การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์ในท้องถิ่นเป็นฐานเพื่อส่งเสริมสมรรถนะการปฏิบัติเพื่อสิ่งแวดล้อม เรื่อง แหล่งน้ำในท้องถิ่น ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์ในท้องถิ่นเป็นฐาน และ 2) เพื่อศึกษาผลสมรรถนะการปฏิบัติเพื่อสิ่งแวดล้อมด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์ในท้องถิ่นเป็นฐาน เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการในชั้นเรียน กลุ่มเป้าหมาย คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนประถมศึกษาขนาดกลางแห่งหนึ่งในจังหวัดพิษณุโลกภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 26 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้จำนวน 3 แผน 2) แบบสะท้อนผลการจัดการเรียนรู้ 3) ใบกิจกรรม และ 4) แบบวัดสมรรถนะการปฏิบัติเพื่อสิ่งแวดล้อม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าเฉลี่ยร้อยละ และการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลแบบสามเส้า ผลการวิจัย พบว่า 1) แนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์ในท้องถิ่นเป็นฐาน ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นเลือกปรากฏการณ์ท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง ควรเลือกปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในชุมชนของนักเรียน ขั้นกระตุ้นความสนใจ ใช้สื่อนำเสนอปรากฏการณ์ในท้องถิ่นและใช้คำถามกระตุ้นคิด ขั้นวางแผนการสืบค้น นักเรียนร่วมกันออกแบบและวางแผนการสืบค้นข้อมูลก่อนลงพื้นที่สำรวจด้วยเทคโนโลยี Google Maps ขั้นรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล นักเรียนลงพื้นที่สำรวจและเก็บรวบรวมข้อมูลปรากฏการณ์ในท้องถิ่น ขั้นประยุกต์ใช้ความรู้ในสถานการณ์ใหม่ นักเรียนนำความรู้และประสบการณ์จากการลงพื้นที่มาอธิบายในสถานการณ์ใหม่ ขั้นขยายความรู้ นักเรียนนำข้อสรุปและข้อค้นพบจากปรากฏการณ์ในท้องถิ่นที่ได้มาทำแผนผังความคิดรวมทั้งเผยแพร่ผลงานต่อผู้อื่นในชุมชน และขั้นสะท้อนผลการเรียนรู้ นักเรียนเขียนสะท้อนคิดและแลกเปลี่ยนความรู้ร่วมกัน และ 2) ผลสมรรถนะการปฏิบัติเพื่อสิ่งแวดล้อมของนักเรียน พบว่า หลัังการจััดการเรีียนรู้นักเรียนมีสมรรถนะการปฏิบัติเพื่อสิ่งแวดล้อมที่เพิ่มขึ้นจากวงจรปฏิบัติการที่ 1 อยู่ในระดับพอใช้ วงจรปฏิบัติการที่ 2 อยู่ในระดับปานกลาง และวงจรปฏิบัติการที่ 3 อยู่ในระดับดี ซึ่งผลการประเมินการพัฒนาสมรรถนะการปฏิบัติเพื่อสิ่งแวดล้อมหลังการจัดการเรียนรู้โดยรวมอยู่ในระดับดีมาก
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
2. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจยวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิจยวิชาการก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กองส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2565). การจัดการสิ่งแวดล้อมเมืองที่ยั่งยืน. https://www.tei.or.th/file/library/Sustainable_Urban
_Environmental_Management_70.pdf
จีระวรรณ เกษสิงห์ สุชาวดี เกตชนก และศรายุทธ ชาญนคร. (2566). สมรรถนะการปฏิบัติเพื่อสิ่งแวดล้อม: มุมมองใหม่ของผลลัพธ์การเรียนรู้ ด้านสิ่งแวดล้อมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 34(1), 1-19.
ดุษฎีพร สังข์สอาด. (2565). การจัดการเรียนรู้ด้วยประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์ เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เรื่อง มนุษย์กับความยั่งยืนของ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. Journal of Information and Learning, 34(1), 59-72.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2567). สรุปสถานการณ์ คุณภาพ สิ่งแวดล้อม 2567. เข้าถึงได้จาก https://www.onep.go.th/ebook/soe/info-soe67.pdf
สิรินภา กิจเกื้อกูล. (2557). การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์: ทิศทาง สำหรับครูศตวรรษที่ 21. จุลดิสการพิมพ์.
สุริยะ คุณวันดี และจีระวรรณ เกษสิงห์. (2567). การศึกษาความสัมพันธ์และการตรวจสอบความตรงของโมเดลสมรรถนะการปฏิบัติเพื่อสิ่งแวดล้อม ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. Journal of Inclusive and Innovative Education, 7(3), 1-15.
Clark, H. F., Gyles, S. A., Tieu, D., Venkatesh, S., & Sandoval, W. A. (2024). Exploring science teachers' efforts to frame phenomena in the community. Journal of Research in Science Teaching, 61(9), 1–29.
Emily M. Harris, Lindsey Mohan, Adrienne A. Hanson, Katahdin A. Cook Whitt, Candice Guy-Gaytán, & Lisa O. Kenyon (2025). “Adapting for a Local Space Can be Tricky”: Designing Units for Teachers to Localize Through Phenomenon Adaptation. Science Education, 1-32.
Erin Bridges Bird, Peggy Harte, and Heidi L. Ballard. (2020). Birds Near and Far: Students investigate local environmental phenomena on campus and at a local pond. Science&Children, 58(1), 48-55.
H. Husamah, Hadi Suwono, Hadi Nur, & Agus Dharmawan. (2022). Action competencies for sustainability and its implications to environmental education for prospective science teachers: A systematic literature review. Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 18(8), 1-22.
Jensen, B. B., & Schnack, K. (1997). The action competence approach in environmental education. Environmental Education Research, 3(2), 163–178.
Martha Inouye, Clare I. Gunshenan & Amanda Lopez. (2024). Using Local Phenomena to support Student Learning. Science Scope. 47(4), 22-29.
Rebecca Rosario O. Bercasio. (2023). Using Local and Global Phenomena in Teaching Global Citizenship Education in English at the Elementary Level. Randwick International of Education and Linguistics Science (RIELS) Journal, 4(2), 199-215.
S. Brefting & F. Mogensen. (1999). Action Competence and Environmental Education. Cambridge Journal of Educanon, 29(3), 349-353.
Teresa J. Kennedy & Donna L. Fields. (2023). Augmenting Upper and Early-Learning STEM Lessons Through Phenomenon-Based Learning Projects. Journal of Higher Education Theory and Practice, 23(18), 171-183.
