พุทธนวัตกรรมเพื่อสร้างสันติสุขแบบยั่งยืนสำหรับชุมชน : กรณีศึกษาชุมชนวัดปราสาทสูง อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและแนวทางการพัฒนา 2) ศึกษากระบวนการสร้าง และ 3) ประยุกต์ใช้รูปแบบพุทธนวัตกรรมสันติสุขแบบยั่งยืนสำหรับชุมชนวัดปราสาทสูง เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่ ประชาชน ในพื้นที่รอบวัดปราสาทสูง จำนวน 152 คน ซึ่งได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้น กลุ่มข้อมูลเชิงคุณภาพ จำนวน 20 คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนา และการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์เนื้อหา
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. สภาพปัญหาและแนวทางการพัฒนาพุทธนวัตกรรมสันติสุขแบบยั่งยืนสำหรับชุมชนวัดปราสาทสูง พบว่า มีปัญหาที่สำคัญ 4 ประการ คือ 1) ด้านกายภาวนา ได้แก่ ปัญหาสุขภาพกายและสุขภาพจิต หนี้สินครัวเรือน 2) ด้านศีลภาวนา ได้แก่ ไม่เข้มแข็งของกติกาชุมชนและวัด การบังคับใช้ไม่จริงจัง 3) ด้านจิตภาวนา ได้แก่ ความกังวลในครอบครัว และ 4) ด้านปัญญาภาวนา ได้แก่ การแก้ปัญหาโดยขาดการมีส่วนร่วม ระดับสภาพปัญหาเพื่อสร้างสันติสุขแบบยั่งยืนสำหรับชุมชน วัดปราสาทสูง โดยภาพรวมอยู่ในระดับความคิดเห็นมากที่สุด  (𝑥̅ = 4.54, S.D. = 0.679) เมื่อพิจารณาเชิงลำดับ พบว่า ด้านปัญญาภาวนา มีค่าเฉลี่ยสูงสุด
             2. กระบวนการสร้างรูปแบบพุทธนวัตกรรมสันติสุขแบบยั่งยืนสำหรับชุมชนวัดปราสาทสูง พบว่า ขั้นตอนการออกแบบกระบวนการพัฒนาสันติสุข คือ 1) การสร้างความเข้าใจด้วยการมีส่วนร่วม 2) กลไกการขับเคลื่อนกิจกรรมด้วยหลักบวร และท้องถิ่น 3) การสร้างผู้นำที่มีความน่าเชื่อถือ 4) สร้างกฎกติกาและข้อตกลงร่วมกัน โดยใช้วัดเป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงบ้าน ชุมชน โรงเรียน และเครือข่ายหน่วยงานภาคี
             3. ประยุกต์ใช้รูปแบบพุทธนวัตกรรมสันติสุขแบบยั่งยืนสำหรับชุมชนวัดปราสาทสูง พบว่า การประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติ คือการสร้างการรับรู้และความเข้าใจร่วมกันของคนในชุมชน การเตรียมความพร้อมด้านบุคลากร งบประมาณ และทรัพยากรสนับสนุน โดยอาศัยความร่วมมือ จากวัด หน่วยงานท้องถิ่น โรงเรียน และหน่วยงานด้านสาธารณสุข การสร้างความยั่งยืนโดยใช้วัดเป็นศูนย์กลางขับเคลื่อนกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง