การออกแบบสติกเกอร์ไลน์เพื่อสนับสนุนการเฝ้าระวังข้อมูลผิดพลาด เครือข่ายผู้บริโภคภาคใต้
คำสำคัญ:
ข้อมูลผิดพลาด, การรู้เท่าทันสื่อ, สติกเกอร์ไลน์, การออกแบบที่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง, เครือข่ายผู้บริโภคภาคใต้บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและออกแบบสติกเกอร์ไลน์สำหรับการสนับสนุนการเฝ้าระวังข้อมูลผิดพลาดเครือข่ายผู้บริโภคภาคใต้ และเพื่อประเมินประสิทธิภาพประสิทธิผล และความพึงพอใจต่อการใช้งาน สติกเกอร์ไลน์ ภายใต้แนวคิดการออกแบบที่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง (Human-Centered Design: HCD) โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสม ทั้งการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากกลุ่มสนทนา และการประเมินผลเชิงปริมาณผ่านแบบสอบถามการประเมินสื่อต้นแบบ กลุ่มเป้าหมายในการวิจัยประกอบด้วย อาสาสมัครจากเครือข่ายผู้บริโภค 7 จังหวัดภาคใต้ตอนล่าง จำนวน 14 คน เพื่อเข้าร่วมออกแบบต้นแบบสติกเกอร์ไลน์จำนวน 16 แบบ โดยเน้นการถ่ายทอด อัตลักษณ์ท้องถิ่น การใช้ภาษาถิ่นใต้-ยาวี และการสื่อสารเพื่อกระตุ้นการตรวจสอบข่าวสารก่อนแชร์ จากนั้นทำการประเมินต้นแบบกับผู้ใช้งานจริงจำนวน 27 คน โดยใช้แบบสอบถามระดับความพึงพอใจ 5 ระดับ
ผลการประเมินพบว่า ผู้ใช้มีความพึงพอใจในระดับสูงทุกด้าน โดยหัวข้อที่ได้คะแนนเฉลี่ยสูงที่สุดคือ ขนาดของตัวอักษรเหมาะสมกับการอ่านมีค่าคะแนนเฉลี่ย 4.63 (ระดับดีมาก) ในด้านการใช้สีที่โดดเด่นจากพื้นหลังมีค่าคะแนนเฉลี่ย 4.59 (ระดับดีมาก) ในด้านสัดส่วนขององค์ประกอบเหมาะกับการอ่านมีค่าคะแนนเฉลี่ย 4.48 (ระดับดีมาก) ขณะที่ภาพรวมของการใช้งานอยู่ในระดับพึงพอใจอย่างมากมีค่าคะแนนเฉลี่ย 4.46 (ระดับดีมาก) ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า สติกเกอร์ไลน์สามารถเป็นสื่อที่มีประสิทธิภาพในการสื่อสารเพื่อเฝ้าระวังข้อมูลผิดพลาดในระดับชุมชน โดยเฉพาะเมื่อออกแบบให้เหมาะสมกับบริบททางวัฒนธรรมและภาษาท้องถิ่นอีกทั้งยังเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของเครือข่ายผู้บริโภคในลักษณะของการรู้เท่าทันสื่ออย่างสร้างสรรค์และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในบริบทอื่นที่คล้ายคลึงกันได้ในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
ฉัตรแก้ว มาสุโมโตะ, & รัตตมา รัตนวงศา. (2564). การออกแบบสติกเกอร์ไลน์บนแอปพลิเคชันไลน์ “ฟาร์มเจ้าคุณ By KMITL”. นิเทศสยามปริทัศน์, 20(2), 62–72.
อรรถพล ชูแก้ว. (2562). สติกเกอร์ไลน์ภาษาไทย: การสื่อความหมายและหน้าที่ในการสื่อสาร (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สรานนท์ อินทนนท์. (2562). รายงานผู้สูงอายุไทยกับสื่อสังคมออนไลน์.
Austin, E. W., Muldrow, A., & Austin, B. W. (2021). Examining how media literacy and personality factors predict skepticism toward misinformation. Journal of Media Literacy Education, 13(2), 1–14. https://doi.org/10.23860/JMLE-2021-13-2-1
Harte, R., Glynn, L., Rodríguez-MoLinero, A., Baker, P. M. A., Scharf, T., Quinlan, L. R., & ÓLaighin, G. (2017). A human-centered design methodology to enhance the usability, human factors, and user experience of connected health systems: A three-phase methodology. JMIR Human Factors, 4(1), e8. https://doi.org/10.2196/humanfactors.5443
Nugroho, A. S., & Wibowo, M. C. (2024). Design and implementation of animated stickers as an educational tool for adolescent drug awareness using the MDLC method. International Journal of Graphic Design, 2(2), 194–205. https://doi.org/10.31002/ijgd.v2i2.2114
Tang, S., Wong, P. H., & Sim, K. T. (2025). Effects of a news literacy microlearning intervention on youth’s ability to identify misinformation: A mixed-method study in Southeast Asia. Media and Communication, 13(1), 42–58.
Sriyai, S., & Kwanyou, A. (2025). Media consumption and disinformation: Baseline comparison of traditional and online media in Thailand (ISEAS Perspective No. 2025/24). ISEAS – Yusof Ishak Institute.
