กลไกการอนุรักษ์และส่งเสริมแหล่งเรียนรู้ทางพระพุทธศาสนาของวัดป่า โนนสวรรค์ ตำบลเทอดไทย อำเภอทุ่งเขาหลวง จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

              การศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์ (1) ศึกษาการอนุรักษ์และส่งเสริมแหล่งเรียนรู้ทางพระพุทธศาสนาของวัดป่าโนนสวรรค์ ตำบลเทอดไทย อำเภอทุ่งเขาหลวง จังหวัดร้อยเอ็ด (2) ศึกษาบริบทการดำเนินงาน และ (3) เสนอแนวทางเชิงกลไกในการอนุรักษ์และส่งเสริมแหล่งเรียนรู้ฯ ใช้การทบทวนเอกสารควบคู่การสัมภาษณ์ภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลแบบพรรณนา

              ผลการวิจัยพบว่า การอนุรักษ์‑ส่งเสริมแหล่งเรียนรู้ฯ เริ่มจากการสร้าง “กัลยาณมิตร” อาศัย ปรโตโฆสะ กระตุ้น โยนิโสมนสิการ จนเกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิต หลักสัปปายะ ๔ — เสนาสัปปายะ บุคคลสัปปายะ อาหารสัปปายะ และ ธัมมสัปปายะ — ถูกนำมาปรับใช้ภายใต้กรอบพระธรรมวินัย พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ และกฎมหาเถรสมาคม โดยมีเจ้าอาวาสเป็นผู้นำ

              บริบทสำคัญประกอบด้วย (1) สภาพแวดล้อมร่มรื่น เงียบสงบ (2) อาคารและสิ่งอำนวยความสะดวกเพียงพอ (3) บุคลากรผู้ประพฤติธรรมและใฝ่รู้ (4) กิจกรรมพัฒนาพระภิกษุสามเณร ประชาชน เด็ก‑เยาวชน และ (5) ระบบบริหารจัดการสอดคล้องหลักธรรมวินัย 

              กลไกการขับเคลื่อนเน้นการส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม ๖ ด้าน ได้แก่ สภาพแวดล้อม พุทธศาสนพิธี สื่อวัฒนธรรม แหล่งเรียนรู้ กิจกรรมวิชาการ และเครือข่ายภาคี การเชื่อมโยงเครือข่ายภายในจังหวัดร้อยเอ็ดและระหว่างชุมชนเอื้อให้เกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ การคุ้มครอง‑ฟื้นฟูมรดกวัฒนธรรมท้องถิ่น และสร้างค่านิยมด้านสื่อวัฒนธรรมภายใต้กระแสโลกาภิวัฒน์ นำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน