แนวทางเชิงกลยุทธ์ในการจัดสวัสดิการสังคมของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์

ยศวดี  นิรารมย์

ผู้แต่ง

ยศวดี นิรารมย์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์

คำสำคัญ:

ผู้สูงอายุ, สวัสดิการสังคม, แนวทางเชิงกลยุทธ์, การวางแผนนโยบาย , การออกแบบระบบสวัสดิการ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้เป็นผลลัพธ์ของโครงการวิจัยเรื่องการเข้าถึงสวัสดิการสังคมของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลเมืองเพชรบูรณ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการรับรู้ ปัญหา ความต้องการ และแนวทางในการจัดสวัสดิการสังคมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองเพชรบูรณ์ โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้สูงอายุจำนวน 15 คน ซึ่งมีอายุ 60 ปีขึ้นไป และยินยอมให้ข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหาแบบมีกรอบแนวคิดเพื่อสังเคราะห์ประเด็นสำคัญในบริบทพื้นที่ ผลการวิจัยพบว่า (1) ผู้สูงอายุมีระดับการรับรู้เกี่ยวกับสวัสดิการสังคมแตกต่างกัน 3 กลุ่ม คือ กลุ่มที่มีความเข้าใจอย่างครอบคลุม กลุ่มที่มีความเข้าใจบางส่วน และกลุ่มที่ไม่ตระหนักถึงสิทธิของตน (2) ปัญหาหลัก ได้แก่ การขาดข้อมูลข่าวสารที่ชัดเจน ระบบบริการสุขภาพที่ยังไม่ทั่วถึง ปัญหาด้านเศรษฐกิจและสภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้อต่อการดำรงชีวิต (3) ความต้องการที่สำคัญ ได้แก่ การเพิ่มเบี้ยยังชีพ การเข้าถึงบริการสุขภาพใกล้บ้าน การได้รับปัจจัยสี่ และการมีส่วนร่วมในกิจกรรมของชุมชน จากผลการวิจัย ผู้วิจัยเสนอแนวทางเชิงกลยุทธ์เพื่อพัฒนาระบบสวัสดิการผู้สูงอายุ 6 ด้าน ได้แก่ (1) การส่งเสริมบทบาทผู้สูงอายุจากผู้รับเป็นผู้มีส่วนร่วม (2) การปรับสวัสดิการจากแบบรายหัวเป็นแบบเฉพาะกลุ่ม (3) การพัฒนาระบบดิจิทัลและแพลตฟอร์มกลาง (4) การเสริมศักยภาพของผู้สูงอายุและครอบครัว (5) การจัดระบบประเมินและปรับนโยบายแบบทันเวลา และ (6) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือแบบพหุภาคี ผลการศึกษานี้มีนัยสำคัญต่อการวางแผนนโยบายและการออกแบบระบบสวัสดิการที่ตอบสนองต่อบริบทเฉพาะของผู้สูงอายุในระดับพื้นที่

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2567). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2566. กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

งามรดา ประเสริฐสุข และพิชัยรัฐ หมื่นด้วง. (2564). การจัดสวัสดิการสังคมให้ผู้สูงอายุในศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยธรรมศึกษา, 4(2), 73-85.

นิธิศ ธานี, สุวรรณา ภัทรเบญจพล, และ อนุวัฒน์ วัฒนพิชญากูล. (2565). การศึกษาการจัดสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 5(3), 18–35.

วระเดช ภาวัตเวติน, เด่นคุณ ธรรมนิตย์ชยุต, กิตติศักดิ์ หนูชัยแก้ว และ เกริกเกียรติ ทิพย์ชัย. (2566). ปัญหาการรับรู้และเข้าถึงข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับสวัสดิการของผู้สูงอายุ. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 6(3), A71-A86.

วีรยุทธ คำแก้ว และ ราเชนทร์ นพณัฐวงศกร. (2564). ความต้องการสวัสดิการสังคมของผู้สูงอายุเขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 21(1), 15-28.

สำนักงานสถิติจังหวัดเพชรบูรณ์. (2566). รายงานสถิติจังหวัดเพชรบูรณ์ พ.ศ. 2566. สำนักงานสถิติจังหวัดเพชรบูรณ์.

สุพล ศิริ. (2566). การเตรียมพร้อมเพื่อเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประชาชนในจังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(1), A169-A178.

อาลักษณ์ เจนเสถียรวงศ์. (2566). การนำนโยบายด้านสวัสดิการผู้สูงอายุไปปฏิบัติในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ในช่วง พ.ศ. 2559 ถึง พ.ศ. 2565. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 6(1), 25-38.

อิสริยา เงินโพธิ์กลาง. (2566). การเข้าถึงสวัสดิการสังคมของผู้สูงอายุตามพระราชบัญญัติการจัดสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุ กรณีศึกษาพื้นที่หมู่บ้านน้ำเมา ตำบลลาดบัวขาว อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา. วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 3(2), 16-24.

เอนก ใยอินทร์. (2564). การพัฒนาโครงสร้างสวัสดิการผู้สูงอายุในสังคมไทย: กรณีศึกษาเทศบาลตำบลอุโมงค์ อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 10(1), 52–65.

Baltes, P. B. (1987). Theoretical propositions of life-span developmental psychology: On the dynamics between growth and decline. Developmental Psychology, 23(5), 611-626. https://doi.org/10.1037/0012-1649.23.5.611

Braun, V., & Clarke, V. (2022). Thematic analysis: A practical guide. Sage.

Eysenck, M. W., & Keane, M. T. (2015). Cognitive psychology: A student’s handbook. Psychology Press.

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough?: An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903

Maslow, A. H. (1970). Motivation and personality. Harper and Row.

Seligman, M. E. P. (2002). Authentic happiness: Using the new positive psychology to realize your potential for lasting fulfillment. The Free Press.

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. The Free Press.

World Health Organization. (2025, October 1). Ageing and health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health