การวิเคราะห์โครงสร้างการเล่าเรื่องผ่านชุดสารคดี Content Chiang Mai ว่าด้วยการจัดการปัญหาฝุ่นควัน PM2.5
คำสำคัญ:
โครงสร้างการเล่าเรื่อง, สารคดี, ฝุ่นควัน PM2.5, การวิเคราะห์ตัวบทบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โครงสร้างการเล่าเรื่องของชุดสารคดี Content Chiang Mai จำนวน 15 ตอน ซึ่งนำเสนอประเด็นปัญหาฝุ่นควัน PM2.5 ที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชนในภาคเหนือของประเทศไทย โดยอาศัยระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์ตัวบท (Textual Analysis) ภายใต้กรอบแนวคิดด้านความสอดคล้อง (Coherence) และความน่าเชื่อถือ (Fidelity) ตามทฤษฎีการเล่าเรื่อง เพื่อประเมินรูปแบบการสื่อสารและองค์ประกอบการเล่าเรื่องในแต่ละตอน
ผลการศึกษาพบว่า สารคดีมีโครงสร้างการนำเสนอที่ชัดเจนและมีลำดับเนื้อหาอย่างเป็นระบบ โดยแต่ละตอนสะท้อนประเด็นย่อยที่เกี่ยวข้องกับปัญหา PM2.5 ในมิติต่าง ๆ เช่น การจัดการขยะ การเกษตรทางเลือก หรือการพัฒนาอาชีพในชุมชน เนื้อหาสื่อถึงความเชื่อมโยงระหว่างปัญหากับแนวทางการจัดการในพื้นที่ โดยมีการอ้างอิงแหล่งข้อมูลจากบุคคลที่เกี่ยวข้องในชุมชน ได้แก่ นักวิชาการ ผู้นำท้องถิ่น และผู้ปฏิบัติงานจริง ทั้งนี้ การประยุกต์ใช้เทคนิคกระบวนการเรียนรู้แบบ Production-Based Learning (PBL) การผลิตสารคดีแบบมีส่วนร่วม (Participatory Documentary) และการเล่าเรื่องแบบสั้น (Short Narrative) ส่งผลให้สารคดีสามารถสะท้อนมุมมองของชุมชนได้อย่างมีพลัง
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ. (2542). การวิเคราะห์สื่อ: แนวคิดและเทคนิค (พิมพ์ครั้งที่ 2).กรุงเทพ: เอดิสัน เพรส โพรดักส์. (Edison Press Products).
ดามร คำไตรย. (2561). มลพิษหมอกควันข้ามแดนอาเซียนกับการแก้ไขปัญหาด้วยข้อบังคับระดับท้องถิ่นไทย. วารสารนิติสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 11(1), 87–109.
นพชัย ฟองอิสสระ. (2564). การจัดการปัญหามลพิษหมอกควันข้ามพรมแดนในจังหวัดเชียงราย: กรณีศึกษาระบบจัดการแบบเบ็ดเสร็จ [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].
ฐานริณทร์ หาญเกียรติวงศ์. (2561). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการแก้ปัญหาหมอกควันในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารเกษมบัณฑิต, 19(ฉบับพิเศษ), 229–241.
วรรณกรรมรีวิว รีวิววัฒนธรรม. (2020, มีนาคม 23). สรุปการบรรยายเรื่อง “การเขียนสารคดี” โดย สุวัฒน์ อัศวไชยชาญ[โพสต์เฟซบุ๊ก]. Facebook. https://www.facebook.com/Book.Literature.review.akungklong/posts/3154078281282705
วราภรณ์ เจริญลาภ. (2561). การจัดการเรียนรู้แบบใช้โครงงานเป็นฐานเพื่อส่งเสริมทักษะการคิดสร้างสรรค์ในศตวรรษที่ 21. วารสารครุศาสตร์, 46(1), 85–96.
รุ่งทิพย์ กล้าหาญ, & บรรชร กล้าหาญ. (2558). รูปแบบการสร้างความร่วมมือเพื่อแก้ไขปัญหาไฟป่าและวิกฤตหมอกควันบนฐานหลักธรรมทางพุทธศาสนากับภูมิปัญญาล้านนาแบบพหุภาคี จังหวัดเชียงใหม่. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 14(2), 278–289.
อัจฉรีย์ ทิพธนธรณินทร์. (2558). แนวทางการแก้ปัญหาหมอกควันสำหรับจังหวัดเชียงใหม่. วารสารด้านการบริหารรัฐกิจและการเมือง, 4(1), 72–105.
Amnuaylojaroen, T., & Parasin, N. (2023). Future health risk assessment of exposure to PM2.5 in different age groups of children in Northern Thailand. Toxics, 11(3), 291.
Fisher, W. (1989). Human communication as narration: Toward a philosophy of reason, value, and action. University of South Carolina Press.
Gramsci, A. (1971). The intellectuals; Caesarism. In Q. Hoare & G. N. Smith (Eds. & Trans.), Selections from the prison notebooks . International Publishers.
Krajcik, J. S., & Blumenfeld, P. C. (2006). Project-based learning. In R. K. Sawyer (Ed.), The Cambridge handbook of the learning sciences. Cambridge University Press.
Thomas, J. W. (2000). A review of research on project-based learning. The Autodesk Foundation. http://www.bie.org/research/study/review_of_project_based_learning_2000
