การสร้างวัฒนธรรมสุจริตในสังคมไทย: การสังเคราะห์องค์ความรู้จากงานวิจัยและข้อเสนอเชิงนโยบาย
คำสำคัญ:
วัฒนธรรมสุจริต, ธรรมาภิบาล, ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม, การต่อต้านการทุจริต, สังคมไทยบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนและสังเคราะห์องค์ความรู้จากงานวิจัยไทยที่เกี่ยวข้องกับการสร้างวัฒนธรรมสุจริต วิเคราะห์ปัจจัยร่วมที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการสร้างวัฒนธรรมดังกล่าว และนำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายบนฐานงานวิจัยเชิงประจักษ์ ใช้วิธีสังเคราะห์วรรณกรรมเชิงบูรณาการ โดยคัดเลือกบทความวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการไทยฐานข้อมูล (TCI) ระหว่างปี 2560-2569 ที่เกี่ยวข้องกับความซื่อสัตย์สุจริต การต่อต้านการทุจริต ธรรมาภิบาล และภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม แล้วจำแนกเป็นสี่กลุ่มประเด็น ได้แก่ วัฒนธรรมสุจริตในองค์การภาครัฐและเอกชน วัฒนธรรมสุจริตในสถานศึกษาและการปลูกฝังเยาวชน วัฒนธรรมทางการเมืองและธรรมาภิบาลในระบอบประชาธิปไตย และมิติพุทธธรรมกับทุนทางวัฒนธรรมท้องถิ่น
ผลการสังเคราะห์พบปัจจัยร่วมห้าประการที่สัมพันธ์กับความสำเร็จของการสร้างวัฒนธรรมสุจริต ได้แก่ บทบาทของผู้นำในฐานะแบบอย่างเชิงพฤติกรรม การบูรณาการความสุจริตเข้ากับระบบการทำงาน
การบูรณาการหลักศาสนาและวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้ากับทฤษฎีสากล การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายหลาย
ภาคส่วน และความอ่อนไหวต่อบริบทเชิงพื้นที่ บทความนี้เสนอกรอบองค์ความรู้ในการขับเคลื่อนวัฒนธรรมสุจริต ประกอบด้วยผู้นำเชิงจริยธรรม ธรรมาภิบาลข้อมูล ทุนทางวัฒนธรรมท้องถิ่น และเครือข่ายพหุภาคี พร้อมชี้ให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่าง "หลักสุจริต" ในความหมายทางกฎหมายกับ "วัฒนธรรมสุจริต" ในความหมายทางสังคมวัฒนธรรมว่าควรพัฒนาไปด้วยกัน ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายครอบคลุมหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษาและภาคประชาสังคม โดยเน้นการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมและการบูรณาการความสุจริตเข้ากับระบบงานทุกด้าน พร้อมเสนอแนวทางวิจัยเพิ่มเติมในบริบทเทคโนโลยีดิจิทัลซึ่งยังมีองค์ความรู้จำกัด
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กิตติ์รวี เลขะกุล, นิวัตน์ สวัสดิ์แก้ว, และศรัญลักษณ์ เทพวารินทร์. (2562). ธรรมาภิบาล วัฒนธรรมองค์การที่ส่งผลต่อประสิทธิผลองค์การของเทศบาลในเขตภาคใต้ของประเทศไทย. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 6(1): 1–7. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/pnuhuso/article/view/167152/120586
ช่อพฤกษ์ ผิวกู่. (2566). หลักธรรมาภิบาลบนฐานอัตลักษณ์วิถีวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง จังหวัดตาก. วารสารพิกุล, 21(1): 41-61. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/Phikun/article/view/259315/178551
จินท์จุฑา ชูโตศรี, และภาณุวัฒน์ ภักดีวงศ์. (2562). การประเมินเชิงวิพากษ์เกี่ยวกับแนวปฏิบัติการดำเนินงานพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนในโรงเรียนสุจริต. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(3): 28–36. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/edujournal_nu/article/view/87758/142852
ณฐมน หมวกฉิม. (2567). วัฒนธรรมทางการเมือง: เครื่องชี้วัดการปกครองในระบอบประชาธิปไตย. วารสารรัชต์ภาคย์, 15(42): 1–12. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/249267/171933
ธนะพัฒน์ เลิศสุขขีรัตน์, และรุ่งรดิศ คงยั่งยืน. (2568). ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม วัฒนธรรมองค์การเชิงจริยธรรมที่ส่งผลต่อประสิทธิผลองค์การของธุรกิจแพลตฟอร์มออนไลน์. Journal of Dhamma for Life, 31(4): 431–452. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/dhammalife/issue/view/368
ธิฏิรัตน์ พิมลศรี, ศิรภัสสรศ์ วงศ์ทองดี, นิติพล ธาระรูป, และณัฐวดี ลิ้มเลิศเจริญวนิช. (2564). การปลูกฝังวัฒนธรรมสุจริตเพื่อการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในองค์การ. วารสารสุทธิปริทัศน์, 35(3): 81-97. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/DPUSuthiparithatJournal/article/view/250549
นิติพล ธาระรูป, ธิฏิรัตน์ พิมลศรี, ณัฐวดี ลิ้มเลิศเจริญวนิช, และศิรภัสสรศ์ วงศ์ทองดี. (2565). วัฒนธรรมองค์การกับการสร้างสังคมสุจริต. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 14(1): 321-332. https://so05.tci- thaijo.org/index.php/pimjournal/article/view/247709/179369
นิรัชรา พงศ์อาจารย์. (2563). การนำหลักกฎหมายทั่วไปมาพิจารณาคดีพิพาทเกี่ยวกับสัญญาทางปกครอง: ศึกษากรณีหลักสุจริตในสัญญาสัมปทานและสัญญาจัดให้มีสิ่งสาธารณูปโภค. วารสารสุทธิปริทัศน์, 34(109): 17-32. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/DPUSuthiparithatJournal/article/view/242287/164707
ประวิทย์ ทองจะโปะ, วิทยา สุจริตธนารักษ์, และธนกฤต โพธิ์เงิน. (2567). วัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยที่ส่งผลต่อการไปใช้สิทธิเลือกตั้งของข้าราชการตำรวจ กองบังคับการอำนวยการ กองบัญชาการตำรวจสันติบาล . วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(3): 24-52. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JMCR/article/view/4763/3251
ประสาร ศรีพงษ์เพลิด. (2567). การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันของการต่อต้านการทุจริตของนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ, 15 (1): 1–13. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JGNRU
พรธิตา นาทุม, อภิชิต เหมือยไธสง, และพระวิชรญาณ วิสุทฺธิญาโณ. (2568). กฎหมายต่อต้านการทุจริตกับหลักพรหมวิหาร 4: ผลกระทบต่อความโปร่งใสในการบริหารราชการไทย. Journal of Sinsothon, 1(3): 83-94. https://so19.tci-thaijo.org/index.php/JOS/article/view/2390/1567
พระครูใบฎีกาสุทัศน์ ธมฺมปาโล. (2563). หลักพุทธธรรมด้านสุจริตธรรมเพื่อการพัฒนาสังคมไทย. Journal of Thammawat, 1(2): 53-64. https://search.tci-thailand.org/journal.html?b3BlbkpvdXJuYWwmaWQ9MTE3NTg
พระครูวินัยธรวรชัด ทะสา, พระมหาไทยน้อย ญาณเมธี, และพระศิลาศักดิ์ สุเมโธ. (2566). ความสัมพันธ์รัฐศาสตร์กับวัฒนธรรมทางการเมืองเพื่อการพัฒนาประชาธิปไตยในสังคมไทย. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 23(2): 283–300. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/issue/view/17788
พระมานะ อภิวฑฺฒโน, สุมาลี บุญเรือง, และสุรพล สุยะพรหม. (2567). การประยุกต์หลักสุจริตธรรมเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการเลือกตั้งระดับท้องถิ่น ในตำบลบางสีทอง อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี . วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(1): 123–137. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jidir/article/view/267328/182750
มานพ นักการเรียน, วิญญู กินะเสน, บานชื่น นักการเรียน, และฉัชศุภางค์ สารมาศ. (2568). รูปแบบพลังบวรเพื่อปลูกฝังคุณธรรมหลัก พอเพียง วินัย สุจริตและจิตอาสา แก่เยาวชนในจังหวัดสมุทรสาครให้ไม่ทนต่อการทุจริต. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 8(1): 127-139. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/tmd/article/view/280279/187558
สมนึก กุลมณี, พระมหาสมคิด สมฺปนฺโน, ธนาคม รื่นพานิช, ชุมศักดิ์ นรารัตน์วงศ์, และอังคาร กาญจนเพชร. (2562). การวิเคราะห์หลักสุจริต 3 กับนักการเมืองในสังคมไทย . วารสารมหาจุฬาตานีปริทรรศน์, 1(2): 59–67. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/mcupnpbcr/article/view/249977/168521
สัจจวัตน์ เรืองกาญจน์กุล. (2560). การนำหลักสุจริตมาใช้กับการให้ความเห็นทางกฎหมายภาษีอากรของเจ้าหน้าที่รัฐ. วารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น, 1(2): 51-72. https://so04.tci- thaijo.org/index.php/llsj/article/view/155187/112809
สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง, พิศดาร แสนชาติ, และชาติชัย อุดมกิจมงคล. (2564). วัฒนธรรมองค์การและภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการดำเนินงานของหมู่บ้านต้นแบบด้านการป้องกันการทุจริต . วารสารบัณฑิตศึกษา, 18(80): 116–126. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/SNGSJ/article/view/242796/167707
สุธิรา เภาสระคู, และเอกฉัท จารุเมธีชน. (2565). การประเมินโครงการโรงเรียนสุจริตของโรงเรียนสระขุดดงสำราญวิทยา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 2. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 9(1): 1–16. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/Vanam_434/article/view/254387/173037
สุรกาญจน์ บุญกาวิน, พระสุธีวชิราภรณ์, พระครูสุตพัชรบัณฑิต, พระปลัดพีระพงศ์ ฐิตธมฺโม, และศักดา แยกผิวผ่อง. (2568). การพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของเยาวชนโดยใช้ฐานทุนวัฒนธรรมท้องถิ่น ในจังหวัดเพชรบูรณ์. Arts of Management Journal, 9(6): 437–453. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jam/article/view/282290/187601
อธิติยา อัชชาศัย, ธัชชนันท์ อิศรเดช, และอภิญญา ฉัตรช่อฟ้า. (2567). การประยุกต์หลักสุจริตธรรมเพื่อส่งเสริมการไปใช้สิทธิเลือกตั้งท้องถิ่นของประชาชนในเขตเทศบาลนครระยอง จังหวัดระยอง. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(6): 248–260. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jidir/article/view/274535/185727
เอกบดินทร์ นันทเชียงเครือ, คณิศร จี้กระโทก, และสุชาดา บุบผา. (2567). การบริหารงานในสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศด้านโรงเรียนสุจริต สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาหนองคาย. วารสารพุทธศาสตร์ มจร อุบลราชธานี, 6(3): 1513–1526. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/3422/6-3-159