รูปแบบกระบวนการฟาซิลิเตชั่นเพื่อพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงในองค์กรธุรกิจ
คำสำคัญ:
กระบวนการฟาซิลิเตชั่น, ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง , การพัฒนาองค์กร , องค์กรธุรกิจบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการฟาซิลิเตชั่น 2) พัฒนารูปแบบ และ 3) ประเมินรูปแบบกระบวนการฟาซิลิเตชั่นเพื่อพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงในองค์กรธุรกิจ ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูล 25 คนจาก 5 องค์กรธุรกิจขนาดใหญ่ ซึ่งประกอบด้วยผู้ออกแบบและดำเนินกระบวนการร้อยละ 60 (15 คน) และผู้เข้าร่วมกระบวนการร้อยละ 40 (10 คน) พร้อมประเมินความเหมาะสมของรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน ผลการวิจัยได้นำไปสู่การพัฒนา “รูปแบบกระบวนการฟาซิลิเตชั่น 5A” ซึ่งเป็นองค์ความรู้ใหม่ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ 1) เข้าใจ 2) เชื่อมโยง 3) ตระหนักรู้ 4) พัฒนา และ 5) ปฏิบัติ รูปแบบนี้มีกลไกวัฏจักรการเรียนรู้สะท้อนกลับ เพื่อให้กระบวนการมีความยืดหยุ่นและปรับตัวได้ พร้อมด้วยเงื่อนไขสนับสนุนที่สำคัญทั้งในระดับบุคคลและองค์กร ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่ารูปแบบดังกล่าวมีประโยชน์อย่างยิ่งในการสร้างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง โดยสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืนในระดับบุคคลด้วยการเปลี่ยนกรอบความคิดและพัฒนาทักษะการสื่อสาร ในระดับทีมด้วยการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานร่วมกันและสร้างวัฒนธรรมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ และในระดับองค์กรด้วยการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงวัฒนธรรมที่เปิดกว้างและยืดหยุ่น โดยรูปแบบที่พัฒนาขึ้นนี้ได้รับการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิว่ามีความเหมาะสมในระดับสูงอย่างยิ่ง
เอกสารอ้างอิง
กรพินธ์ ศรีสุภา. (2550). การเปลี่ยนแปลงการปฏิบัติงานขององค์กรที่สัมพันธ์กับองค์กรแห่งการเรียนรู้ของสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ชาติชาย คงเพชรดิษฐ์, & ธีระวัฒน์ จันทึก. (2559). การบริหารการเปลี่ยนแปลง: บทบาทของภาวะผู้นำและการสื่อสารในองค์การ. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 9(1), 895-907.
พระสุธีรัตนบัณฑิต (อาภากโร) และ พระพรหมบัณฑิต (ธมฺมจิตฺโต). (2562). องค์ประกอบ รูปแบบ และกระบวนการสร้างเครือข่ายการวิจัยเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 7(4), 927-937.
อรุณรุ่ง เอื้ออารีสุขสกุล และ ธีระวัฒน์ จันทึก. (2559). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง: เปลี่ยนความท้าทายมุ่งสู่ความสำเร็จขององค์การอย่างยั่งยืน. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 9(1), 845-857.
Alagoz, E., Chih, M.-Y., Hitchcock, M., Brown, R., & Quanbeck, A. (2018). The use of external change agents to promote quality improvement and organizational change in healthcare organizations: a systematic review. BMC Health Services Research, 18, 42. https://doi.org/10.1186/s12913-018-2856-9
Bangbon, P., Channuwong, S., Amponstira, F., Rungsuk, A., Snongtaweeporn, T., Yuenyong, T., Kanchanathaveekul, K., Buddhapoompitak, W., Siriyanun, S., & Dejun, Z. (2023). The Influence of Transformational Leadership on Organizational Sustainability: A Case Study of Business Companies in Bangkok. Journal of Namibian Studies, 33, 4077-4095. https://doi.org/10.59670/jns.v33i.2012
Bass, B. M., & Riggio, R. E. (2006). Transformational Leadership (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Burke, W. W. (2017). Organization Change: Theory and Practice (5th ed.). Ssge.
Burns, J. M. (1978). Leadership. Harper & Row.
Cameron, E., & Green, M. (2012). Making Sense of Change Management: A Complete Guide to the Models, Tools and Techniques of Organizational Change (3rd ed.). Kogan Page.
Connolly, S. L., Sullivan, J. L., Ritchie, M. J., Kim, B., Miller, C. J., & Bauer, M. S. (2020). External facilitators’ perceptions of internal facilitation skills during implementation of collaborative care for mental health teams: a qualitative analysis informed by the i-PARIHS framework. BMC Health Services Research, 20, 165. https://doi.org/10.1186/s12913-020-5011-3
Flenady, T., Dwyer, T., Kahl, J., Sobolewska, A., Reid-Searl, K., & Signal, T. (2022). Research capacity-building for clinicians: understanding how the research facilitator role fosters clinicians' engagement in the research process. Health Research Policy And Systems, 20(1), 45. https://doi.org/10.1186/s12961-022-00849-8
Harper, G. J., Cameron, R., & Edwards, C. (2024). A framework for the facilitation of accelerated leadership and management capability development in the workplace. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 369. https://doi.org/10.1057/s41599-024-02758-3
Kaner, S., Lind, L., Toldi, C., Fisk, S., & Berger, D. (2014). Facilitator's Guide to Participatory Decision-Making (3rd ed.). Jossey-Bass.
Kotter, J. P. (2025). The 8 Steps for Leading Change. https://www.kotterinc.com/methodology/8-steps/
Lewin, K. (1951). Field Theory in Social Science: Selected Theoretical Papers (D. Cartwright, Ed.). Harper & Brothers.
Lizarondo, L., McArthur, A., Lockwood, C., & Munn, Z. (2021). Facilitation of evidence implementation within a clinical fellowship program: a mixed methods study. JBI Evidence Implementation, 19(2), 130-141. https://doi.org/10.1097/XEB.0000000000000252
Ratanaphunsri, A. (2014). The Impact of an Appreciative Inquiry Organizational Development Intervention (AI ODI) on Developing an Appreciative Learning Organization: A Case Study Based on a Private IT Solution Provider in Thailand. ABAC ODI Journal: Vision. Action. Outcome., 1(1), n.p.
Reason, P., & Bradbury, H. (2001). The Handbook of Action Research: Participative Inquiry and Practice. Sage.
Sangperm, N., Kuntonbutr, C., & Jaturat, N. (2021). Organizational Innovation in Medium and Large Sized Businesses in Thailand’s Food Manufacturing Industry. Asian Administration and Management Review, 4(1), 9-17.
Senge, P. M. (2006). The Fifth Discipline: The Art & Practice of The Learning Organization. Doubleday.
Wikström, E., Severin, J., Jonsdottir, I. H., & Akerstrom, M. (2022). Process facilitators: shifting between the support and expert roles in a complex work environment intervention in the Swedish healthcare sector. Journal of Health Organization and Management, 36(9), 25-47. https://doi.org/10.1108/JHOM-10-2021-0382
Yue, C. A., Men, L. R., & Ferguson, M. A. (2019). Bridging Transformational Leadership, Transparent Communication, and Employee Openness to Change: The Mediating Role of Trust. Public Relations Review, 45(3), 101779. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2019.04.012
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 รสสุคนธ์ คูสมบัติ, ชลวิทย์ เจียรจิตต์, ธันนิกานต์ สูญสิ้นภัย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ ผู้เขียน
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์จะถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
