การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานในการส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อของนักศึกษาระดับอุดมศึกษา

Sakiroh Yaena Benharoon

Authors

Sakiroh Yaena Benharoon Faculty of Communication Sciences, Prince of Songkla University

Keywords:

Problem-Based Learning, Skill Enhancement, Media Literacy, Higher Education Students

Abstract

This research aimed to analyze problem-based learning (PBL) using media literacy issues, in order to promote the development of critical thinking skills, group work skills, and to assess the media literacy skills of higher education students. The study employed three classroom action research spirals. The research instruments included lesson plans, activity worksheets, reflective learning journals, group work behavior observation forms, and media literacy assessment tool. Data were analyzed using content analysis, and reliability of the data was verified through triangulation. The findings indicated that problem-based learning through media literacy issues should begin with real-life situations, particularly contemporary issues related to media and information. This approach helped raise students’ awareness of the importance of the problem, encouraged active participation in systematic analysis, and supported the evaluation of information to aid in decision-making and appropriate problem-solving. The assessment of students’ media literacy skills revealed an overall performance at a good level, with an average score of 79.45 percent. This suggested that, in general, students possess satisfactory media literacy skills. Furthermore, implementing problem-based learning has proven to enhance multiple competencies, including critical thinking, communication, collaboration, and evidence-based decision-making skills that are essential in the 21^st century and transferable to real-life contexts.

References

กรรทิมา อ่วมเลิศ, สุมาลี เชื้อชัย และกิตติชัย สุธาสิโนบล. (2566). ผลของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานที่มีต่อทักษะการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มโรงเรียนเอกชน จังหวัดนนทบุรี สังกัดคณะกรรมการการศึกษาเอกชน. วารสารวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ,18(2), 1–12.

กรุงเทพธุรกิจ. (2562). ยุคไร้พรมแดน...ที่กำลังจะมาถึง อินเทอร์เน็ต – ดาวเทียมสื่อสาร. https://www.bangkokbiznews.com/tech/855193

กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์. (2564). ผลสำรวจสถานการณ์การรู้เท่าทันสื่อ สารสนเทศ และดิจิทัลของประชาชนไทย ปี พ.ศ. 2563-2564. https://www.thaimediafund.or.th/ผลสำรวจสถานการณ์การรู้/

คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2567). การวิเคราะห์และประมวลบริบทของสื่อและสารสนเทศในสถานการณ์ปัจจุบัน. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล.

ฐานะวัฒนา สุขวงศ์ และคณะ. (2557). รู้เท่าทันสื่อ. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ.

ธีรพัฒน์ วงศ์คุ้มสิน. (2562). ทักษะการรู้เท่าทันสื่อ การรู้เท่าทันสื่อ และความฉลาดทางอารมณ์ของนิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 45(2), 127–161.

นงนุช จินดารัตนาภรณ์. (2564). เยาวชนไทย สื่อ การรู้เท่าทัน: วิกฤตหรือโอกาส?. https://www.theprachakorn.com/newsDetail.php?id=501

ปริญญา ชมนก และสิรินภา กิจเกื้อกูล. (2567). การส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านคณิตศาสตร์ด้วยกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาทรัพยากรน้ำเป็นฐาน เรื่อง สมการเชิงเส้นตัวแปรเดียวของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่1. วารสารวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 19(1), 9–18.

พรทิพย์ เย็นจะบก. (2552). ถอดรหัส ลับความคิด เพื่อการเรียนรู้เท่าทันสื่อ. กรุงเทพฯ: ออฟเซ็ท ครีเอชั่น.

พรทิพย์ เย็นจะบก. (2546). การรู้เท่าทันสื่อ (Media Literacy). วารสารมนุษยศาสตร์, 11, 111–121.

พระพันธวัฒน์ ธมฺมวฑฺฒโน (ภูมิรัง) และวิทยา ทองดี. (2565). การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(1), 967–976.

มาริษา สุจิตวนิช และเยาวภา บัวเวช. (2563). การรู้เท่าทันสื่อ ประโยชน์และการนำไปใช้ กรณีศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 7(2), 216–229.

มูลนิธิอินเทอร์เน็ตร่วมพัฒนาไทย. (2555). รู้เท่าทันสื่อ ICT. กรุงเทพฯ: เอเชีย แปซิฟิค ออฟเซ็ท.

วัชรี วัฒนาสุทธิวงศ์. (2566). การลดความขัดแย้งด้านข้อมูลจากการเสพสื่อออนไลน์ด้วยพุทธสันติวิธี. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(3), 104–117.

วีระยุทธ์ ชาตะกาญจน์. (2558). การวิจัยเชิงปฏิบัติการ. วารสารราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 2(1), 29–49.

ศิริกาญจน์ จันทร์วิชโน. (2564). ทักษะการรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของนักศึกษาระดับปริญญาตรี สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐในเขตกรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์, สารสนเทศศึกษา, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

สุทธิวรรณ ตันติรจนาวงศ์. (2560). ทิศทางการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21. Veridian E-Journal, Silpakorn University สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์และศิลปะ, 10(1), 2843–2854.

สุธินี มาตย์ภูธร และสิทธิพล อาจอินทร์. (2565). การพัฒนาความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และการแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (7Es). วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม, 12(3), 355–368.

สิรีวัฒน์ อายุวัฒน์. (2560). การเรียนการสอนโดยใช้ปัญหาเป็นหลัก (Problem-Based Learning): ความท้าทายของการศึกษาพยาบาลในการพัฒนาการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 27(2), 15–30.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2550). การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน. กรุงเทพฯ: สำนักงานมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้.

เสาวลักษณ์ แย้มตรี. (2564). การเรียนการสอนโดยใช้ปัญหาเป็นหลัก: บทบาทผู้เรียนและบทบาทครู. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย, 11(3), 67–74.

อรมนัส วงศ์ไทย. (2562). การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และการแก้ปัญหา เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. [การค้นคว้าอิสระ, วิทยาศาสตร์ศึกษามหาวิทยาลัยนเรศวร คณะศึกษาศาสตร์, มหาวิทยาลัยนเรศวร]

อุษา บิ้กกิ้นส์. (2555). การรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศ. วารสารสุทธิปริทัศน์, 26(80), 147–161.

Campbell, S., Greenwood, M., Prior, S., Shearer, T., Walkem, K., Young, S., Bywaters, D., & Walker, K. (2020).Purposive sampling: Complex or simple? Research cases examples. Journal of Research in Nursing, 25(8), 652–661.

Carter, N., Bryant-Lukosius, D., DiCenso A., Blythe, J., & Neville, A. J. (2014). The use of triangulation in qualitative research. Oncology Nursing Forum, 41(5), 545–547. DOI: 10.1188/14.ONF.545-547

Center for Media Literacy. (2005). Literacy for the 21st century: An overview & orientation guide to media literacy education. California, USA: Center for Media Literacy (CML).

Maulana, M. I., Mustiningsih, Timan, A., Firdaus, K., I., Riberu, K., & Hudaya, S. (2020). mplementation of problem based learning and problem-solving models in student learning. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 508, 346– 350. DOI: 10.2991/assehr.k.201214.259

Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. New Jersey, USA: JohnWiley & Sons.

UNESCO. (2025). Media and information literacy. https://www.unesco.org/en/media-information-literacy