Buddhist Administrative Approaches to Holistic Well-Being in Private Schools
Main Article Content
Abstract
This academic article aims to present the concepts, principles, and approaches of Buddhist administration for promoting holistic well-being in private schools. Private schools have autonomy and flexibility in various aspects of management, and their administrative approaches have distinctive characteristics that differ from those of schools under other jurisdictions. These approaches focus on enhancing the holistic well-being of students, teachers, and educational personnel in physical, mental, social, and intellectual dimensions within a positive environment characterized by safety, good relationships, and a high quality of life and happiness. They are grounded in Buddhist administrative principles that integrate Buddhist teachings with participatory management to balance organizational efficiency and personnel well-being. School administrators play a key role in applying Buddhist administrative approaches as a mechanism for driving private schools toward becoming schools of holistic well-being. The analysis and synthesis of relevant studies and literature yield Buddhist administrative approaches for holistic well-being in private schools, comprising four key dimensions: (1) mindful leadership, (2) innovative management systems, (3) Buddhist-based personnel development, and (4) the creation of a positive environment. These approaches can be integrated and applied to establish a practical framework for developing the administration and management of private schools, enabling them to become high-quality schools that can cope with the contemporary world happily and sustainably.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
2. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจยวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิจยวิชาการก่อนเท่านั้น
References
กอปรลาภ อภัยภักดิ์. (2563). บรรยากาศองค์กรแห่งความสุข: คนเบิกบาน งานสำเร็จ. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 6(1), 315–331. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/human/article/view/237682
กัมพล เจริญรักษ์. (2563). รูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนสุขภาวะ: ทุ่งยาวคำโปรยโมเดล. คุรุสภาวิทยาจารย์, 1(2), 78–88. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/withayajarnjournal/article/view/241740
กิจจ์พิภัช เกตุแก้ว. (2568). รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมตามหลักมัชฌิมาปฏิปทา. วารสารพุทธสังคมวิทยาปริทรรศน์, 10(2), 27–42. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/BSJ/article/view/283783
จิรชฎา เชียงกูล และเมธาวี อุดมธรรมานุภาพ. (2566). สุขภาวะองค์รวมในการทำงานอย่างมีความสุขอย่างยั่งยืนตามแนวพุทธจิตวิทยา. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 9(1), 385–395. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/human/article/view/256519
ชลธิชา กาญจนศิริ และพระมหาดาวสยาม วชิรปญฺโญ. (2563). โภชนปฏิบัติ: การใช้หลักโภชเนมัตตัญญุตาในการรักษาโรคตามแนวทางของพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 7(3), 61–73. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/241973
ชามา เทียนโสภา. (2566). รูปแบบการบริหารสถานศึกษาเอกชนเพื่อส่งเสริมการเป็นองค์กรแห่งความสุข [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. NU Intellectual Repository. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/5832/3/ChamaTiensopha.pdf
ทรงพล บุญประเสริฐ. (2564). หลักธรรมการบริหารเชิงพุทธของการบริหารโรงเรียน. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 49(2), 1–11. https://doi.org/10.58837/CHULA.EDUCU.49.2.18
ธีรศักดิ์ พันธุมาศ, ฬิฏา สมบูรณ์ และเริงวิชญ์ นิลโคตร. (2568). การบริหารเชิงนวัตกรรมยุคดิจิทัลที่ส่งผลต่อการดำเนินงานสถานศึกษาปลอดภัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตราด. วารสารปราชญ์ประชาคม, 3(6), 127–144. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/watmahasawat_jsc/article/view/3216
พรหมเรศ แก้วโมลา, พระมหาชนินนทร์ อธิวโร, ชลธิชา จิรภัคพงศ์ และปริวัฒน์ มีเดช. (2567). การบริหารการศึกษาตามหลักพุทธบูรณาการ. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(6), 1283–1298. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JMCR/article/view/5882
พระบัวสอน สิริภทฺโท และพูลศักดิ์ หอมสมบัติ. (2566). การบริหารองค์กรยุคใหม่ด้วยการบริหารเชิงพุทธ. วารสารพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตอุบลราชธานี, 5(3), 709–724. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/4433
พระราชบัญญัติโรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550. (2551, 11 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 125 ตอนที่ 7 ก, หน้า 2–9.
พระอุทิศ สมฺมาภาณี (แท่งทอง) และวรกฤต เถื่อนช้าง. (2564). การใช้หลักพุทธวิธีในการบริหารการศึกษา. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 9(1), 183–196. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jgsnsbc-journal/article/view/252213
พัชรินทร์ จันทร์กล่ำ และพระสุทธิสารเมธี. (2566). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 28(1), 79–95. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phiv/article/view/263432
พิชชาพร เจริญยิ่ง, พัชราภา ตันติชูเวช และอรอุษา ปุณยบุรณะ. (2568). องค์กรแห่งความสุขของครูในโลกยุคใหม่. วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์, 1(5), 1–14. https://doi.org/10.64186/jsp1808
วรินทร์ธรา ภัคอัมพาพันธ์, พระราชวชิรเมธี และพระมหาอุดร อุตฺตโร. (2566). พุทธวิธีการบริหารการศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 8(3), 81–94. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JMSD/article/view/260870
ศิริภัสสร ปิยนันทวารินทร์. (2566). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการบริหารจัดการการฝึกอบรมเยาวชนของศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดสมุทรปราการ [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย]. หลักสูตรบัณฑิตศึกษา ภาควิชารัฐศาสตร์. https://gradpol.mcu.ac.th/wp-content/uploads/2024/02/03-%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B1%E0%B8%AA%E0%B8%AA%E0%B8%A3-%E0%B8%9B%E0%B8%B4%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B9%8C_watermark.pdf
สมใจ มณีวงษ์. (2567). การเตรียมตัวเพื่อรับมือกับโลกยุค BANI. Journal of Integration Social Sciences and Development, 4(2), 29–36. https://so15.tci-thaijo.org/index.php/JISSD/article/view/1382
สรรเสริญ จงผดุงสัตย์ และเมธาวี อุดมธรรมานุภาพ. (2568). แนวทางการเสริมสร้างการกำกับตนเองใน BANI World จากการทำวิทิสาสมาธิ. วารสารจิตวิทยาพุทธศาสตร์ประยุกต์เพื่อสังคม, 11(1), 239–252. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/human/article/view/284857
สันติชัย ใจชุ่มชื่น. (2561). รูปแบบการบริหารนวัตกรรมสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนเอกชนประเภทสามัญ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยบูรพา. https://buuir.buu.ac.th/xmlui/bitstream/handle/1234567890/7391/Fulltext.pdf
สายฟ้า หาสีสุข. (2569). อิทธิบาท 4: หลักธรรมนำการบริหารสถานศึกษาสู่ความสำเร็จ. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 16(1), 113–121. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/HUSO-J/article/view/4916
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. พริกหวานกราฟฟิค.
สุวิทย์ ภาณุจารี. (2568). หลักธรรมเพื่อการบริหารการศึกษา. วิทยาลัยนวัตกรรมการจัดการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์.
อมรรัตน์ มีพัฒน์, ธีระภาพ เพชรมาลัยกุล และจตุพล ยงศร. (2566). ระบบนิเวศการบริหารสถานศึกษาเอกชน. วารสารรัชต์ภาคย์, 17(51), 123–139. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/261401
Diener, E., Oishi, S., & Tay, L. (2018). Advances in subjective well-being research. Nature Human Behaviour, 2(4), 253–260. https://doi.org/10.1038/s41562-018-0307-6
World Health Organization. (2020). Basic documents (49th ed.). https://apps.who.int/gb/bd/pdf_files/BD_49th-en.pdf