การสร้างสรรค์คุณค่าใหม่และแนวทางการอนุรักษ์สืบสานประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์ ชุมชนคลองแดน จังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดสงขลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาข้อมูลประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์ ชุมชนคลองแดน 2) เพื่อถอดรหัสการสร้างสรรค์คุณค่าใหม่ประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์ ชุมชนคลองแดน และ 3) เพื่อหาแนวทางอนุรักษ์และสืบสานประเพณีอย่างยั่งยืน รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ พื้นที่วิจัย คือ ชุมชนคลองแดน พื้นที่เชื่อมต่ออำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช และอำเภอระโนด จังหวัดสงขลา ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ บุคคลที่เกี่ยวข้องและมีประสบการณ์เข้าร่วมประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์ มาตั้งแต่ปี 2566-2569 จำนวน 10 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจงเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ชนิด คือ 1) แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง 2) แบบสนทนากลุ่ม 3) แบบบันทึกผลการสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วม ตรวจสอบเครื่องมือวิจัยด้วยค่า IOC โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน จากนั้นรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา จากนั้นเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัย พบว่า 1) ประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์ เกิดขึ้นเมื่อปี 2566 หลังจากการสมโภชเจดีย์พระพุทธรูปทองคำหรือพระทองคลองแดน 1 ปี จากนั้นด้วยพลังความศรัทธาของชาวบ้านจึงได้จัดกิจกรรมมาจนถึงปัจจุบัน 2) ชุมชนได้สร้างสรรค์ประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์ โดยการจัดกิจกรรมในวันมาฆบูชา ช่วงเช้ามีการสมโภชผ้าที่ใช้แห่ ช่วงบ่ายมีการแห่ผ้าห่มเจดีย์ซึ่งได้รับแนวคิดมาจากการแห่ผ้าขึ้นธาตุของวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร จังหวัดนครศรีธรรมราช ช่วงบ่ายมีการรำถวายพระพุทธรูปทองคำหรือนาฏยบูชา และการถวายเครื่องแขวนบูชา ช่วงค่ำมีการจุดตะคันดินและเวียนเทียน และ 3) ชุมชนได้ร่วมอนุรักษ์และสืบสานประเพณีนี้จากความศรัทธา โดยจะมาร่วมอย่างต่อเนื่องทุกปี และมีการปลูกฝังให้เยาวชนในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมโดยเฉพาะในกิจกรรมแห่ผ้าห่มเจดีย์และการรำถวายพระพุทธรูปทองคำหรือนาฏยบูชา อย่างไรก็ตาม ควรมีการสื่อสารให้คนในชุมชนและเยาวชนเข้ามามีส่วนร่วม และจัดทำสื่อออนไลน์ให้เข้าถึงนักท่องเที่ยวร่วมด้วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
2. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจยวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิจยวิชาการก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ชานนท์ วิสุทธิชานนท์, นิวัตน์ สวัสดิ์แก้ว, พรชัย ลิขิตธรรมโรจน์ และศรัญลักษณ์ เทพวารินทร์. (2557). ชุมชนคลองแดนกับการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ภูมิปัญญาประมง. ใน การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติครั้งที่ 5 The 5th National and International Hatyai Conference (น.170-178). มหาวิทยาลัยหาดใหญ่.
ณัฐพงศ์ พันธ์น้อย, ศรันยา เสี่ยงอารมณ์ และจุฑา ธาราไชย. (ม.ป.ป.). การออกแบบเทศกาลเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น. รี เอ็น เค แอนด์ สกายพริ้นติ้งส์.
ณัฐวุฒิ สุวรรณทิพย์, ทัศนาวดี แก้วสนิท และกรกฎ จำเนียร. (2560). การสื่อสารการตลาดเชิงวัฒนธรรมเพื่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางศิลปวัฒนธรรมตลาดน้ำคลองแดน: ตลาดน้ำสามคลองสองเมืองของจังหวัดสงขลาและจังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารการจัดการสมัยใหม่, 15(2), 77–90. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/stou-sms-pr/article/view/116130
นิศศา ศิลปะเสรฐ. (2560). อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว (พิมพ์ครั้งที่ 7). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปวีณา งามประภาสม. (2557). แนวทางการฟื้นฟูประเพณีตานตอด. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 6(11), 100–107. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/swurd/article/view/28415
เปรมรัศมี ธรรมรัตน์ และธีรศักดิ์ อุ่นอารมณ์เลิศ. (2553). การวิเคราะห์คุณค่าและการดำรงอยู่ของศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน: กรณีศึกษาหนังใหญ่วัดขนอน อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 1(2), 140–153. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal/article/view/7279
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 1. (2569, 14 กุมภาพันธ์). ความเป็นมาและแนวทางอนุรักษ์สืบสานประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์. (กรกฎ จำเนียร, ผู้สัมภาษณ์).
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 2. (2569, 3 กุมภาพันธ์). ความเป็นมาและแนวทางอนุรักษ์สืบสานประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์. (กรกฎ จำเนียร, ผู้สัมภาษณ์).
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 3. (2569, 14 กุมภาพันธ์). ความเป็นมาและแนวทางอนุรักษ์สืบสานประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์. (ทองพูล มุขรักษ์, ผู้สัมภาษณ์).
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 4. (2569, 14 กุมภาพันธ์). ความเป็นมาและแนวทางอนุรักษ์สืบสานประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์. (ทองพูล มุขรักษ์, ผู้สัมภาษณ์).
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 6. (2569, 14 กุมภาพันธ์). ความเป็นมาและแนวทางอนุรักษ์สืบสานประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์. (กรกฎ จำเนียร, ผู้สัมภาษณ์).
ผู้ให้ข้อมูลคนที่ 8. (2569, 14 กุมภาพันธ์). ความเป็นมาและแนวทางอนุรักษ์สืบสานประเพณีนาฏยบูชา แห่ผ้าห่มเจดีย์. (กรกฎ จำเนียร, ผู้สัมภาษณ์).
พระครูปลัดศิวภัช ภทฺรญาโณ (หน่อตุ้ย), พระครูธีรสุตพจน์ และสุวิน มักได้. (2564). การอนุรักษ์ประเพณีวัฒนธรรมล้านนาของเยาวชนในหมู่บ้านดงป่างิ้ว ตำบลมะขุนหวาน อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารธรรมวิชญ์, 3(1), 364–378. https://firstojs.com/index.php/JDW/article/view/1051
พระปลัดสุธรรมรัตน์ สุจิณฺโณ (พุทโธสิทธิ์), พระครูวิรัตธรรมโชติ และไพรัตน์ ฉิมหาด. (2568). การอนุรักษ์และฟื้นฟูประเพณีต้นแบบเรือพระล้อไม้ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(6), 362–371. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JSSD/article/view/8354
พระไพบูลย์ โดดลิบ. (2566). แนวทางการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นทางพระพุทธศาสนาของชุมชนชาวมอญ อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 5(6), 1403–1416. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jemri/article/view/267053
ภคพร หอมนาน. (2565). การสร้างสรรค์นาฏยศิลป์ "นาฏลีลาบูชาพระปฐม". วารสารศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 9(2), 92–104. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/faa/article/view/256656
วรเชษฐ์ โทอื้น, กันต์ ศรีหล้า และณัฐพล จินดารัมย์. (2564). การเสริมสร้างคุณค่าประเพณีแห่มาลัยข้าวตอกเพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 6(10), 96–113. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSBA/article/view/254414
วัชระ ชัยเขต, ธิญาดา แก้วชนะ, ยุนิดา วิริโย และพล เหลืองรังษี. (2561). ปัจจัยในการเลือกแหล่งท่องเที่ยวผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของนักท่องเที่ยว: กรณีศึกษา ชุมชนท่องเที่ยวคลองแดน อำเภอระโนด จังหวัดสงขลา. วารสารหาดใหญ่วิชาการ, 16(2), 171–190. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/HatyaiAcademicJournal/article/view/109442
สุชาดา พงศ์กิตติวิบูลย์. (2567). สื่อพื้นบ้านศึกษา. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสื่อศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 8, หน่วยที่ 7, น. 7-1–7-50). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
หทัยรัตน์ บุณโยปัษฎัมภ์. (2561). ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการพัฒนา. โครงการผลิตหนังสือและตำรา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.