อิทธิพลของปัจจัยเชิงสถานการณ์และความต้องการยกระดับทักษะที่มีต่อ โอกาสการเรียนรู้ของผู้บริหารวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม: กรณีศึกษาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประเทศไทย
คำสำคัญ:
การยกระดับทักษะ, ผู้บริหารวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม, ปัจจัยเชิงสถานการณ์, โอกาสในการเรียนรู้, จังหวัดพระนครศรีอยุธยาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของปัจจัยเชิงสถานการณ์และความต้องการยกระดับทักษะที่มีต่อโอกาสการเรียนรู้ของผู้บริหารวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประชากรคือผู้บริหาร SMEs จำนวน 7,522 ราย กลุ่มตัวอย่าง 200 ราย คัดเลือกโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิตามสัดส่วน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ (IOC และ Cronbach's Alpha = 0.908) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว และการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง (SEM) ผลการศึกษาพบว่า ผู้บริหารให้ความสำคัญกับการยกระดับทักษะทั้ง 7 ด้านในระดับมากที่สุด โดยเฉพาะการกำหนดเป้าหมายและกลยุทธ์ระยะยาว (M = 4.475) และการจัดสรรทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ (M = 4.463) ความต้องการยกระดับทักษะมีอิทธิพลเชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญต่อโอกาสการเรียนรู้ทั้ง 3 รูปแบบ ได้แก่ การเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ การเรียนรู้ผ่านผู้อื่น และการเรียนรู้ผ่านเนื้อหาความรู้ (β = .999, p < .001) ข้อเสนอแนะจากการวิจัย ผู้ประกอบการควรส่งเสริมการเรียนรู้หลากหลายรูปแบบและใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างโอกาสทางธุรกิจ นักวิชาการควรพัฒนาหลักสูตรที่ตอบโจทย์ความท้าทายของ SMEs และภาครัฐควรสนับสนุนนโยบายและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลเพื่อสร้างระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กมลลักษณ์ โพธิ์พันธุ์. (2564). สถานการณ์การท่องเที่ยวถวิลหาอดีตเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวกลุ่มไมซ์กรณีศึกษาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารนวัตกรรมและการจัดการ, 6(1), 65-75.
กอบชัย เมฆดี. (2564). การบริหารจัดการงานบุคคลสู่ความเป็นเลิศของสถานประกอบการขนาดกลางในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 8(2), 85-100.
กัลยา วานิชย์บัญชา. (2560). การวิเคราะห์สถิติชั้นสูงด้วย SPSS for Window (พิมพ์ครั้งที่ 12). สามลดา.
เกรียงไกร โพธิ์มณี, สุภาภรณ์ พรหมฤๅษี, ขวัญมิ่ง คำประเสริฐ, จุฑาทิพย์ พหลภาคย์, จุฑาทิพย์ พงศ์พิทักษ์ และจินตนา จันทร์เพ็ญ. (2565). การบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมของผู้ประกอบการรายย่อยเพื่อการเป็นผู้ประกอบการวิถีใหม่เทศบาลตำบลคลองจิก อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 17(2), 109-136.
เขตต์ เลิศวิวัฒนพงษ์, มณฑิรา กิจสัมพันธ์วงศ์, และ อรนุช รู้ปิติวิริยะ. (2567). อิทธิพลของกลยุทธ์ทางการตลาดที่ส่งผลต่อการตัดสินใจใช้บริการร้านโชห่วยในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา กรณีศึกษา กลุ่มอาหารสด. วารสารวิจัยวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 8(3), 473-485.
จันจิรา ดีเลิศ. (2563). ทักษะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศที่จำเป็นสำหรับบุคลากรตามความต้องการของสถานประกอบการในนิคมอุตสาหกรรมและเขตประกอบการอุตสาหกรรม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, 6(3), 60-72.
จิตรลดา ตรีสาคร และ กฤษดา เชียรวัฒนสุข. (2561). ปัจจัยความสำเร็จที่มีผลต่อศักยภาพการแข่งขันในตลาด AEC สำหรับผู้ประกอบการ SMEs กลุ่มอุตสาหกรรมอาหารแปรรูป ในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล. วารสารวิทยาลัยพาณิชยศาสตร์บูรพาปริทัศน์, 13(1), 157–175.
ชุลีรัตน์ เกิดศรี และ พรทวี พูลกลาง. (2566). การวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และภัยคุกคามของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมไทยในสถานการณ์วิกฤติโควิด-19. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 7(7), 27-42.
นงลักษณ์ วิรัชชัย. (2542). โมเดลริสเรล : สถิติวิเคราะห์สำหรับการวิจัย (พิมพ์ครั้งที่ 3). โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุณฑริกา วงษ์วานิช และ กฤษดา เชียรวัฒนสุข. (2563). การเปรียบเทียบคุณลักษณะและคุณสมบัติอันพึงประสงค์ของพนักงานต้อนรับภาคพื้นดินตามความต้องการของผู้ใช้บริการระหว่างสายการบิน ต้นทุนต่ำและสายการบินระดับพรีเมียม. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 3(3), 342-356.
มรุต กลัดเจริญ และ วีรพล น้อยคล้าย. (2567). การวิเคราะห์โครงการลงทุนของที่พักแรมในพื้นที่ชุมชนตำบลบ้านใหม่ อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา: กรณีศึกษา ที่พักแรมขนาดเล็ก. วารสารราชพฤกษ์, 18(56), 110-128.
ฤติมา มุ่งหมาย, วรนุช กุอุทา และ กฤตยกมล ธานิสพงศ์. (2566). การพัฒนาระบบสนับสนุนการตัดสินใจสำหรับผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง 2. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง, 12(1), 60-71.
วัลลี พุทโสม. (2564). แบบจำลองปัจจัยเชิงสาเหตุของความสามารถในการปรับตัวกับผลการดำเนินงานและความอยู่รอดของผู้ประกอบการธุรกิจขนาดเล็กในสถานการณ์โควิด-19. วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี, 15(2), 129-144.
วาทิต อินทุลักษณ์. (2567). การศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์โควิด-19 ที่มีผลต่อการจัดการลีนของธุรกิจร้านอะไหล่ยนต์ ในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารการจัดการภาครัฐและภาคเอกชน, 31(1), 83-98.
วารีพร ชูศรี. (2566). การทบทวนวรรณกรรม: ปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อความสามารถทางการแข่งขันของผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม กลุ่มผู้ประกอบการผลิตอาหารทะเลแปรรูปในสถานการณ์ความปกติใหม่. วารสารการบัญชีและการจัดการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 15(3), 181-197.
ศักดิ์ดา เกิดการ. (2565). ตัวแบบความสำเร็จของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมภาคกลางตอนบนในยุคความปกติวิถีใหม่. วารสารวิทยาลัยนครราชสีมา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 16(3), 415-431.
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. (ม.ป.ป.). จำนวนวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. https://gdcatalog.go.th/dataset/gdpublish-msme
สุชาดา ทองคำเจริญ และ จันทนา แสนสุข. (2565). ศักยภาพการจัดการธุรกิจและคุณลักษณะของผู้ประกอบการที่ส่งผลต่อความสำเร็จของธุรกิจไมซ์ (MICE) ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 9(1), 108-127.
สุมนา พูลผล. (2566). การจัดการด้านการเงินในผู้ประกอบธุรกิจท่องเที่ยวในเขตมรดกโลกจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ภายใต้สถานการณ์โรคระบาด COVID-19. Procedia of Multidisciplinary Research, 1(10), 17.
สุวิมล ติรกานันท์. (2548). ระเบียบวิธีการวิจัยทางสังคมศาสตร์: แนวทางสู่การปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 5). โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อนุวัต สงสม. (2560). ปัจจัยนำและผลลัพธ์ของการดำเนินกิจกรรมความรับผิดชอบต่อสังคม: กรณีศึกษาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในจังหวัดสงขลา. วารสารเวอร์ริเดียน มหาวิทยาลัยศิลปากร, 10(2), 1675–1686.
Alabduljader, S. A. (2022). Situational Leadership Role in Enhancing Organizational Performance during Covid 19 Pandemic among a Sample of Kuwaiti SMEs. WSEAS Transactions on Business and Economics, 19, 1706-1715. https://doi.org/10.37394/23207.2022.19.154
Chittithaworn, C., Islam, M. A., Keawchana, T., & Yusuf, D. H. M. (2011). Factors affecting business success of small & medium enterprises (SMEs) in Thailand. Asian Journal of Social Science, 7(5), 180-190. https://doi.org/10.5539/ass.v7n5p180
Damoah, O. B. O., Ashie, A. A., & Elias, K. K. (2017). Understanding the barriers limiting SMEs’ capacity to participate in formal training: A perspective from an emerging market. Pan-African Journal of Business Management, 1(1), 49-70. https://doi.org/10.61538/pajbm.v1i1.311
Davis, P. J. (2012). The global training deficit: the scarcity of formal and informal professional development opportunities for women entrepreneurs. Industrial and Commercial Training, 44(1), 19-25. https://doi.org/10.1108/00197851211193381
Djibran, F. (2025). Enhancing SME Growth Through Online Banking Solutions: Opportunities and Challenges in the Digital Era. Jurnal Riset Multidisiplin Edukasi, 2(1), 413-426. https://doi.org/10.71282/jurmie.v2i1.69
Eisenberger, R., Huntington, R., Hutchison, S., & Sowa, D. (1986). Perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 71(3), 500–507. https://doi.org/10.1037/0021-9010.71.3.500
Everitt, B., & Skrondal, A. (2010). Standardized mortality rate (SMR). The Cambridge dictionary of statistics, 409.
Gold, J., & Jones, O. (2023). Finding innovation opportunities in SMEs through futures and foresight learning: an action learning approach. Action Learning: Research and Practice, 20(2), 132-148. https://doi.org/10.1080/14767333.2023.2217085
Hadi, P. (2023). The impact of exploitative and organizational learnings on SMEs' performance: The role of environmental dynamism. International Journal of Research in Business & Social Science, 12(3), 31-40. https://doi.org/10.20525/ijrbs.v12i3.2522
Hair Jr, F., Gabriel, M. L., & Patel, V. K. (2014). AMOS covariance-based structural equation modeling (CB-SEM): Guidelines on its application as a marketing research tool. REMark: Revista Brasileira de Marketing, 13(2), 44-55. https://doi.org/10.5585/remark.v13i2.2718
Hair Jr., J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis: A Global Perspective (7th ed.). Pearson Education.
Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. (2008, September). Evaluating model fit: a synthesis of the structural equation modelling literature. In 7th European Conference on research methodology for business and management studies (Vol. 2008, No. 2, pp. 195-200).
Hunt, I., Brien, E.O., Tormey, D., Alexander, S., Quade, E. Mc, & Hennessy, M. (2013). Educational programmes for future employability of graduates in SMEs. Journal of Intelligent Manufacturing, 24, 501–510 https://doi.org/10.1007/s10845-011-0519-3
Kamkankaew, P., Thanitbenjasith, P., Phattarowas, V., Khumwongpin, S., & Sribenjachot, S. (2025). Deglobalization and Its Impact on Thai SMEs: Challenges, Opportunities, and Adaptation Strategies. International Journal of Sociologies and Anthropologies Science Reviews, 5(1), 371-394. https://doi.org/10.60027/ijsasr.2025.5385
Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). The Guilford Press.
Kotsios, P. (2023). Business resilience skills for SMEs. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 12(1), 37. https://doi.org/10.1186/s13731-023-00304-0
Lin, J. C. C., & Lu, H. (2000). Towards an Understanding of the Behavioural Intention to Use a Web Site. International Journal of Information Management, 20, 197-208. https://doi.org/10.1016/S0268-4012(00)00005-0
Makanyeza, C., Mabenge, B. K., & Ngorora‐Madzimure, G. P. K. (2023). Factors influencing small and medium enterprises’ innovativeness: Evidence from manufacturing companies in Harare, Zimbabwe. Global Business and Organizational Excellence, 42(3), 10-23. https://doi.org/10.1002/joe.22180
Mubarik, L. D., Iskamto, B. K., & Sakib, K. N. (2023). Entrepreneurial Competencies and Success of SMEs in Changwon, South Korea. Journal of Entrepreneurship & Project Management, 7(8), 1-11. https://doi.org/10.53819/81018102t5206
Ngele, A. N., & Nzelibe, C. (2023). Developing entrepreneurial skills for Small and Medium Scale Enterprises (SME’s). Journal of Global Social Sciences, 4(14), 147-163. https://doi.org/10.58934/jgss.v4i14.157
Pedone, A., Angotti, R., & Barricelli, D. (2023). Training and skills development in SMEs. Analysing the role of support policies and NRRP strategies, Sinappsi, 10(1), 32-49.
Putsom, W., & Ngamsutti, J. (2025). The causal relationship between small entrepreneurial skills and innovation competencies affecting the survival of small businesses: Empirical evidence from Thailand. St. Theresa Journal of Humanities and Social Sciences, 11(1), 47-65.
Renaud, K., & Ophoff, J. (2021). A cyber situational awareness model to predict the implementation of cyber security controls and precautions by SMEs. Organizational Cybersecurity Journal: Practice, Process and People, 1(1), 24-46. https://doi.org/10.1108/OCJ-03-2021-0004
Rozmi, A. N. A., Nohuddin, P. N., Hadi, A. R. A., & Bakar, M. I. A. (2021). Identifying small and medium enterprise smart entrepreneurship training framework components using thematic analysis and expert review. International Journal of Advanced Computer Science and Applications, 12(6), 298-309. https://dx.doi.org/10.14569/IJACSA.2021.0120633
Shah, S. T. H., Shah, S. M. A., & El-Gohary, H. (2023). Nurturing innovative work behaviour through workplace learning among knowledge workers of small and medium businesses. Journal of the knowledge economy, 14(4), 3616-3639. https://doi.org/10.1007/s13132-022-01019-5
Singsit, T., & Prasain, G. P. (2024). An empirical study on the major problems faced by entrepreneurs with special reference to micro and small enterprises among the tribals in Manipur. Small Enterprises Development, Management & Extension Journal, 51(3), 203-220. https://doi.org/10.1177/09708464241265813
Sriboonlue, P., & Puangpronpitag, S. (2019). Towards Innovative SMEs: An Empirical Study of Regional Small and Medium Enterprises in Thailand. Procedia Computer Science, 158, 819-825. https://doi.org/10.1016/j.procs.2019.09.119
Ueasangkomsate, P. (2025). Empowering Thai SMEs through IT competency, digitalization and digital transformation for new product development. Cogent Business & Management, 12(1), 2458758. https://doi.org/10.1080/23311975.2025.2458758
Villegas Pinue, F., Valenzuela-Fernández, L., Andreu, J. L., & López Belbeze, P. (2022). Environmental sustainability and its factors in SMEs: A multiple case study of Spain and Chile. Management Letters, 22(1), 35-50. https://doi.org/10.5295/cdg.211370fv
Walaszczyk, L. (2022). Competences and skills of SMEs for industry 4.0–Case studies of selected European initiatives. Optimum Economic Studies, 4(110), 119-132.
Weerasombat, T., & Pumipatyothin, P. (2025). Employers' priority on work skills and the skill gaps: a case of Thailand. Cogent Education, 12(1), 2441656. https://doi.org/10.1080/2331186X.2024.2441656
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 บุญฑริกา วงษ์วานิช, เบญจวรรณ ศฤงคาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ ผู้เขียน
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์จะถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
