Chao Pho Khao Yai: From Guardian Spirits to the Protectors of Dong Phayayen Forest

Main Article Content

Chonticha Nisaisat

Abstract

This article examines the dynamics and roles of beliefs and rituals regarding Chao Pho Khao Yai (the Guardian Spirit of Khao Yai) in Khao Yai National Park. The study was based on the data collected from the Chao Pho Khao Yai worship ceremony held on January 26, 2024, at the Chao Pho Khao Yai Shrine in Pak Chong District, Nakhon Ratchasima Province, as well as an analysis of twelve online news reports related to Chao Pho Khao Yai, published between 2016 and 2024. The data were analyzed using the concepts of dynamics and functional roles. The findings revealed that Chao Pho Khao Yai was originally known as “Chao Pho Palat Chang”, a sacred spirit with a shrine in Nakhon Nayok Province. The establishment of the Chao Pho Khao Yai Shrine was ordered by Field Marshal Sarit Thanarat in 1961. Efforts to identify the presiding guardian spirit of the Khao Yai Forest, along with the ceremonial invitation of Chao Pho Palat Chang to reside at a new shrine, led to a transformation in his role, as he evolved into Chao Pho Khao Yai. Consequently, he became to be recognized as a Thepharak (a divine guardian) protecting the entire Khao Yai Forest. At present, the Khao Yai National Park Office continues to uphold the annual worship ceremony of Chao Pho Khao Yai to commemorate the shrine’s establishment. In online media, various news reports continue to highlight Chao Pho Khao Yai, reinforcing public awareness and the persistence of these beliefs. The study identified three key roles of Chao Pho Khao Yai: 1) Providing hope and psychological security, 2) Fostering shared consciousness and social unity, and 3) Regulating and maintaining societal order and norms.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section
Research article

References

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช. (2553). ที่สุดอุทยานแห่งชาติในประเทศไทย (พิมพ์ครั้งที่ 3). รุ่งศิลป์การพิมพ์

เขาเล่าว่า..“เจ้าพ่อปลัดจ่างเขาใหญ่” นั้นเฮี้ยนนัก. (2559, 10 กรกฎาคม). https://www.thairath.co.th/content/659034

ฉลาดชาย รมิตานนท์. (2564). ผีกับพระ. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาแนวคิดไทย หน่วยที่ 1-6 (พิมพ์ครั้งที่ 20). (หน้า 243-300). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

เชิดชาติ หิรัญโร. (2558). ภูมิปัญญาล้านนาในการประยุกต์คัมภีร์และพิธีกรรม “สืบ” “ส่ง” “ถอน” ที่เกี่ยวกับภัยพิบัติในสังคมปัจจุบัน. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

เตรียมพบ “ปลัดจ่าง” เจ้าพ่อเขาใหญ่ ผู้ทวงคืนผืนป่าเขาใหญ่จากโจรป่าสำเร็จ. (2565, 17 กุมภาพันธ์). https://www.komchadluek.net/entertainment/505639

ทีมข่าวอาชญากรรม. (2564, 22 มกราคม). “ไม่เชื่ออย่าลบหลู่” ประกาศิตอาถรรพณ์เจ้าพ่อเขาใหญ่” ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว”. https://mgronline.com/crime/detail/9640000006768

ทีมข่าวอาชญากรรม. (2565, 29 มกราคม). เจ้าพ่อเขาใหญ่เฮี้ยนจริง เด้ง หัวหน้าอุทยานเซ่นโคโยตี้. https://mgronline.com/crime/detail/9650000009708

ธิดา สาระยา. (2525). ตำนานและตำนานประวัติศาสตร์ กับการศึกษา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวัฒนธรรมแห่งชาติ.

ธีระวุฒิ ปัญญา. (2555). อาถรรพ์แห่งป่า. ไพลินบุ๊คเน็ต.

นราวิทย์ ดาวเรือง และทวีศิลป์ สืบวัฒนะ. (2563). เจ้าพ่อศรีนครเตา: การกลายเป็นผีใหญ่ภายใต้ความ หลากหลายทางความเชื่อ กรณีบ้านเมืองเตา อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ช่วงหลังปี 2540-ปัจจุบัน. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 28(1), 324-350. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/husojournal/article/view/207375

ประวัติศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ (พิมพ์ครั้งที่ 2). (2557). ชมรมอนุรักษ์อุทยานแห่งชาติ.

ประสิทธิ์ ลีปรีชา. (2560). เทพารักษ์ล้านนา จากหอผีสู่รูปปั้นศาลเจ้าและอนุสาวรีย์. ศูนย์วิจัยและบริการวิชาการ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ป้ายประจำศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่. (ม.ป.ป.). ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่

เปรมวิทย์ วิวัฒนเศรษฐ์ และธิดารัตน์ ผมงาม. (2562). เจ้าพ่อประตูผา: จากความเชื่อและพิธีกรรมสู่บทบาทสำคัญในชุมชนลำปาง. Humanities, Social Sciences and arts, 12(2), 276-294. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/152928

‘ปลอดประสพ’ ลั่นเขาใหญ่มี ‘เจ้าพ่อ’ จี้ถามช่างรังวัด-นิติกร เรื่องหมุด ส.ป.ก.. (2567, 20 กุมภาพันธ์). https://www.dailynews.co.th/news/3190968

เปลว ปัทมา. (2551). เข้าถึง เข้าใจผืนป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ มรดกโลก. สุวีริยาสาส์น.

เปิดตำนาน ‘เจ้าพ่อเขาใหญ่’ ปกป้องผืนป่ายิ่งชีพ แม้ร่างจะสิ้น แต่บารมียังคงอยู่. (2567, 21 กุมภาพันธ์). https://www.dailynews.co.th/news/3194808

เปิดตำนาน “ปลัดจ่าง” แม้ร่างจะสิ้นแต่วิญญาณยังคงอยู่!! “เจ้าพ่อเขาใหญ่” ที่ปกป้องผืนป่ามาชั่วชีวิต!!. (2561, 13 กุมภาพันธ์). https://xfile.teenee.com/tamnan/2990.html

เปิดตำนาน เจ้าพ่อเขาใหญ่ สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองโคราช. (2564, 30 ธันวาคม). https://www.thainewsonline.co/belief/827808

พนม ลิ้มอารีย์. (2529). กลุ่มสัมพันธ์ (พิมพ์ครั้งที่ 3). ปรีดาออฟเซทการพิมพ์.

พระมหาวีรพล วีรพโล (สิงสาร), ชำนาญ เกิดช่อ, ฐิติพร สะสม และกชพรรณ จันทรา. (2566). สถานะและบทบาทของอารักษ์หลวงนครน่าน. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 7(2), 1-15. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/266416

แรงศรัทธา พิธีบวงสรวงศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ ประชาชนครึ่งหมื่นแห่ร่วม-ส่องเลขเด็ด. (2567, 26 มกราคม). https://www.khaosod.co.th/lottery/news_8068926

ลืออาถรรพ์ “เจ้าพ่อเขาใหญ่” 2 อาทิตย์ ดับ 2 ศพ ก่อนทำบุญใหญ่ 26 มกราคม. (2564, 22 มกราคม). https://www.sanook.com/news/8343230

วิเชษฐชาย กมลสัจจะ และชญานนท์ ชมดี. (2565). ตำนานศาลเจ้าพ่อองครักษ์: พลวัต การดำรงอยู่ และ อิทธิพลต่อชุมชน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 14(2), 201-229. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jhsc/article/view/260938

วุฒิกร กะตะสีลา และทวีศิลป์ สืบวัฒนะ. (2566). “ผี” เครื่องมือในการจัดการปัญหาของชุมชนบ้านเมืองบัวตำบลเมืองบัว อำเภอเกษตรวิสัย จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 7(3), 86-95. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/soc-rmu/article/view/261609

ศิราพร ณ ถลาง. (2555). อารักษ์บ้าน-อารักษ์เมือง การดำรงอยู่ของความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับผีอารักษ์ในวิถีชีวิตไทย-ไทในปัจจุบัน. วารสารไทยศึกษา, 8(1), 41-68. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/TSDJ/article/view/263314

ศิราพร ณ ถลาง. (2563). ทฤษฎีคติชนวิทยา: วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนาน-นิทานพื้นบ้าน (พิมพ์ครั้งที่ 4). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. (2557). เที่ยวตามทางรถไฟ (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรมศิลปากร.

หัวหน้าเขาใหญ่สักการะ ‘ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่’ ขอพรในวันแรกของปี พ.ศ. 2566. (2566, 1 มกราคม). https://www.dailynews.co.th/news/1849975

อภิศักดิ์ โสมอินทร์. (2542). เขาใหญ่: อุทยานแห่งชาติ. ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน เล่ม 2 (หน้า581-584). มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์.

ไอ้หนุ่มใจโหด ท้าทาย ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ ขยับตัวไม่ได้ ไม่หวั่นอาถรรพ์. (2562, 3 มกราคม). https://www.khaosod.co.th/around-thailand/news_2040984