เมื่อร่าง (กลาย) เป็นทุน: ปฏิบัติการสื่อสารเพื่อสร้างความหมายของเรือนร่าง ในแวดวงการทำศัลยกรรมเรือนร่างชายข้ามเพศ

บทคัดย่อ

งานวิจัย “เมื่อร่าง (กลาย) เป็นทุน: ปฏิบัติการสื่อสารเพื่อสร้างความหมายของเรือนร่างในแวดวงการทำศัลยกรรมเรือนร่างชายข้ามเพศ” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปฏิบัติการสื่อสารเพื่อกำหนดโครงสร้างวิธีคิดเกี่ยวกับเรือนร่างและเพศวิถีของชายข้ามเพศโดยสถาบันทางการแพทย์ทั้งรัฐและเอกชน และปฏิบัติการสร้างและสื่อสารความหมายเรือนร่างของชายข้ามเพศ ซึ่งสะท้อนถึงการต่อรองกับโครงสร้างวิธีคิดเกี่ยวกับเรือนร่างและเพศวิถีที่ถูกกำหนดโดยสถาบันทางการแพทย์ โดยวิเคราะห์ตัวบทจากสื่อของโรงพยาบาลรัฐและเอกชน ประกอบด้วยสื่อโฆษณาและเนื้อหาเกี่ยวกับศัลยกรรมข้ามเพศจากหญิงเป็นชายที่เผยแพร่ผ่านสื่อใหม่ ได้แก่ สื่ออินเทอร์เน็ต (internet media) และสื่อสังคม (social media) รวมทั้งสื่อดั้งเดิมที่เป็นหนังสือและคู่มือทางการแพทย์ ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับกระบวนการข้ามเพศจากหญิงเป็นชาย นอกจากนี้ ยังวิเคราะห์ข้อมูลภาคสนามทั้งการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลที่เป็นสมาชิกของชุมชนชายข้ามเพศแบบไม่เป็นทางการ การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วมผ่านการทำกิจกรรมต่างๆ ร่วมกับสมาชิกในชุมชนชายข้ามเพศ อีกทั้งยังวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกผู้ให้ข้อมูลชายข้ามเพศจำนวน 5 คน

ผลการศึกษาพบว่า ภาคปฏิบัติการเชิงอำนาจของสถาบันทางการแพทย์ทั้งรัฐและเอกชน ได้ใช้กลวิธีทางอำนาจที่สร้างความชอบธรรมในการสร้างความหมายให้แก่เรือนร่างชายข้ามเพศผ่าน “ปฏิบัติการทางภาษา” ในสื่อต่างๆ ของสถาบันทางการแพทย์ ทั้งสื่อดั้งเดิมและสื่อใหม่ เป็นเครื่องมือ “สำแดงพลังของอำนาจ” (the exercise of power) วาทกรรมการเปลี่ยนเพศสภาพด้วยกระบวนการทางการแพทย์ทำให้ความหมายของเรือนร่างชายข้ามเพศที่เปลี่ยนเพศสภาพด้วยกระบวนการทางการแพทย์ เป็นที่ยอมรับในสังคมชายข้ามเพศเป็นวงกว้าง (valorize) จนกระทั่งกลายเป็นความจริง (truth) ที่ถูกหลอมรวมลึกลงไปถึงระดับจิตไร้สำนึก (unconscious) ส่งผลให้อำนาจของสถาบันทางการแพทย์มีความชอบธรรมในการเข้าไปจัดการเรือนร่างของชายข้ามเพศ ทั้งนี้ “โรงพยาบาลเอกชน” และ “โรงพยาบาลรัฐ” ต่างใช้ทุนที่ตนครอบครองในการแข่งขันช่วงชิง “ทุนวัฒนธรรม” ที่เป็นโครงสร้างวิธีคิดเกี่ยวกับเรือนร่างและเพศวิถีอย่างเข้มข้น

อย่างไรก็ตาม แม้เรือนร่างชายข้ามเพศจะกลายเป็น “ร่างกายใต้บงการ” ที่ถูกจัดการควบคุมและเชิดชักด้วย “อำนาจทางการแพทย์” (medical power) ซึ่งเป็น “อำนาจชีวะ” หรือ “ชีวอำนาจ” (bio-power) แต่อำนาจทางการแพทย์ก็ไม่สามารถครอบงำชายข้ามเพศได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดเสมอไป เรือนร่างชายข้ามเพศกลายเป็น “สนาม” แห่งการคัดง้างระหว่างอำนาจความรู้ทางการแพทย์สมัยใหม่ กับอำนาจการเป็นผู้กระทำการ (agency) ของปัจเจกบุคคล ซึ่งพยายามต่อรองกับอำนาจความรู้ของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้วยยุทธวิธี (tactics) ต่างๆ และสร้างความชอบธรรมให้กับกระบวนการรื้อถอน/รื้อสร้างความหมายของเรือนร่างด้วยปฏิบัติการสื่อสารผ่านสื่อใหม่ สื่อดั้งเดิม รวมทั้งการสื่อสารเพื่อสร้างความหมายของเรือนร่างผ่านพื้นที่สาธารณะ ทั้งนี้ “จิตสำนึก” กับการสร้างเรือนร่าง และ “เงื่อนไขทางสังคม” (social condition) เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ภาคปฏิบัติการ (practice) ในการสร้างและสื่อสารความหมายของเรือนร่างชายข้ามเพศเกิดขึ้นได้