านภาคกลาง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. TDC-ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?Int_code=96&RecId=8725&obj_id=14492

ชม นำพา. (2 ธันวาคม 2561). คอลัมน์ เคี้ยวตุ้ย..ตะลุยกิน: ‘น้ำพริก-ข้าว-ปลาเค็ม-ปลาแห้ง’ ของกินง่ายๆ อาหารไทยสมัยกรุงศรีอยุธยา. มติชนออนไลน์. https://www.matichon.co.th/lifestyle/news_1254499

ชลธิชา นิสัยสัตย์. (2552). "ยักษ์" ในนิทานพื้นบ้านภาคเหนือของไทย: บทบาทและความหมายเชิงสัญลักษณ์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์

มหาวิทยาลัย. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/16331

ไตรภูมิกถา หรือ ไตรภูมิพระร่วง พระราชนิพนธ์พระมหาธรรมราชาที่ ๑ พญาลิไทย ฉบับตรวจสอบชำระใหม่. (2526). (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรมศิลปากร.

บัวผัน สุพรรณยศ. (2562). เพลงพื้นบ้านภาคกลาง: ศิลปะการสอนเพศศึกษาแบบชาวบ้านไทย. วารสารมนุษยศาสตร์วิชาการ, 26(2), 152-200.

บุษรา เรืองไทย. (2548). บทบาทของลิงในนิทานไทย. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/70710

ปิ่นอนงค์ ปานชื่น. (31 พฤษภาคม 2559). อาหารโบราณ 4 แผ่นดิน. กรุงเทพธุรกิจ. https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/700463

ปรเมศวร์ อุตระนิตย์ และ ปฐม หงษ์สุวรรณ. (2559). ม้าในวรรณกรรมนิทานพื้นบ้านอีสาน: บทบาทและความหมายเชิงวัฒนธรรม. วารสารบัณฑิตศึกษามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 5(2), 1-28.

พรรณราย ชาญหิรัญ. (2551). บทบาทของจระเข้ในนิทานไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/57225

เพลิงสุริยเทพ รามางกูร ณ โคตะปุระ. (2557). สัญลักษณ์ปลาในพระพุทธศาสนาเถรวาท [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. https://archive.lib.cmu.ac.th/full/T/2557/buds50457pjm_tpg.pdf

เพลิงสุริยเทพ รามางกูร ณ โคตะปุระ. (2558). สัญลักษณ์ปลาในพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสารปณิธาน, 11(16), 37-57.

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. (ม.ป.ป.). ปลา. สืบค้น เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://dictionary.orst.go.th/

ภาษาถิ่นและนิทานพื้นบ้านภาคใต้. (ม.ป.ป.). เรื่อง ปลาแก้มช้ำ. สืบค้นเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://sites.google.com/site/phasathinti/nithan-phun-ban-phakh-ti/reuxng-pla-kaem-cha

มณีรัตน์ จันทลักษณ์, ทองคำ ถาวร, นรรถฐิยา ผลขาว, แดง ศิลายศ, ภัสราวรรณ์ สุขกุล, แป รัตนคำ, จิตร มงคลมะไฟ, ทา ไชยสิงห์, จิตฤดี วรโพธิ์, เถาว์ บรรจง, เบญจมาศ ทองแสง, สำราญ รัตนโสภา, รักทวี ผลขาว, บุญเชฟร์ มีสิทธิ์, ภัทราพร โพธิแสน, สุวรรณ ไตรยสุทธิ์, ดวงกมล ศิลาคุปต์, เล่ง บัวเขียว, มณีวรรณ ปั้นทอง, . . . คำปลิว สระน้อย. (2552). โครงการตามหานิทานพื้นบ้าน. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.

วัชรญาณ. (ม.ป.ป.). ปัญญาสชาดก. สืบค้นเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://vajirayana.org/ปัญญาสชาดก

วิไลวรรณ วงษ์ฉาย. (2539). วิเคราะห์โครงสร้างของนิทานเรื่องสัตว์ภาคกลาง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. TDC-ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?Int_code=96&RecId=10333&obj_id=16104&showmenu=no&userid=0

วีระพล ไฝ่แจ้คำมูล. (2557). ช้างในนิทานพื้นบ้านล้านนา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. http://cmuir.cmu.ac.th/handle/6653943832/39814?mode=full

เสฐียรโกเศศ. (2512). ประเพณีเนื่องในการตาย. ศูนย์การพิมพ์ ซอยสุภัทรผล.

สุกัญญา สุจฉายา. (2549). พิธีกรรม ตำนาน นิทาน เพลง: บทบาทของคติชนกับสังคมไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). โครงการเผยแพร่ผลงานทางวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุกัญญา สุจฉายา. (2562). ทัศนคติเรื่องเพศของคนไทย จากผลงานวิจัยชุดวรรณกรรมตำราเพศศาสตร์ของคนไทยภาคกลาง. วารสารมนุษยศาสตร์วิชาการ, 26(2), 1-36.

สรณัฐ ไตลังคะ. (2560). ศาสตร์และศิลป์แห่งการเล่าเรื่อง (พิมพ์ครั้งที่ 3). โครงการเผยแพร่ผลงานทางวิชาการ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ศิราพร ณ ถลาง. (2548). ทฤษฎีคติชนวิทยา วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนาน-นิทานพื้นบ้าน. โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศุภลักษณ์ ปัญโญ. (2551). การศึกษาบทบาทของผีในนิทานพื้นบ้านล้านนา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. https://archive.lib.cmu.ac.th/full/T/2551/lanna0851sp_tpg.pdf

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (2550). จารึกพ่อขุนรามคำแหง. https://db.sac.or.th/inscriptions/inscribe/detail/47

อคิน รพีพัฒน์. (2551). วัฒนธรรมคือความหมาย ทฤษฎีและวิธีการของคลิฟฟอร์ด เกียร์ซ. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).

อัจฉราวรรณ ชัยมงคล. (2555). นิทานพื้นบ้านของชาวตำบลโกรกกราก อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี. http://cms.dru.ac.th/jspui/handle/123456789/832.

อภิญญา ด่อนดี. (2558). การวิเคราะห์จริยธรรมและความเชื่อที่ปรากฏในนิทานพื้นบ้านชาวไทยภูเขาเผ่าม้ง ตำบลคลองลานพัฒนา อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. TDC-ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?Int_code=94&RecId=8896&obj_id=88938&showmenu=no&userid=0

อรัญญา แสนสระ. (2561). นิทานพื้นบ้านกับการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. TDC-ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?Int_code=95&RecId=31173&obj_id=187209&showmenu=no&userid=0

DABOSS. (2004). The Cormorant and The Fishes. https://fablesofaesop.com/cormorant-fishes.html

DABOSS. (2013). The Fisherman and The Little Fish. https://fablesofaesop.com/the-fisherman-and-the-little-fish.html

DABOSS. (2014). The Angler and The Salmon. https://fablesofaesop.com/angler-salmon.html

Laddawan Meegul. (20 กุมภาพันธ์ 2545). ปล่อยนกปล่อยปลา. https://www.nectec.or.th/schoolnet/library/create-web/10000/literature/10000-3077.html

sence9. (2562). ละครพื้นบ้าน ปลาบู่ทอง 2537 (EP.1-49 ตอนจบ) HD END. https://sence9.com/lakornthai/ละครพื้นบ้าน-ปลาบู่ทอง-2537/