การศึกษาแนวทางการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพ ในการจัดสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุ กรณีศึกษาจังหวัดอ่างทอง
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, การพัฒนาศักยภาพ, ความต้องการของผู้สูงอายุ, การจัดสวัสดิการบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อ ศึกษาศักยภาพของผู้สูงอายุ ความต้องการในการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุ และแนวทางการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพ ในการจัดสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุในพื้นที่จังหวัดอ่างทอง เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมวิธี ระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง 400 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 54 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 พบว่า ศักยภาพของผู้สูงอายุด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม ด้านความคิดและการจัดการ และด้านสุขภาพร่างกาย ส่วนใหญ่มีศักยภาพต่ำ ยกเว้นด้านความรู้ ผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 พบว่า ความต้องการความช่วยเหลือในด้านทักษะอาชีพ 5 อันดับแรก ได้แก่ (1) ทักษะด้านการเกษตร (2) การประกอบอาหาร (3) การตัดเย็บ/งานประดิษฐ์ (4) งานช่างและทักษะด้านคอมพิวเตอร์ และ (5) การนวดแผนไทยและยาสมุนไพร ผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 3 พบว่า แนวทางการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุ แนวคิดหลักในการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุ สามารถใช้การเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นเครื่องมือสำคัญในการเสริมสร้างความรู้และพัฒนาทักษะในด้านต่าง ๆ ซึ่งประกอบด้วยการส่งเสริมสุขภาพ การส่งเสริมการมีส่วนร่วม การส่งเสริมทักษะการใช้เทคโนโลยี และการสร้างเครือข่ายการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชน ซึ่งแนวทางเหล่านี้ มีความสอดคล้องกับโครงการต่างๆ ในการจัดสวัสดิการสังคม ตามแผนผู้สูงอายุแห่งชาติฉบับที่ 3
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2562). แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ.2566-2580). https://www.dop.go.th/download/laws/th1653553501-843_0.pdf
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2565). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ 2565. อัมรินทร์คอร์ปอเรชั่น.
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). ความหมายของผู้สูงอายุ. https://www.dop.go.th/th/know/15/646
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2568). สถิติผู้สูงอายุ เมษายน 2568. https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2569
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (ม.ป.ป.). มาตรการขับเคลื่อนสังคมสูงวัยคนไทยอายุยืน ๔ มิติ (เศรษฐกิจ สภาพแวดล้อม สุขภาพ และสังคม). https://www.dop.go.th/download/implementation/th1623659654-1379_0.pdf
ทนงศักดิ์ ยิ่งรัตนสุข, ภาณุวัฒน์ เชิญเกียรติกูล และ ปณิตา วรรณพิรุณ. (2558). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ และอาชีพของผู้สูงอายุ: การเรียนรู้เพื่อส่งเสริมภาวะพฤฒิพลัง. DSpace Repository. https://buuir.buu.ac.th/xmlui/handle/1234567890/1541
พนม คลี่ฉายา. (2563). การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของผู้สูงอายุและข้อเสนอเพื่อการเสริมสร้างภาวะพฤฒิพลังของผู้สูงอายุไทย. Chulalongkorn University Intellectual Repository. https://cuir2.car.chula.ac.th/dspace/handle/123456789/81946
มหาวิทยาลัยมหิดล. (2566). คู่มือรูปแบบการออกกำลังและสร้างผู้นำด้านการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ. https://dol.thaihealth.or.th/Media/Pdfview/81d1ca01-01aa-ec11-80fa-00155db45613
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2564, 4 สิงหาคม). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทยชี้ตัวเลขเกิด-ตายต่ำวัยแรงงานลดลงแต่อัตราผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นมาก. https://thaitgri.org/?p=39784
ระวี สัจจโสภณ. (2556). แนวคิดทางการศึกษาเพื่อการพัฒนาภาวะพฤฒิพลังในผู้สูงอายุ. วารสารเกษตรศาสตร์ (สังคม), 34(3), 471-490.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 – 2580 (ฉบับย่อ). https://www.nesdc.go.th/download/03-ยุทธศาสตร์ชาติ-พ-ศ-2561-2580-ฉบับ/
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2564). รายงานผลการสำรวจประชากรสูงอายุ พ.ศ. 2564 จังหวัดอ่างทอง. ผู้แต่ง.
สำนักส่งเสริมและพัฒนาสุขภาพจิต. (2558). คู่มือความสุข 5 มิติสำหรับผู้สูงอายุ (ฉบับรับปรุง). https://dmh.go.th/book/files/คู่มือความสุข%205%20มิติ%20สำหรับผู้สูงอายุ%20ฉบับปรับปรุง.pdf
อรรณพ นิยมเดชา และสุเมษย์ หนกหลัง. (2566). แนวทางการสร้างการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารวิจัยวิชาการ, 6(6), 115-130. https://doi.org/10.14456/jra.2023.133
อัจฉราวดี ศรียะศักดิ์, อติญาณ์ ศรเกษตริน, จินตนา ทองเพชร, วารุณี เกตุอินทร์, ณัฐพร อุทัยธรรม, สุปราณี หมู่คุ่ย และทิพวัลย์ มีทรัพย์. (2564). การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อจัดการสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะเบาหวานและความดันโลหิตสูงในบริบทคลินิกหมอครอบครัว: กรณีศึกษาในจังหวัดเพชรบุรี. คลังข้อมูลและความรู้ระบบสุขภาพ. https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5371?locale-attribute=th
อาชัญญา รัตนอุบล. (2562). ข้อเสนอการพัฒนาการดำเนินงานส่งเสริมศักยภาพผู้สูงอายุ. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 11(1), 26-46.
Ando, A., & Modigliani, F. (1963). The “Life Cycle” Hypothesis of Saving: Aggregate Implications and Tests. The American Economic Review, 53(1), 55–84.
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1977). Rural development participation. Cornell University Press.
Formosa, M. (2019). Active ageing through lifelong learning: The University of the Third Age. In The university of the third age and active ageing: European and Asian-Pacific perspectives (pp. 3-18). Springer.
Gorman, M. (2002). Global ageing—the non-governmental organization role in the developing world. International Journal of Epidemiology, 31(4), 782-785. https://doi.org/10.1093/ije/31.4.782
Hoff, A. (2011). Population Ageing in Central and Eastern Europe: Societal and Policy Implications. Ashgate.
Kivipelto, M., Mangialasche, F., Ngandu, T., & World-Wide FINGERS Network. (2018). World-Wide FINGERS will advance dementia prevention. The Lancet Neurology, 17(1), 27. https://doi.org/10.1016/s1474-4422(17)30431-3
Ogawa, N. (2018). Silver Human Resource Centers in Japan: Enhancing older persons’ participation in the labor market. Journal of Population Ageing, 11(3), 245–260. https://doi.org/10.1007/s12062-017-9206-1
Saito, J., Haseda, M., Amemiya, A., Takagi, D., Kondo, K., & Kondo, N. (2019). Community-based care for healthy ageing: lessons from Japan. Bulletin of the World Health Organization, 97(8), 570-574. https://doi.org/10.2471/blt.18.223057
Song, P., & Tang, W. (2019). The community-based integrated care system in Japan : Health care and nursing care challenges posed by super-aged society. International Journal of Integrated Care, 13(3), https://doi.org/10.5582/bst.2019.01173
Szanton, S. L., Leff, B., Li, Q., Breysse, J., Spoelstra, S., Kell, J., Purvis, J., Xue, Q. L., Wilson, J., & Gitlin, L. N. (2021). CAPABLE program improves disability in multiple randomized trials. Journal of the American Geriatrics Society, 69(12), 3631-3640. https://doi.org/10.1111/jgs.17383
Walker, A. (2005). Understanding Quality of Life in Old Age. Open University Press.
World Health Organization. (2017a). Integrated care for older people: Guidelines on community-level interventions to manage declines in intrinsic capacity. Geneva: WHO. https://www.who.int/publications/i/item/9789241550109
World Health Organization. (2017b). The Global Network for Age-friendly Cities and Communities. Geneva: WHO. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-FWC-ALC-18.4
Yamada, M., & Arai, H. (2020). Long-Term Care System in Japan. Annals of Geriatric Medicine and Research, 24(3), 174-180. https://doi.org/10.4235/agmr.20.0037
Yamane, T. (1973). Statistic: An Introductory Analysis (3rd ed.). Harper and Row.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 นัทธปราชญ์ นันทิวัฒน์กุล, สิทธิอาพร เชยนาค, แสงอรุณ มีคติธรรม, รุจิกาญจน์ สานนท์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ ผู้เขียน
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์จะถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
