Traditional Thai Medical Wisdom in the Literature of Khun Chang Khun Phaen

Main Article Content

Jirawat Petcharat

Abstract

This research aimed to analyze the traditional Thai medical wisdom appearing in the literature of Khun Chang Khun Phaen, which encourages people to be aware of traditional Thai medical wisdom so that it can be applied appropriately to the current way of life. Using document research methods, the study used data from the literature of Khun Chang Khun Phaen (National Library edition) and presented results through descriptive analysis. The study discovered that this literature documented traditional Thai medical wisdom based on the knowledge and ideas of that time. The recorded wisdom described illnesses and treatment procedures, including aetiology, treatment, health rehabilitation, and sickness prevention. The literature also recorded midwifery practices related to pregnancy, morning sickness, childbirth, postpartum health recovery for mothers, and infant care.

Article Details

How to Cite
Petcharat, J. (2024). Traditional Thai Medical Wisdom in the Literature of Khun Chang Khun Phaen. VANNAVIDAS, 24(2), 160–197. retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/VANNAVIDAS/article/view/266349
Section
Research article

References

กรมศิลปากร. (2506). ขุนช้างขุนแผน ฉบับหอสมุดแห่งชาติ (เล่ม 1-2). นิยมวิทยา.

กระทรวงศึกษาธิการ, สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2551). แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ : ภูมิปัญญาทางการแพทย์และมรดกทางวรรณกรรมของชาติ. สกสค.ลาดพร้าว.

กัลยา เนตรายน. (2551). ภูมิปัญญาทางการแพทย์แผนไทยที่ปรากฏในวรรณคดีรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

คนองยุทธ กาญจนกูล และ ศุภลักษณ์ ฟักคำ. (2550). การอนุรักษ์ การส่งเสริม และการประยุกต์เวชกรรมแผนไทย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาเวชกรรมแผนไทย หน่วยที่ 13-15. อรุณการพิมพ์.

จิรวัฒน์ เพชรรัตน์. (2552). วิเคราะห์ความเชื่อจากคัมภีร์แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ฉบับโรงเรียนแพทย์แผนโบราณวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

เฉลิมพล เกิดมณี, ศุภลักษณ์ ฟักคำ, และ รังสิมา หุตินันท์. (2551). สถานการณ์ แนวทางการอนุรักษ์และการพัฒนาการแพทย์แผนไทย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา แนวคิดและทฤษฎีการแพทย์แผนไทย หน่วยที่ 8-15. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ชุรินทร ก้อนแก้ว. (2547). ภูมิปัญญาที่ปรากฏในวรรณคดีเรื่องสังข์ทอง ตอน “กำเนิดพระสังข์” [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ชลธิรา สัตยาวัฒนา. (2542). แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์. ใน สารานุกรมแนะนำหนังสือดี 100 เล่ม ที่คนไทยควรอ่าน. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2506). ว่าด้วยเรื่องขุนช้างขุนแผน. ใน กรมศิลปากร (บรรณาธิการ), ขุนช้างขุนแผน ฉบับหอสมุดแห่งชาติ (น. 3-12). นิยมวิทยา.

ถนอมศรี อินทนนท์ และ ดารณี อ่อนชมจันทร์. (2550). ภูมิปัญญาหมอบีบหรือหมอนวดภาคใต้. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา สังคมวิทยาและมานุษยวิทยาการแพทย์ หน่วยที่ 11-15. น่ำกังการพิมพ์.

ถวัลย์ มาศจรัส. (2546). ภูมิปัญญาไทย. ไทยวัฒนาพานิช.

ทวีศักดิ์ ปิ่นทอง. (2549). วรรณคดีกับสังคมไทย. มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

นิจนิรันดร์ แจ่มสมบูรณ์. (2546). วิเคราะห์ภาพสะท้อนทางสังคมในวรรณกรรมนิราศของสุนทรภู่ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ประทีป ชุมพล. (2551). พระคัมภีร์ปฐมจินดาร์. ใน แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ : ภูมิปัญญาทางการแพทย์และมรดกทางวรรณกรรมของชาติ. สกสค.ลาดพร้าว.

พัชรี สายสิทธิ์. (2542). ภูมิปัญญาชาวบ้านจากวรรณคดีไทย. ใน พินิจวรรณกรรม. คุรุสภาลาดพร้าว.

เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ. (2544). การแพทย์แผนไทย การแพทย์แบบองค์รวม. เคล็ดไทย.

เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ. (2546). การอนุรักษ์และส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านไทย. เอกสารประกอบ การบรรยายในการประชุมเชิงปฏิบัติการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้การแพทย์พื้นบ้านไทย เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2546. (เอกสารอัดสำเนา)

เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ และ กฤตธัช โชติชนะเดชา. (2550). การส่งเสริมและอนุรักษ์ภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านไทย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาการแพทย์ หน่วยที่ 11-15. น่ำกังการพิมพ์.

มุกดา ตันชัย และ อภิชาต ลิมติยะโยธิน. (2552). วิทยาศาสตร์ในการนวดและการประคบ ใน เอกสารการสอนชุดวิชา วิทยาศาสตร์ในการแพทย์แผนไทย หน่วยที่ 8-15. อรุณการพิมพ์.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. ศิริวัฒนาอินเตอร์พริ้นท์.

รุ่ง แก้วแดง. (2542). ปฏิรูปการศึกษาไทย. มติชน.

วิชิต เปานิล. (2555). ภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านไทย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา วัฒนธรรมพื้นบ้านของไทย หน่วยที่ 8-15. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

วุฒิ วุฒิธรรมเวช และ นิยม แก้วแสงเรือง. (2551). คัมภีร์ชวดาร และคัมภีร์บัญชุสารวิเชียร. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา แนวคิดและทฤษฎีการแพทย์แผนไทย หน่วยที่ 8-15. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ศิริพงษ์ แพทยานนท์. (2551). คัมภีร์ธาตุบรรจบและคัมภีร์สรรพคุณ. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา แนวคิดและทฤษฎีการแพทย์แผนไทย หน่วยที่ 8-15. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

สมาคมภาษาและหนังสือแห่งประเทศไทย. (2537). สุนทรภู่รอบรู้วัฒนธรรม. บพิธการพิมพ์.

เสาวภา พรสิริพงษ์. (2550). การสืบทอดภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านไทย. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา สังคมวิทยาและมานุษยวิทยาการแพทย์ หน่วยที่ 6-10. น่ำกังการพิมพ์.

เสาวลักษณ์ อนันตศานต์. (2552). วรรณกรรมเอกของไทย. มหาวิทยาลัยรามคำแหง

อัญชลี จูฑะพุทธิ. (2552). สรรพคุณของยาและตัวยา. ใน เอกสารการสอนชุดวิชา วิทยาศาสตร์ในการแพทย์แผนไทย หน่วยที่ 8-15. อรุณการพิมพ์.